Η Ευρώπη πλήρωσε ακριβά την αλαζονεία της. Για χρόνια μιλούσε σαν γεωπολιτική υπερδύναμη, αλλά φρόντισε να γκρεμίσει μόνη της τα θεμέλια της ενεργειακής της ασφάλειας. Σήμερα, με το Κατάρ να παγώνει την παραγωγή LNG, τα Στενά του Ορμούζ να φλέγονται και τη Ρωσία να αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο νέου ενεργειακού στραγγαλισμού, η ευρωπαϊκή βιτρίνα της “στρατηγικής αυτονομίας” ξεφλουδίζει βίαια.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η αύξηση των τιμών. Το πρόβλημα είναι ότι αποκαλύπτεται, με τον πιο ωμό τρόπο, πως η Ευρώπη δεν οικοδόμησε εναλλακτική ενεργειακή ισχύ — απλώς αντάλλαξε μια εξάρτηση με μια άλλη, πιο ακριβή, πιο εύθραυστη και πιο υποκριτική. Και τώρα οι κοινωνίες καλούνται ξανά να πληρώσουν τον λογαριασμό της πολιτικής ανεπάρκειας, της ιδεολογικής τύφλωσης και της στρατηγικής ανευθυνότητας των Βρυξελλών.
Το ευρωπαϊκό αφήγημα κατέρρευσε με πάταγο
Η ΕΕ πούλησε στους πολίτες της το παραμύθι ότι μπορεί να αποσυνδεθεί βίαια από τη ρωσική ενέργεια, να υποκαταστήσει τα πάντα με ακριβό LNG και να συνεχίσει να λειτουργεί σαν να μη συμβαίνει τίποτα.
Αποδείχθηκε ψέμα.
Η πραγματικότητα είναι αμείλικτη:
όταν διαταράσσεται το Κατάρ, όταν παγώνει το Ορμούζ, όταν η Ρωσία υπενθυμίζει ότι εξακολουθεί να κρατά κρίσιμα ενεργειακά κλειδιά, η Ευρώπη δεν μοιάζει με ισχυρό παίκτη. Μοιάζει με ήπειρο που έμαθε να κάνει ηθικά κηρύγματα χωρίς να έχει εξασφαλίσει ούτε τα στοιχειώδη για την επιβίωσή της.
Δεν υπάρχει στρατηγική αυτονομία χωρίς ενεργειακή επάρκεια.
Υπάρχει μόνο πολιτική φλυαρία με ακριβό λογαριασμό.
Το ακριβό LNG δεν είναι σχέδιο, είναι πανικός σε υγροποιημένη μορφή
Το αμερικανικό LNG παρουσιάστηκε ως η μεγάλη λύση. Στην πράξη, αποδείχθηκε ένας ακριβός μηχανισμός προσωρινής αναπνοής, όχι σταθερή απάντηση για μια ήπειρο με βαριά βιομηχανία, ενεργοβόρα παραγωγή και εκατομμύρια νοικοκυριά υπό πίεση.
Η Ευρώπη δεν έκανε μετάβαση.
Έκανε βουτιά σε μια αγορά νευρική, ασταθή και πανάκριβη.
Και τώρα, με τα φορτία να λιγοστεύουν, με τους Ασιάτες αγοραστές να ανεβάζουν τις προσφορές και με τα ασφάλιστρα να εκτινάσσονται, οι Βρυξέλλες ανακαλύπτουν αυτό που έπρεπε να είχαν προβλέψει:
η παγκόσμια αγορά ενέργειας δεν λειτουργεί με ευχολόγια, αλλά με ισχύ, ασφάλεια, αποθέματα και γεωπολιτικό έλεγχο.
Όποιος δεν έχει αυτά, δεν αγοράζει απλώς ακριβότερα.
Εκβιάζεται ακριβότερα.
Η Ελλάδα έρχεται αντιμέτωπη με τη δική της γύμνια
Μέσα σε αυτή την ευρωπαϊκή κρίση, η Ελλάδα δεν είναι θεατής. Είναι μέρος του προβλήματος.
Μια χώρα που εδώ και χρόνια ακούει μεγάλα λόγια για “πράσινη μετάβαση”, “ανθεκτικότητα”, “νέο ενεργειακό μοντέλο”, αλλά παραμένει εκτεθειμένη σε διεθνείς ανατιμήσεις, εισαγόμενα καύσιμα και σε ένα κόστος ρεύματος που γονατίζει νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Το αφήγημα ότι “η αγορά θα αυτορρυθμιστεί” αποδείχθηκε πολιτική απάτη.
Το αφήγημα ότι “η Ευρώπη έχει σχέδιο” αποδείχθηκε γραφειοκρατικό ανέκδοτο.
Και το αφήγημα ότι “η Ελλάδα είναι θωρακισμένη” κινδυνεύει να μετατραπεί σε ακόμη μία προσβολή προς μια κοινωνία που δεν αντέχει άλλη λεηλασία εισοδήματος.
Γιατί όταν εκτινάσσεται το φυσικό αέριο, δεν χτυπιούνται μόνο οι δείκτες.
Χτυπιούνται τα σπίτια, τα μαγαζιά, η παραγωγή, το ψωμί, το ρεύμα, η ίδια η κοινωνική συνοχή.
Η Ευρώπη δεν πνίγεται μόνο από την έλλειψη ενέργειας.
Πνίγεται από την έλλειψη αλήθειας, σχεδίου και σοβαρής ηγεσίας.
Και όταν μια ήπειρος χάνει ταυτόχρονα και το αέριό της και το μυαλό της, τότε η κρίση δεν είναι ενεργειακή.
Είναι κρίση πολιτικού πολιτισμού.