Οταν ένα τοξικό φυτό μετατρέπεται σε εθνικό εχθρό, δεν φταίει η φύση. Φταίει ένα κράτος που ξέρει να σκηνοθετεί φόβο, αλλά όχι να παράγει σοβαρότητα.
Δεν μας δηλητηριάζει η πικροδάφνη. Μας δηλητηριάζει η υπερβολή.
Η πικροδάφνη είναι τοξική. Αυτό είναι αλήθεια. Δεν είναι ούτε μύθος ούτε υπερβολή. Ομως από την παραδοχή ενός υπαρκτού κινδύνου μέχρι τη μετατροπή του σε μικρό εθνικό δράμα, υπάρχει μια απόσταση που στην Ελλάδα καλύπτεται πάντα με τον ίδιο τρόπο: με πανικό, με διοικητικό στόμφο και με τη γνωστή ηδονή του κράτους να φέρεται σαν να ανακάλυψε ξαφνικά την Αποκάλυψη.
Εδώ δεν έχουμε απλώς μια σύσταση προσοχής. Εχουμε μια ολόκληρη νοοτροπία. Τη νοοτροπία που αντιμετωπίζει τον πολίτη σαν μονίμως ανίκανο, το παιδί σαν διαρκώς εκτεθειμένο σε θανάσιμη απειλή και τη δημόσια διοίκηση σαν μηχανισμό παραγωγής τρομολαγνείας με σφραγίδα. Οχι ενημέρωση. Οχι μέτρο. Οχι κοινή λογική. Πρώτα ο θόρυβος, μετά η υπερβολή, στο τέλος η γελοιότητα.
Το πρόβλημα δεν είναι το φυτό. Είναι το κράτος-νηπιαγωγός.
Η υπόθεση της πικροδάφνης αποκάλυψε για άλλη μια φορά τη βαθύτερη ασθένεια του ελληνικού δημοσίου βίου: την αδυναμία διάκρισης ανάμεσα στην πρόληψη και στην υστερία. Αντί για ψύχραιμη ενημέρωση προς γονείς, σχολεία και δήμους, αντί για σαφή πρωτόκολλα και στοιχειώδη λογική, ξεδιπλώθηκε η γνώριμη παράσταση του διοικητικού παραλογισμού.
Είναι το ίδιο μοντέλο που βλέπει παντού κινδύνους, εκτός από εκείνους που πραγματικά συνθλίβουν την κοινωνία. Για τις υποδομές που ρημάζουν, για τα σχολεία που καταρρέουν, για τους δρόμους-παγίδες, για την υποστελέχωση, για την εγκατάλειψη, η Πολιτεία δεν έχει την ίδια ετοιμότητα. Δεν περιφράσσει την ανεπάρκειά της. Δεν βάζει σήμανση στην κρατική αδιαφορία. Δεν κλείνει σε κλωβούς τη δική της ανικανότητα. Εκεί ξαφνικά περισσεύει η ψυχραιμία.
Η Ελλάδα λατρεύει τα συμβολικά μέτρα, επειδή φοβάται τις πραγματικές ευθύνες.
Η πικροδάφνη έγινε είδηση όχι επειδή ξαφνικά ανακαλύψαμε ότι είναι επικίνδυνη, αλλά επειδή στην Ελλάδα κάθε μικρή αλήθεια πρέπει να ντυθεί με μεγάλο θέαμα. Το σύστημα δεν λειτουργεί αν δεν κατασκευάσει έναν εχθρό. Και επειδή δεν μπορεί να νικήσει τις μεγάλες παθογένειες, επιλέγει να παριστάνει τον αυστηρό απέναντι στις μικρές.
Ετσι γεννιέται η καρικατούρα του επιτελικού κράτους: ένα κράτος που δυσκολεύεται να προστατεύσει την ανθρώπινη ζωή εκεί όπου πραγματικά απειλείται, αλλά σπεύδει να επιδείξει πυγμή απέναντι σε ένα φυτό. Ενα κράτος που δεν εμπνέει εμπιστοσύνη, γιατί δεν ξέρει να ιεραρχεί. Και όταν ένα κράτος δεν ξέρει να ιεραρχεί, στο τέλος γελοιοποιείται. Οχι επειδή προειδοποιεί. Αλλά επειδή φουσκώνει τα πάντα για να κρύψει ότι δεν ελέγχει σχεδόν τίποτα.
Η πικροδάφνη πράγματι έχει δηλητήριο. Αλλά το πιο ισχυρό δηλητήριο της χώρας δεν φυτρώνει στους κήπους. Κυκλοφορεί στα γραφεία, στις ανακοινώσεις, στις υπερβολές, στην αλαζονεία μιας διοίκησης που νομίζει ότι προστατεύει την κοινωνία όταν απλώς τη βομβαρδίζει με φόβο.
Και μια χώρα που μαθαίνει να τρομάζει με την πικροδάφνη, ενώ έχει συνηθίσει να ζει δίπλα στην κρατική ανεπάρκεια, δεν κινδυνεύει από τη φύση. Κινδυνεύει από τη γελοιότητα της εξουσίας της.