Απόφαση (05/01/2026) της Εισαγγελία Πρωτοδικών Χαλκίδας: καμία αξιόποινη πράξη, κανένας υπεύθυνος για πρόληψη/κατάσβεση, «ακραίο φαινόμενο» και υπόθεση στο αρχείο αγνώστων.
Οι καταγγέλλοντες: χωρίς πρόσβαση στη δικογραφία για μήνες, τώρα καλούνται να προλάβουν σε 15 ημέρες.
Τέσσεραμισι χρόνια μετά, η μεγαλύτερη πληγή της Εύβοιας «κλείνει» με μία φράση: κανείς δεν φταίει.
Η φωτιά βαφτίζεται «mega-fire», οι παραλείψεις εξαφανίζονται, οι μαρτυρίες θάβονται, και το κράτος αυτοαθωώνεται με εκθέσεις της ίδιας υπηρεσίας που μηνύθηκε.
Κι όταν οι πολίτες ζητούν τη δικογραφία για να ασκήσουν τα δικαιώματά τους, τους την αρνούνται — μέχρι να τους πουν: τρέξτε, έχετε 15 μέρες.
1) Τι λέει το σκεπτικό: «ακραίο φαινόμενο», «αδύνατη κατάσβεση», «άγνωστοι δράστες»
Η εισαγγελική κρίση αποδίδει την έναρξη σε σπινθηρισμούς από αλυσοπρίονο (παράνομη υλοτόμηση), την εξέλιξη σε «ακραία συμπεριφορά» (πυροσωρείτης, νέες εστίες) και τελικά σε «mega-fire».
Οι παράγοντες που προβάλλονται ως καθοριστικοί είναι:
- συσσώρευση καύσιμης ύλης μετά την κακοκαιρία «Μήδεια» και παρατεταμένος καύσωνας,
- υψηλές θερμοκρασίες / χαμηλή υγρασία,
- «πολυδιάσπαση δυνάμεων» λόγω πολλών συμβάντων πανελλαδικά,
- δυσκολία/αδυναμία κάλυψης όλης της περιμέτρου και διαστήματα όπου δεν επιχειρούσαν εναέρια μέσα λόγω καπνού,
- αναφορά ότι ζητήθηκε συνδρομή από τον Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας,
- επισήμανση ότι «δεν υπήρξε κανένα θύμα».
Και με αυτό το πλαίσιο καταλήγει: «όλοι οι συναρμόδιοι έκαναν άμεσα όλες τις αναγκαίες ενέργειες βάσει των μέσων που διέθεταν».
2) Τι δεν απαντά η απόφαση: οι μαρτυρίες, οι αντιφάσεις, η αντιστροφή της πραγματικότητας
Εδώ είναι το σημείο που δεν είναι απλώς «διαφωνία». Είναι θεσμικό κενό.
- «Ουδείς υποχρεούται στα αδύνατα», την ώρα που εθελοντές και ντόπιοι κράτησαν μέτωπα με κλάρες, λάστιχα και αυτοσχέδια μέσα — εκεί όπου ο μηχανισμός άργησε ή δεν εμφανίστηκε. Αν αυτοί «μπορούσαν», γιατί ο κρατικός μηχανισμός «δεν μπορούσε»;
- Η αιτιολογία περί παράνομης υλοτόμησης δεν τεκμηριώνεται πειστικά: πού είναι τα συγκεκριμένα στοιχεία; γιατί δεν προκύπτουν ύποπτοι;
- Οι δεκάδες/εκατοντάδες μαρτυρίες πολιτών υποβαθμίζονται, ενώ το βάρος πέφτει σε εκθέσεις υπηρεσιών που είναι αντικείμενο καταγγελίας — δηλαδή, σε πρακτική «η υπηρεσία γνωματεύει για τον εαυτό της».
- Η φράση ότι ήταν «αδύνατη η τοποθέτηση επαρκών δυνάμεων σε όλη την περίμετρο» λειτουργεί ως άλλοθι, αλλά στην πράξη μοιάζει με αντιστροφή αιτίου-αποτελέσματος: η ανεξέλεγκτη εξάπλωση επικαλείται ως λόγος που δεν στήθηκαν κομβικά σημεία ανάσχεσης, ενώ οι πολίτες λένε το αντίστροφο: εξαπλώθηκε επειδή δεν στήθηκαν εγκαίρως.
- Ειδικά περιστατικά (όπως καταγγελίες για καταστροφές εντός οικισμού, με δυνάμεις κοντά) δεν απαντώνται ουσιαστικά — π.χ. οι καταγγελίες για συμβάντα στη Λίμνη Ευβοίας.
- Οι «περιβαλλοντικοί παράγοντες» επαναλαμβάνονται σχεδόν με τα ίδια λόγια, ενώ αποσιωπάται η παράμετρος που πολλοί επικαλούνται: η φωτιά έκαψε επί ημέρες σε συνθήκες σχετικής άπνοιας.
- Για τα εναέρια μέσα, οι διατυπώσεις μένουν γενικές και δεν «κουμπώνουν» με το κοινό βίωμα χιλιάδων κατοίκων που μιλούν για ανυπαρξία τους σε κρίσιμα διαστήματα.
