Συντριπτικό «όχι» στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Βουλής για τη δίωξη υπουργών – Το 96,03% ζητά αλλαγή και στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης
Ένα ιδιαίτερα ισχυρό θεσμικό μήνυμα προς την πολιτική εξουσία έστειλαν οι δικαστές και οι εισαγγελείς της χώρας, μέσα από την ηλεκτρονική ψηφοφορία που διοργάνωσε η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων για τα βασικά ζητήματα της επικείμενης συνταγματικής αναθεώρησης.
Στη διαδικασία συμμετείχαν συνολικά 1.253 μέλη της Ένωσης, αριθμός σχεδόν τριπλάσιος σε σύγκριση με την αντίστοιχη ψηφοφορία που είχε πραγματοποιηθεί κατά τη συνταγματική αναθεώρηση του 2018.
Το αποτέλεσμα που ξεχωρίζει είναι η σχεδόν καθολική απαίτηση για κατάργηση του άρθρου 86 του Συντάγματος, το οποίο ρυθμίζει την ποινική δίωξη των μελών της κυβέρνησης.
Συγκεκριμένα, το 92,34% των συμμετεχόντων τάχθηκε υπέρ της κατάργησης της διάταξης που αναθέτει στη Βουλή την πρωτοβουλία για τη δίωξη υπουργών και πρώην υπουργών.
Οι δικαστικοί και εισαγγελικοί λειτουργοί ζητούν η σχετική αρμοδιότητα να περάσει εξ ολοκλήρου στην τακτική Δικαιοσύνη, όπως ακριβώς συμβαίνει για κάθε άλλο πολίτη.
Υπέρ της διατήρησης του σημερινού καθεστώτος, με αποκλειστική αρμοδιότητα της Βουλής, ψήφισε μόλις το 7,66%.
Συντριπτική πλειοψηφία για αλλαγή στην ηγεσία της Δικαιοσύνης
Ακόμη ισχυρότερο ήταν το αποτέλεσμα για τον τρόπο επιλογής της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων.
Το 96,03% των συμμετεχόντων ζήτησε την αναθεώρηση του άρθρου 90, παράγραφος 5, του Συντάγματος και την κατάργηση του σημερινού συστήματος, βάσει του οποίου η ηγεσία της Δικαιοσύνης επιλέγεται από το Υπουργικό Συμβούλιο.
Η πρόταση προβλέπει δεσμευτική προεπιλογή των υποψηφίων από το ίδιο το δικαστικό σώμα. Οι τρεις επικρατέστεροι υποψήφιοι για κάθε θέση θα τίθενται στη συνέχεια υπό την κρίση ειδικής επιτροπής της Βουλής, η οποία θα λαμβάνει την τελική απόφαση.
Μόλις το 3,97% τάχθηκε υπέρ της διατήρησης του ισχύοντος συστήματος επιλογής από την κυβέρνηση.
Στο ερώτημα ποιοι πρέπει να συμμετέχουν στην προεπιλογή, το 54,82% απάντησε ότι δικαίωμα συμμετοχής πρέπει να έχει το σύνολο του δικαστικού σώματος.
Το 24,67% πρότεινε η διαδικασία να αφορά αποκλειστικά τα μέλη των ανώτατων δικαστηρίων, ενώ το 20,51% τάχθηκε υπέρ της συμμετοχής όσων διαθέτουν τον βαθμό του εφέτη ή ανώτερο.
Κατά του Συνταγματικού Δικαστηρίου
Ισχυρή ήταν και η στήριξη στη διατήρηση του σημερινού συστήματος δικαστικού ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων.
Το 77,07% των συμμετεχόντων τάχθηκε υπέρ της διατήρησης του διάχυτου και παρεμπίπτοντος ελέγχου. Με το σύστημα αυτό, κάθε δικαστήριο έχει τη δυνατότητα να εξετάζει κατά πόσο μία νομοθετική διάταξη είναι σύμφωνη με το Σύνταγμα.
