Η συρρίκνωση των ΕΛΤΑ, η «τραμπική» ρητορική γύρω από την οπλοκατοχή και το σκοτεινό σύμπαν του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι άσχετα επεισόδια. Είναι ένα ενιαίο μοτίβο: κράτος-λάστιχο, θεσμοί κατά παραγγελία, ευθύνες που εξαφανίζονται.
Δεν είναι «ατυχίες». Δεν είναι «αστοχίες». Είναι πολιτική μέθοδος.
Όταν μια κυβέρνηση μιλάει για «θεσμικές απρέπειες» σαν να πρόκειται για αβλεψία, ενώ την ίδια στιγμή σπρώχνει στη φτώχεια δημόσιες υπηρεσίες, κανονικοποιεί επικίνδυνες ρητορικές και κουκουλώνει υποθέσεις με οσμή εγκληματικής οργάνωσης, τότε δεν έχουμε απρέπεια. Έχουμε σχέδιο. Και υπογραφή.
Η εικόνα είναι μία: αποδόμηση – πόλωση – ασυλία
Τα ΕΛΤΑ δεν είναι απλώς ένα «προβληματικό δίκτυο». Είναι νεύρο κοινωνικής συνοχής: απομακρυσμένες περιοχές, ηλικιωμένοι, μικρές επιχειρήσεις, δημόσια εξυπηρέτηση εκεί που δεν πατάει αγορά. Όταν συρρικνώνονται και εξαθλιώνονται, δεν “εκσυγχρονίζεται” το κράτος. Αποσύρεται. Και αφήνει πίσω του κενό.
Την ίδια ώρα, η «τραμπική» στάση στο θέμα της οπλοκατοχής (λόγια-φωτιά, απλοποίηση, υποκατάσταση πολιτικής με πόλωση) δεν είναι απλώς επικοινωνιακή υπερβολή. Είναι εισαγωγή μιας λογικής: “ο καθένας μόνος του”, “η κοινωνία είναι απειλή”, “η ισχύς λύνει προβλήματα”. Αυτό δεν είναι ασφάλεια. Είναι αποσύνθεση εμπιστοσύνης.
Και μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ έρχεται σαν η πιο ωμή υπενθύμιση ότι όταν τα κυκλώματα χτίζουν μηχανισμούς, το κράτος ή τα σπάει ή τα σκεπάζει. Δεν υπάρχουν ενδιάμεσα.
Το μοτίβο της Δεξιάς: πρώτα η εικόνα, μετά η ευθύνη
Όταν ακούμε “θεσμικές απρέπειες”, ας το μεταφράσουμε σωστά:
Δεν μιλούν για θεσμούς ως κανόνες. Μιλούν για θεσμούς ως ντεκόρ.
- Θεσμοί ως σκηνικό για δηλώσεις.
- Δικαιοσύνη ως “όταν μας βολεύει”.
- Δημόσιο ως “ό,τι δεν μας υπηρετεί, το αφήνουμε να σαπίσει”.
- Έλεγχος ως “εχθρική πράξη”.
Και αυτό το έχουν ξανακάνει. Με άλλες λέξεις, ίδια νοοτροπία.
1) Ποιος ακριβώς αποφασίζει ότι τα ΕΛΤΑ “δεν αξίζουν” δημόσια επένδυση και παρουσία παντού; Με ποια κριτήρια;
2) Ποιος φτιάχνει κλίμα “οπλοκατοχής” σαν λύση, όταν το πρόβλημα είναι η διάλυση θεσμών ασφάλειας, πρόληψης και δικαιοσύνης;
3) Στην υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ: ποιοι ήξεραν, από πότε, και τι έκαναν όταν έμαθαν;
4) Πόσες “συμπτώσεις” χρειάζονται μέχρι να το πούμε “δομή”;
5) Ποιος θα αναλάβει πολιτική ευθύνη όταν η χώρα συνηθίσει να ζει με σκάνδαλα σαν καθημερινότητα;
- Δεν είναι απρέπεια. Είναι πρακτική εξουσίας.
- Όταν καταρρέουν υπηρεσίες, δεν “εξοικονομείς”. Αφοπλίζεις την κοινωνία.
- Η “τάξη” τους είναι επικοινωνιακή. Η ασυλία τους είναι πραγματική.
- Κράτος που υποχωρεί για τους πολλούς, γίνεται λάφυρο για τους λίγους.
- Το πρόβλημα δεν είναι το λάθος. Είναι η επανάληψη του ίδιου “λάθους” ως κανόνας.
Η ουσία: η χώρα δεν αντέχει άλλο θεσμικό κυνισμό
Η συρρίκνωση των ΕΛΤΑ, η «τραμπική» πολιτική κουλτούρα στο ζήτημα της οπλοκατοχής, και το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι τρία διαφορετικά θέματα. Είναι τρία συμπτώματα του ίδιου ιού:
μιας εξουσίας που αντικαθιστά τη διακυβέρνηση με έλεγχο εικόνας, και την ευθύνη με διαχείριση ζημιάς.
Και όταν αυτό βαφτίζεται «θεσμική απρέπεια», τότε έχουμε ήδη χάσει τη λέξη που περιγράφει την πραγματικότητα.
Το κράτος δεν είναι λάφυρο. Οι θεσμοί δεν είναι διακόσμηση.
Και μια κοινωνία που βλέπει δημόσιες υπηρεσίες να καταρρέουν, σκάνδαλα να κουκουλώνονται και ρητορικές-φωτιά να κανονικοποιούνται, δεν χρειάζεται άλλες “εξηγήσεις”. Χρειάζεται αλήθεια, λογοδοσία και καθαρές γραμμές.
Γιατί αλλιώς, το “από εδώ και πέρα” θα είναι απλώς συνέχεια.