Η υπόθεση του Γιώργου Μπότση και της OVAL δεν είναι μια «περίεργη εξαίρεση» του κεντρικού κράτους. Είναι η καθαρή απόδειξη ότι το δημόσιο χρήμα, από τα υπουργεία μέχρι την περιφέρεια και τους δήμους, κινείται συχνά με όρους παρέας, προσβάσεων και πολιτικής συγγένειας.
Και αν στην Αθήνα οι αριθμοί μιλούν για 202 συμβάσεις και 5.333.879,46 ευρώ, στη Χαλκίδα το ίδιο έργο παίζεται σε μικρότερη κλίμακα, αλλά με την ίδια λογική: ένα-δύο «εκλεκτά» μέσα να απορροφούν τη μερίδα του λέοντος και οι υπόλοιποι να μένουν μονίμως έξω από το τραπέζι.
Οι αριθμοί που δείχνουν το μοντέλο
Στην περίπτωση του Γιώργου Μπότση, το ζήτημα δεν είναι απλώς ότι μια εταιρία πήρε δουλειές από το Δημόσιο. Το ζήτημα είναι η έκταση, η πυκνότητα και η σχεδόν μονοπωλιακή παρουσία σε φορείς, οργανισμούς και υπουργεία.
Σύμφωνα με όσα καταγράφονται, η OVAL και η προγενέστερη εταιρική της μορφή εμφανίζονται να έχουν λάβει 202 έργα, συνολικού ύψους 5.333.879,46 ευρώ, με τουλάχιστον 80% απευθείας αναθέσεις.
Αυτό δεν συνιστά απλώς μια περίπτωση «επιτυχημένου επαγγελματία».
Συνιστά εικόνα ενός κράτους που λειτουργεί σαν κλειστό σύστημα διανομής χρημάτων σε πρόσωπα με τις σωστές γνωριμίες, τη σωστή κομματική εγγύτητα και τη σωστή πολιτική χρησιμότητα.
Το ίδιο έργο παίζεται και στη Χαλκίδα
Όποιος παρακολουθεί τη Χαλκίδα ξέρει πολύ καλά ότι το μοτίβο δεν είναι ξένο. Και εδώ, η αίσθηση που διαμορφώνεται ολοένα και πιο έντονα είναι ότι ένα-δύο μέσα συγκεντρώνουν σχεδόν όλη τη διαφημιστική και επικοινωνιακή πίτα, ενώ τα υπόλοιπα αφήνονται συνειδητά στην απ’ έξω.
Δεν πρόκειται για υγιή αγορά.
Δεν πρόκειται για αξιολόγηση με κριτήρια απήχησης, ποιότητας, παραγωγής περιεχομένου ή πραγματικής επιρροής στην τοπική κοινωνία.
Πρόκειται για μηχανισμό επιλογής ημετέρων.
Οι «βολικοί» επιβραβεύονται.
Οι πρόθυμοι ενισχύονται.
Οι ανεξάρτητοι, όσοι δεν χαρίζονται και όσοι δεν λειτουργούν ως φερέφωνα, αποκλείονται.
Όταν η ενημέρωση γίνεται εργαλείο ελέγχου
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ποιος παίρνει τα χρήματα. Το πραγματικό πρόβλημα είναι τι παράγει αυτή η στρεβλή διανομή.
Παράγει ένα τοπίο όπου η ενημέρωση δεν λειτουργεί ως έλεγχος της εξουσίας, αλλά ως προέκτασή της. Όπου το δημόσιο χρήμα δεν υπηρετεί την πολυφωνία, αλλά χτίζει δίκτυα εξάρτησης, σιωπής και πολιτικής προστασίας.
Από το κεντρικό κράτος μέχρι την επαρχία, η λογική είναι η ίδια:
να δημιουργούνται ζώνες ασφαλείας γύρω από την εξουσία, να χρηματοδοτούνται οι πρόθυμες φωνές και να αποδυναμώνονται όσοι επιμένουν να κάνουν ενοχλητική, ανεξάρτητη δημοσιογραφία.
Αυτό δεν είναι δημοκρατία της ενημέρωσης.
Είναι σύστημα πελατειακής χειραγώγησης, με εργαλείο το δημόσιο χρήμα και στόχο τον έλεγχο του δημόσιου λόγου.
Από τα 5,3 εκατομμύρια των «ημετέρων» στην Αθήνα μέχρι τη μοιρασιά της πίτας στη Χαλκίδα, η συνταγή είναι η ίδια: οι δικοί τους τα παίρνουν όλα και οι υπόλοιποι καλούνται να σωπάσουν. Δεν μιλάμε για επιτελικό κράτος, ούτε για ελεύθερη ενημέρωση. Μιλάμε για γαλάζιο σύστημα διανομής χρήματος, επιρροής και σιωπής, όπου οι φίλοι ταΐζονται, οι πρόθυμοι ανταμείβονται και η ανεξαρτησία τιμωρείται.