Αθήνα: Η ανάγκη για στέγη γίνεται μπίζνα στα υπόγεια των άτυπων υπνωτηρίων

Μαρτυρίες για 22 ανθρώπους στον ίδιο χώρο, επιπλέον χρέωση για μπάνιο και περιορισμούς στις εξόδους — Οι αγγελίες στο Telegram και το ερώτημα της επόμενης ημέρας για όσους μένουν χωρίς σπίτι.

Μέχρι 22 άνθρωποι σε ένα υπόγειο, μία κοινή τουαλέτα, χρεώσεις για τη διανυκτέρευση και, σε ορισμένα σπίτια, πρόσθετη πληρωμή ακόμη και για το μπάνιο. Οι μαρτυρίες που καταγράφει η Αλεξία Καλαϊτζή στην «Καθημερινή» αποκαλύπτουν μια σκληρή πραγματικότητα στο κέντρο της Αθήνας: την οικονομική εκμετάλλευση ανθρώπων που αναζητούν επειγόντως ένα μέρος για να κοιμηθούν. 

Η πρόσβαση στα άτυπα αυτά υπνωτήρια γίνεται μέσω αγγελιών στο Telegram αλλά και προσώπων που συχνάζουν στην πλατεία Βικτωρίας και παραπέμπουν τους ενδιαφερομένους σε διαμερίσματα. Οι αναρτήσεις υπόσχονται κρεβάτια και δυνατότητα ημερήσιας ή μηνιαίας διαμονής. Πίσω από αυτές τις περιγραφές, όμως, οι συνθήκες που καταγγέλλονται απέχουν δραματικά από μια στοιχειωδώς αξιοπρεπή φιλοξενία.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Σιράκα, πρόσφυγα από το Αφγανιστάν, ο οποίος επέστρεψε με τη σύζυγό του στην Ελλάδα από τη Γερμανία στις 26 Αυγούστου. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, το ζευγάρι είχε ήδη λάβει άσυλο στη χώρα μας το 2025. Παρ’ όλα αυτά, μετά την επιστροφή του πέρασε τρία βράδια σε πάρκο, προτού αναζητήσει κατάλυμα μέσα από αυτό το δίκτυο.

Η αναγνώριση του προσφυγικού καθεστώτος, στην περίπτωσή τους, δεν συνοδεύτηκε από τη δυνατότητα να εξασφαλίσουν αμέσως ένα σπίτι. Αυτό ακριβώς το κενό φαίνεται να αξιοποιούν όσοι εμπορεύονται την ανάγκη για προσωρινή στέγη.

Ο Σιράκα περιγράφει ότι στο υπόγειο όπου έμειναν αρχικά φιλοξενούνταν ακόμη οκτώ άτομα, αλλά στη συνέχεια ο συνολικός αριθμός έφτασε τους 22. Άνθρωποι κοιμούνταν στους διαδρόμους και κάτω από τις σκάλες, ενώ στο ίδιο περιβάλλον βρίσκονταν γυναίκες και παιδιά. Το ζευγάρι, όπως καταγγέλλει, δεν είχε εξασφαλίσει ούτε κρεβάτι.

Όλοι μοιράζονταν έναν χώρο μπάνιου και μία τουαλέτα. Η μαρτυρία του περιλαμβάνει αναφορές σε άρρωστα παιδιά και σε συνθήκες που καθιστούσαν ακόμη και τον ύπνο δύσκολο.

Οι τιμές που αναφέρει κυμαίνονταν από 20 έως 40 ευρώ τη βραδιά για δωμάτιο, ενώ σε μία από τις διαμονές τους πλήρωσε έως και 50 ευρώ. Σε ορισμένα από τα σπίτια, σύμφωνα πάντα με τον ίδιο, το μπάνιο χρεωνόταν επιπλέον. Η στοιχειώδης υγιεινή μετατρεπόταν έτσι σε ακόμη μία συναλλαγή για ανθρώπους με ελάχιστες επιλογές.

Ιδιαίτερα σοβαρές είναι και οι καταγγελίες για τον τρόπο λειτουργίας αυτών των χώρων. Ο πρόσφυγας περιγράφει ομάδες διαχειριστών που επιτηρούσαν τα διαμερίσματα και περιόριζαν τις εξόδους των ενοίκων σε μία την ημέρα, ώστε να μη γίνεται αντιληπτός ο αριθμός όσων διέμεναν μέσα. Πρόκειται για μαρτυρίες που απαιτούν διερεύνηση από τις αρμόδιες αρχές.

Ο πρόεδρος του Συλλόγου Αφγανών μεταναστών και προσφύγων, Ταχέρ Αλιζάντε, επισημαίνει στο ίδιο ρεπορτάζ ότι η δραστηριότητα έχει αποκτήσει επαγγελματικά χαρακτηριστικά, κυρίως στην Αχαρνών και γύρω από την πλατεία Βικτωρίας. Παράλληλα, αναδεικνύει το αδιέξοδο ανθρώπων που επιστρέφουν από τη Γερμανία ή αποχωρούν από τις δομές μετά τη χορήγηση ασύλου, χωρίς διαθέσιμη εναλλακτική στέγασης.

Το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη επεξεργάζεται ρύθμιση για την αντιμετώπιση της μετατροπής κατοικιών σε άτυπα υπνωτήρια. Στις δηλώσεις του στις 16 Οκτωβρίου, ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης υποστήριξε ότι η παρέμβαση στοχεύει όσους εκμεταλλεύονται τη συγκεκριμένη δραστηριότητα και ότι προτεραιότητα αποτελεί η ασφάλεια τόσο των διαμενόντων όσο και των υπόλοιπων κατοίκων των πολυκατοικιών.

Η αποτελεσματικότητα μιας τέτοιας παρέμβασης θα κριθεί και από την απάντηση στο επόμενο, απολύτως πρακτικό ερώτημα: πού θα κοιμηθούν οι άνθρωποι που θα απομακρυνθούν από αυτούς τους χώρους;

Οι έλεγχοι για τις συνθήκες διαβίωσης και τη λειτουργία των καταλυμάτων χρειάζεται να συνοδεύονται από πραγματικές δυνατότητες ασφαλούς στέγασης. Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος η ίδια ανάγκη να οδηγήσει τους ίδιους ανθρώπους στην επόμενη αγγελία και στο επόμενο υπόγειο.

Ο Σιράκα και η σύζυγός του κατάφεραν τελικά να νοικιάσουν διαμέρισμα στον Πειραιά, όταν εκείνος βρήκε εργασία σε οικοδομή. Η δική τους έξοδος από τα υπνωτήρια δείχνει πόσο καθοριστική είναι η πρόσβαση σε εισόδημα και κατοικία. Για όσους παραμένουν εγκλωβισμένοι στην ίδια διαδρομή, η προστασία πρέπει να αποκτήσει συγκεκριμένη διεύθυνση και διαθέσιμη στέγη.