Αντίθετα, το 22,93% υποστήριξε την κατάργηση του υφιστάμενου συστήματος και την ανάθεση της σχετικής αρμοδιότητας σε ειδικό Συνταγματικό Δικαστήριο.
«Φρένο» στις δημόσιες θέσεις μετά την αφυπηρέτηση
Σημαντική πλειοψηφία καταγράφηκε και στην πρόταση για θέσπιση τριετούς ασυμβίβαστου μετά την αποχώρηση ενός δικαστικού ή εισαγγελικού λειτουργού από το σώμα.
Το 72,45% ζήτησε την αναθεώρηση του άρθρου 89 του Συντάγματος, ώστε για διάστημα τριών ετών μετά την αφυπηρέτησή τους οι δικαστικοί λειτουργοί να μην μπορούν να αναλαμβάνουν δημόσιες θέσεις που τους προσφέρονται από την εκτελεστική ή τη νομοθετική εξουσία.
Το 27,55% τάχθηκε κατά της επιβολής οποιουδήποτε σχετικού περιορισμού.
Η συγκεκριμένη πρόταση αποσκοπεί στη διασφάλιση της πραγματικής και φαινομενικής ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης, ώστε να αποτρέπονται υπόνοιες πολιτικής ανταμοιβής ή εξάρτησης δικαστικών λειτουργών μετά την αποχώρησή τους.
Όχι στην αύξηση των ορίων ηλικίας
Σχετικά με τα όρια αφυπηρέτησης, το 71,90% των ψηφισάντων τάχθηκε υπέρ της διατήρησης των σημερινών ηλικιακών ορίων.
Σήμερα, οι δικαστικοί και εισαγγελικοί λειτουργοί έως τον βαθμό του εφέτη ή του αντεισαγγελέα εφετών αποχωρούν με τη συμπλήρωση του 65ου έτους, ενώ όσοι κατέχουν ανώτερους βαθμούς αποχωρούν στο 67ο έτος.
Το 28,10% υποστήριξε την αύξηση των ορίων κατά τρία χρόνια, δηλαδή στο 68ο και στο 70ό έτος αντίστοιχα.
«Δικαιοσύνη περισσότερο χειραφετημένη»
Η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων κάλεσε όλα τα πολιτικά κόμματα να λάβουν σοβαρά υπόψη τους τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας, επισημαίνοντας ότι οι θέσεις της μεγαλύτερης δικαστικής ένωσης διαμορφώθηκαν έπειτα από μακρά περίοδο διαλόγου και εγκρίθηκαν με συντριπτικές πλειοψηφίες.
Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά στην ανακοίνωσή της:
«Τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας αποδεικνύουν την αγωνία και το ενδιαφέρον του Δικαστικού Σώματος για μια Δικαιοσύνη περισσότερο χειραφετημένη, που θα καταφέρει να κερδίσει ξανά την εμπιστοσύνη του λαού».
Το μήνυμα δεν μπορεί να αγνοηθεί
Τα αποτελέσματα δεν αποτελούν απλώς μια εσωτερική καταγραφή απόψεων του δικαστικού σώματος. Συνιστούν μια σαφή θεσμική τοποθέτηση απέναντι σε διατάξεις και πρακτικές που εδώ και χρόνια προκαλούν έντονη κοινωνική και πολιτική συζήτηση.
Όταν το 92,34% των δικαστών και εισαγγελέων ζητά η δίωξη των υπουργών να πάψει να εξαρτάται από τη Βουλή και όταν το 96,03% απορρίπτει την αποκλειστική κυβερνητική επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, η πολιτική εξουσία δεν μπορεί να προσποιείται ότι δεν ακούει.
Η επερχόμενη συνταγματική αναθεώρηση θα δείξει εάν τα κόμματα επιθυμούν πραγματικά μια ανεξάρτητη και χειραφετημένη Δικαιοσύνη ή αν θα επιχειρήσουν για ακόμη μία φορά να διατηρήσουν τους μηχανισμούς πολιτικού ελέγχου και προστασίας.