- Το αίτημα στον ευρωπαϊκό μηχανισμό αναφέρεται ως «έγκαιρο», ενώ καταγράφεται ότι έγινε την 4η μέρα, όταν ήδη η καταστροφή είχε λάβει μη αναστρέψιμη έκταση — και οι ενισχύσεις έφτασαν ουσιαστικά αργότερα.
3) Η διαδικασία που κλείνει την πόρτα: 15 ημέρες «αντίδρασης» χωρίς πρόσβαση στη δικογραφία
Το πιο επιβαρυντικό δεν είναι μόνο το «δια ταύτα». Είναι η διαδικασία.
Οι καταγγέλλοντες αναφέρουν ότι ζητούσαν αντίγραφα της δικογραφίας επανειλημμένα και παραπέμπονταν από υπηρεσία σε υπηρεσία, για να καταλήξουν σε πρακτική άρνηση — μέχρι να εκδοθεί η πράξη αρχειοθέτησης και να μείνει ένα ασφυκτικό περιθώριο 15 ημερών για οποιαδήποτε κίνηση, απέναντι σε δικογραφία χιλιάδων σελίδων.
Στο ίδιο μοτίβο εντάσσεται και η χωριστή κρίση για τον Νίκος Χαρδαλιάς (απόρριψη 13/11/2024): αντί να αναζητηθούν υπηρεσιακά στοιχεία, «ζητείται» να τα προσκομίσουν οι μηνυτές. Δηλαδή: ο πολίτης να αποδείξει με κρατικά δεδομένα που δεν έχει.
Κουτί: Ερωτήματα
- Πώς τεκμηριώνεται η «παράνομη υλοτόμηση» ως αιτία έναρξης, χωρίς εμφανή διαδρομή προς συγκεκριμένους υπόπτους;
- Γιατί οι μαρτυρίες πολιτών δεν αξιολογήθηκαν ισότιμα με τις εκθέσεις της Πυροσβεστικό Σώμα;
- Αν οι χάρτες κινδύνου προέβλεπαν «πολύ υψηλό/ακραίο κίνδυνο», ποιος ακριβώς είχε την ευθύνη προληπτικής κινητοποίησης και σε ποιο χρονοδιάγραμμα;
- Γιατί η πρόληψη στα δημόσια δάση «μελέτη Ιούλιος 2021 – δεν υλοποιήθηκε λόγω πυρκαγιάς» αντιμετωπίζεται ως φυσιολογική, ενώ στα μη δημόσια δάση η ευθύνη μετακυλίεται στον δασοκτήμονα;
- Πού είναι η τεκμηριωμένη αποτύπωση επιχειρήσεων εναέριων μέσων ανά ημέρα/ώρα/τομέα, ώστε να κριθεί αντικειμενικά η επάρκεια;
- Γιατί περιορίζεται ουσιαστικά η αναφορά ευθυνών στα δασαρχεία, ενώ Δήμοι/Περιφέρειες έχουν αρμοδιότητες πρόληψης και συντονισμού;
- Πώς είναι συμβατό με το κράτος δικαίου να στερείται πρόσβαση στη δικογραφία και μετά να «τρέχει» 15ήμερη προθεσμία;
Και μετά τη φωτιά: «ανάπτυξη» χωρίς θωράκιση – αλλαγές χρήσεων γης με την πλάτη καμένη
Εδώ ξεκινά η δεύτερη πράξη: όχι της πυρκαγιάς, αλλά της επόμενης μέρας.
Για πρόληψη «δεν υπήρχαν χρήματα/χρόνος». Για εργολαβίες και «ανασυγκρότηση» βρέθηκαν κονδύλια.
Όχι με προτεραιότητα τη θωράκιση, όχι με προτεραιότητα τη δασική αποκατάσταση, όχι με ταχύτητα στις πλήρεις αποζημιώσεις. Αλλά με σπρώξιμο σε σχέδια που αλλάζουν χρήσεις γης και οικονομικό μοντέλο της περιοχής — όπως έχει αποτυπωθεί και στο ντοκιμαντέρ Βόρεια Εύβοια, Το Σχέδιο.
Και θεσμικά, αυτά «δένονται» με Ειδικά Πολεοδομικά εργαλεία: το ΕΠΣ στον Δήμος Μαντουδίου-Λίμνης-Αγίας Άννας, που συνδέεται με τη δωρεά του ΔΙΑΖΩΜΑ και τον Σταύρος Μπένος.
Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ωμό:
στην πρόληψη «δεν μπορούσαμε», στην καταστολή «ήταν αδύνατο», στις ευθύνες «κανείς», αλλά στον ανασχεδιασμό της γης «τρέχουμε».
Αν κάθε καταστροφή βαφτίζεται «ακραίο φαινόμενο», τότε η Δικαιοσύνη δεν ελέγχει την εξουσία: την ξεπλένει.
Αν ο πολίτης πρέπει να αποδείξει με κρατικά δεδομένα που δεν του δίνονται, τότε δεν μιλάμε για δικαίωμα πρόσβασης — μιλάμε για προσχηματική διαδικασία.
Και αν μετά από προειδοποιήσεις (ακόμη και ονοματοδοτημένες κακοκαιρίες από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών) το κράτος δεν έχει ευθύνη όταν δεν προετοιμάζεται, τότε ποιος ακριβώς έχει;