Η κλιματική κρίση είναι πραγματικότητα, αλλά δεν αποτελεί συγχωροχάρτι για την απουσία πρόληψης, τον ελλιπή σχεδιασμό και τις κρατικές ανεπάρκειες
Κάθε φορά που η φωτιά καταπίνει δάση, απειλεί οικισμούς και αναγκάζει ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, αρχίζει το ίδιο πολιτικό τελετουργικό.
Έκτακτες συσκέψεις. Δηλώσεις μπροστά στις κάμερες. Αναφορές στους ισχυρούς ανέμους, στις ακραίες συνθήκες και στην κλιματική κρίση. Ύστερα έρχονται οι υποσχέσεις για αποζημιώσεις, ανασυγκρότηση και αυστηρότερη προστασία των καμένων εκτάσεων.
Μόνο που η χώρα δεν χρειάζεται άλλες δηλώσεις μετά την καταστροφή. Χρειάζεται κράτος πριν από αυτήν.
Και το κράτος έχει πολιτική ηγεσία.
Η πρωθυπουργία δεν είναι μόνο εξουσία
Όταν κάποιος αναλαμβάνει την προεδρία ενός κόμματος και στη συνέχεια την πρωθυπουργία, δεν παραλαμβάνει μόνο υπουργεία, κυβερνητικά αεροσκάφη και τηλεοπτικό χρόνο. Αναλαμβάνει ολόκληρο το βάρος της ευθύνης για τη λειτουργία της κυβέρνησής του.
Οι υπουργοί αποτελούν επιλογές του. Οι προτεραιότητες καθορίζονται από τον ίδιο. Οι πόροι, οι προσλήψεις, η πρόληψη, η ενίσχυση της Πολιτικής Προστασίας και ο συντονισμός των κρατικών υπηρεσιών αποτελούν κυβερνητικές αποφάσεις.
Επομένως, όταν το σύστημα αποτυγχάνει, η ευθύνη δεν μπορεί να εξαφανίζεται μέσα σε ένα σύννεφο καπνού.
Ο πρωθυπουργός δεν μπορεί να είναι ο αποκλειστικός πρωταγωνιστής όταν εγκαινιάζεται ένα έργο και απλός θεατής όταν η χώρα καίγεται. Δεν γίνεται να πιστώνεται προσωπικά κάθε κυβερνητική επιτυχία, αλλά για κάθε αποτυχία να ευθύνονται ο καιρός, η Αυτοδιοίκηση, οι υπηρεσίες, οι πολίτες ή κάποιος ανώνυμος «ανθρώπινος παράγοντας».
Η πολιτική ευθύνη δεν λειτουργεί επιλεκτικά.
Η κλιματική κρίση δεν καθαρίζει τα ξερά χόρτα
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι οι υψηλές θερμοκρασίες, η παρατεταμένη ξηρασία και οι θυελλώδεις άνεμοι δημιουργούν εκρηκτικές συνθήκες. Αυτό, όμως, είναι γνωστό εδώ και χρόνια.
Ακριβώς γι’ αυτό απαιτείται έγκαιρη προετοιμασία.
Η κλιματική κρίση δεν καθαρίζει τα δάση. Δεν δημιουργεί αντιπυρικές ζώνες. Δεν συντηρεί τους δασικούς δρόμους. Δεν προσλαμβάνει πυροσβέστες και δασολόγους. Δεν εξασφαλίζει επαρκή εναέρια μέσα. Δεν ελέγχει τα δίκτυα ηλεκτροδότησης ούτε εκπονεί σχέδια ασφαλούς εκκένωσης.
Αυτά είναι ευθύνη του κράτους.
Η επίκληση των ακραίων φαινομένων μπορεί να εξηγήσει τη δυσκολία μιας επιχείρησης. Δεν μπορεί, όμως, να χρησιμοποιείται ως μόνιμο άλλοθι για όσα δεν έγιναν τους προηγούμενους μήνες.
Οι πυροσβέστες δεν μπορούν να καλύπτουν κάθε κυβερνητικό κενό
Στην πρώτη γραμμή βρίσκονται άνθρωποι που μάχονται μέσα στις φλόγες, πολλές φορές εξαντλημένοι και με κίνδυνο της ζωής τους. Δίπλα τους βρίσκονται εθελοντές, κάτοικοι, αστυνομικοί, εργαζόμενοι της Αυτοδιοίκησης και διασώστες.
Η αυταπάρνησή τους αξίζει σεβασμό. Δεν πρέπει, όμως, να χρησιμοποιείται ως επικοινωνιακό παραπέτασμα για τις κρατικές ελλείψεις.
Οι πυροσβέστες δεν είναι υποχρεωμένοι να υποκαθιστούν ένα σύστημα που θυμάται την πρόληψη όταν έχει ήδη ξεσπάσει η φωτιά. Ούτε οι πολίτες μπορούν κάθε καλοκαίρι να περιμένουν ένα μήνυμα εκκένωσης, χωρίς να γνωρίζουν αν υπάρχει πραγματικό σχέδιο για την προστασία της περιουσίας και της ζωής τους.
Η εκκένωση σώζει ανθρώπους και είναι απολύτως αναγκαία όταν υπάρχει κίνδυνος. Δεν αποτελεί, όμως, από μόνη της ολοκληρωμένη πολιτική πυροπροστασίας.
Στην ηγεσία δεν υπάρχει «δεν γνώριζα»
Η πρωθυπουργική ευθύνη δεν σημαίνει ότι ο πρωθυπουργός ανάβει τη φωτιά ή κρατά ο ίδιος τη μάνικα. Σημαίνει ότι είναι πολιτικά υπεύθυνος για την κυβέρνηση, τον σχεδιασμό και την ετοιμότητα του κρατικού μηχανισμού.
Αυτό είναι το τίμημα της εξουσίας.
Στην ηγεσία δεν μπορεί να υπάρχει συνεχώς το «δεν γνώριζα», το «δεν ενημερώθηκα» ή το «φταίνε οι αρμόδιοι». Αν οι αρμόδιοι απέτυχαν, κάποιος τους επέλεξε. Αν οι υπηρεσίες δεν συνεργάστηκαν, κάποιος είχε την ευθύνη του συντονισμού. Αν η πρόληψη έμεινε πίσω, αυτό αποτελεί πολιτική επιλογή ή πολιτική αποτυχία.
Ο πρωθυπουργός δεν βρίσκεται στη θέση του μόνο για τις κορδέλες, τις εξαγγελίες και τις επιτυχίες. Βρίσκεται εκεί κυρίως για τις δύσκολες ώρες, όταν η κοινωνία απαιτεί απαντήσεις.
Η κυβέρνηση είναι δική του ευθύνη. Και όταν η χώρα καίγεται, η αποποίηση της ευθύνης δεν είναι επιλογή.
Είναι ομολογία αποτυχίας.