Υπάρχει μια παγίδα που μοιάζει με αρετή: να πιστεύεις πως, αν εξηγήσεις καλύτερα, αν δείξεις περισσότερη υπομονή, αν δώσεις κι άλλη αγάπη, ο άλλος θα “δει”. Θα καταλάβει. Θα μαλακώσει. Θα αλλάξει.
Κι όμως: σε πολλές περιπτώσεις δεν μιλάμε για έλλειψη πληροφόρησης. Μιλάμε για επιλογή χαρακτήρα.
Τοξικότητα και ηλιθιότητα (ναι, όπως τη λέμε στον δρόμο) δεν είναι πάντα “πρόβλημα προς επίλυση”. Συχνά είναι τρόπος ζωής. Και ο τρόπος ζωής δεν αλλάζει με επιχειρήματα.
Δεν είναι θέμα εξήγησης. Είναι θέμα διάθεσης.
Ο άνθρωπος που θέλει να καταλάβει, καταλαβαίνει και με μισή κουβέντα.
Ο άνθρωπος που δεν θέλει, θα σε αναγκάσει να γράψεις διδακτορικό για να του εξηγήσεις το αυτονόητο — και στο τέλος θα σου πει ότι “το παίζεις έξυπνος”.
Όσο κι αν προσπαθείς να “μεταφράσεις” αυτό που είσαι, δεν σημαίνει ότι θα γίνεις κατανοητός. Γιατί η κατανόηση δεν είναι πάντα γνωστική λειτουργία. Είναι ηθική στάση.
Τι εννοούμε:
Δεν μπορείς να κάνεις τον άλλον ώριμο, αν δεν θέλει.
Δεν μπορείς να κάνεις τον άλλο τίμιο, αν δεν τον νοιάζει.
Δεν μπορείς να κάνεις τον άλλο ευγενή, αν έχει χτίσει καριέρα πάνω στην αγένεια.
Τι δεν εννοούμε:
Ότι “κανείς δεν αλλάζει”. Αλλάζει. Όταν πονέσει αρκετά ή όταν θελήσει αρκετά.
Ότι πρέπει να γίνεις κυνικός. Όχι. Πρέπει να γίνεις σαφής.
Η αγάπη δεν είναι νόμισμα που γυρίζει πίσω
Από μικροί μας έμαθαν ένα παραμύθι: “δώσε αγάπη και θα πάρεις αγάπη”.
Όχι πάντα. Μερικοί παίρνουν αγάπη όπως παίρνουν ρεύμα από πρίζα: για να φορτίσουν. Και μετά σε αφήνουν με μπαταρία 2%.
Αν δίνεις έγνοια για να την πάρεις πίσω, δεν δίνεις. Επενδύεις.
Και η ζωή δεν είναι χρηματιστήριο συναισθημάτων, όπου οι “καλοί” πληρώνονται.
Η τοξικότητα δεν “θεραπεύεται” αν αποδίδει
Ας το πούμε καθαρά: η τοξικότητα δεν είναι πάντα αδυναμία. Είναι συχνά μέθοδος.
για να ελέγχει,
για να καθυποτάσσει,
για να τραβάει προσοχή,
για να αποφεύγει ευθύνη,
για να κάνει τον άλλον να νιώθει “λίγος”.
Όσο αποδίδει, δεν υπάρχει λόγος να αλλάξει. Και όσο εσύ μένεις εκεί, του αποδεικνύεις ότι αποδίδει.
Το “να τους σώσω” είναι η μεγάλη αυταπάτη των καλών ανθρώπων
Υπάρχουν άνθρωποι που κουβαλάνε μέσα τους μια αθέατη αλαζονεία:
ότι με την καλοσύνη τους μπορούν να μεταμορφώσουν τους άλλους.
Δεν είναι καλοσύνη αυτό. Είναι αποστολή.
Και η αποστολή, συνήθως, καταλήγει σε ένα πράγμα: εξάντληση, πίκρα, θυμό.
Όχι γιατί “δεν τους έσωσες”. Αλλά γιατί δεν κατάλαβες έγκαιρα ότι δεν ήταν δική σου δουλειά.
Ερωτήματα
Γιατί να εξηγείς ξανά και ξανά σε κάποιον που έχει αποφασίσει να παρεξηγεί;
Γιατί να δίνεις αγάπη σε κάποιον που την αντιμετωπίζει σαν αδυναμία;
Γιατί να κερδίζεις μια “σχέση” που σε κάνει να χάνεις τον εαυτό σου;
Ποιος σε έπεισε ότι η αντοχή σου είναι υποχρέωση;
Και ποιος σε έπεισε ότι η αποχώρηση είναι “εγωισμός”;
Η λύση δεν είναι να θεραπεύσεις τους άλλους. Είναι να θεραπεύσεις τα όριά σου.
Αν κάτι χρειάζεται θεραπεία, δεν είναι ο άλλος. Είναι η δική σου συνήθεια να δίνεις παραπάνω απ’ όσο αντέχεις.
Να “καταπίνεις” για να μη χαλάσεις το κλίμα.
Να σωπαίνεις για να μην σε πουν υπερβολικό.
Να μένεις για να μην σε πουν “σκληρό”.
Τα όρια δεν είναι τιμωρία. Είναι υγιεινή.
Δεν θεραπεύεται η τοξικότητα ούτε η ηλιθιότητα, όταν ο άλλος δεν θέλει να αλλάξει.
Θεραπεύεται μόνο η δική σου αυταπάτη ότι “αν αγαπήσω λίγο ακόμα, θα καταλάβει”.
Γιατί στο τέλος δεν κερδίζεις την κατανόησή του — χάνεις τον εαυτό σου.