Μετά τις κινητοποιήσεις των αγροτών, ξαναβγήκαν από τα συρτάρια οι «φωτισμένοι» τιμητές της ελεύθερης αγοράς. Εκείνοι που από το ασφαλές περιβάλλον των πόλεων, των γραφείων και των πάνελ, κουνάνε το δάχτυλο στους ανθρώπους της γης, εξηγώντας τους ότι «οι επιδοτήσεις στρεβλώνουν την αγορά» και ότι «όποιος δεν αντέχει, να αλλάξει επάγγελμα».
Λόγια καθαρά, κοφτά, ιδεολογικά. Και απολύτως άσχετα με την πραγματικότητα.
Γιατί η γεωργία δεν είναι start-up, ούτε χρηματιστηριακό προϊόν. Είναι επισιτιστική ασφάλεια, περιφέρεια, σύνορα, κοινωνική συνοχή. Είναι το τελευταίο ανάχωμα απέναντι στην ερημοποίηση της υπαίθρου και τη δημογραφική κατάρρευση. Κι όμως, αντιμετωπίζεται σαν να είναι μια «αναποτελεσματική επιχείρηση» που απλώς δεν πέρασε το stress test της αγοράς.
Όταν ακόμα και ο Keynes γελούσε με τον δογματισμό
Ήδη από το 1932, ο John Maynard Keynes έθετε το δίλημμα ωμά:
Θα πείτε στους αγρότες «κλείστε»; Θα πείτε σε μια χώρα «εγκαταλείψτε τη γεωργία σας»;
Και έδινε την απάντηση που σήμερα προσπαθούν να ξεχάσουν οι νεο-δογματικοί:
η γεωργία είναι μέρος της ολοκληρωμένης ζωής ενός έθνους.
Και μια χώρα που «δεν αντέχει οικονομικά» την τέχνη ή τη γεωργία, είναι μια χώρα όπου κανείς δεν αντέχει να ζήσει.
Δεν μιλούσε για ρομαντισμό. Μιλούσε για επιβίωση. Για εθνική ανθεκτικότητα. Για κοινή λογική.
Το πραγματικό σκάνδαλο δεν είναι οι αγρότες – είναι το κράτος
Αν κάτι εξοργίζει την κοινωνία, δεν είναι οι κινητοποιήσεις. Είναι η υποκρισία.
Διότι την ίδια ώρα που οι έντιμοι αγρότες παλεύουν με κόστος παραγωγής, ενέργεια, καύσιμα και τιμές εξευτελισμού, το κράτος:
- άφησε τον πρωτογενή τομέα χωρίς στρατηγική,
- μετέτρεψε τις επιδοτήσεις σε πεδίο πελατειακών παιχνιδιών,
- και επέτρεψε σκάνδαλα τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ, που δεν είναι «παθογένεια», αλλά κυβερνητική ευθύνη.
Αυτό είναι το δηλητήριο: όχι η στήριξη της γεωργίας, αλλά η απουσία ελέγχου, η ατιμωρησία, η κοροϊδία. Όταν τα λεφτά πάνε σε κυκλώματα αντί για παραγωγή, τότε απαξιώνεται και ο αγρότης και η ίδια η έννοια της στήριξης.
Ελεύθερη αγορά για ποιους;
Ελεύθερη αγορά, λένε.
Με καρτέλ στη διανομή.
Με εισαγωγές αμφίβολης ποιότητας.
Με τον παραγωγό να πουλά κάτω από το κόστος και τον καταναλωτή να πληρώνει πανάκριβα.
Αυτό δεν είναι αγορά. Είναι μεταφορά πλούτου προς τα πάνω. Και όποιος το βαφτίζει «φιλελευθερισμό», απλώς ξεπλένει μια στρεβλή πραγματικότητα.
Το συμπέρασμα που ενοχλεί
Ο πρωτογενής τομέας:
- δεν αυτορρυθμίζεται,
- δεν αντέχει τον δογματισμό,
- δεν σώζεται με ευχές.
Χρειάζεται κεντρικό σχεδιασμό, καθοδήγηση, έλεγχο, καθαρές πολιτικές αποφάσεις. Και κυρίως: πολιτική βούληση να σπάσουν τα κυκλώματα και να στηριχθεί η πραγματική παραγωγή, όχι οι «ημέτεροι».
Όποιος σήμερα λέει ότι «η χώρα δεν αντέχει τη γεωργία», απλώς ομολογεί ότι δεν καταλαβαίνει τι σημαίνει χώρα.
Και όποιος κυβερνά χωρίς να το καταλαβαίνει, δεν είναι απλώς ανεπαρκής. Είναι επικίνδυνος.