Το επικίνδυνο ξενικό είδος έφτασε σε Λευκαντί, Ερέτρια και Μπούρτζι, αλλά στις παραλίες οι πολίτες δεν βλέπουν ούτε ενημερωτικές πινακίδες, ούτε οδηγίες, ούτε οργανωμένο σχέδιο πρόληψης
Ο λαγοκέφαλος δεν βρίσκεται πλέον κάπου μακριά, σε κάποια εξωτική θάλασσα ή αποκλειστικά στις ακτές της Κρήτης.
Η παρουσία του έχει επιβεβαιωθεί στον Νότιο Ευβοϊκό, στο Λευκαντί, στην Ερέτρια και στο Μπούρτζι. Δηλαδή σε περιοχές όπου καθημερινά κολυμπούν οικογένειες, παιδιά, ηλικιωμένοι, επισκέπτες και χιλιάδες κάτοικοι της Εύβοιας.
Και όμως, η οργανωμένη ενημέρωση των πολιτών παραμένει πρακτικά αόρατη.
Πού είναι οι ενημερωτικές πινακίδες στις παραλίες;
Πού είναι οι σαφείς οδηγίες προς τους λουόμενους;
Πού είναι η ενημέρωση για τους ψαράδες, τους ερασιτέχνες αλιείς, τα παιδιά και τους επαγγελματίες του τουρισμού;
Πού είναι το οργανωμένο πρωτόκολλο αναφοράς όταν εντοπίζεται λαγοκέφαλος ή άλλο επικίνδυνο ξενικό είδος;
Ή μήπως περιμένουμε πρώτα να υπάρξει σοβαρός τραυματισμός και μετά να αρχίσουν οι γνωστές δηλώσεις περί «μεμονωμένου περιστατικού»;
Δεν χρειάζεται πανικός – χρειάζεται διοίκηση
Ο λαγοκέφαλος δεν είναι ένα ψάρι που επιτίθεται συστηματικά στους ανθρώπους. Αυτό πρέπει να ειπωθεί καθαρά, ώστε να μην καλλιεργείται αδικαιολόγητος πανικός.
Είναι όμως ένα είδος που συνδυάζει δύο σοβαρούς κινδύνους.
Ο πρώτος αφορά την κατανάλωσή του. Ο λαγοκέφαλος περιέχει τετροδοτοξίνη, μια εξαιρετικά ισχυρή νευροτοξίνη, η οποία δεν καταστρέφεται με το μαγείρεμα και για την οποία δεν υπάρχει ειδικό αντίδοτο.
Ο δεύτερος αφορά το ισχυρό σαγόνι του, το οποίο μπορεί να προκαλέσει σοβαρό δάγκωμα. Στη Μεσόγειο έχουν καταγραφεί περιστατικά βαριών τραυματισμών, ακόμη και ακρωτηριασμών δακτύλων.
Άρα το ζήτημα δεν είναι να τρομοκρατηθούν οι πολίτες και να εγκαταλείψουν τις παραλίες.
Το ζήτημα είναι να γνωρίζουν:
- πώς αναγνωρίζεται ο λαγοκέφαλος,
- ότι δεν πρέπει ποτέ να καταναλώνεται,
- ότι δεν πρέπει να επιχειρούν να τον πιάσουν ή να τον απομακρύνουν μόνοι τους,
- ότι τα γυαλιστερά κοσμήματα και μεταλλικά αντικείμενα μπορεί να προσελκύσουν ψάρια,
- πού πρέπει να αναφέρουν την παρουσία του,
- και τι πρέπει να κάνουν σε περίπτωση τραυματισμού.
Αυτά δεν είναι πολυτέλειες.
Είναι στοιχειώδη μέτρα δημόσιας ασφάλειας.
Οι παραλίες δεν διοικούνται μόνο με ναυαγοσώστες και ομπρέλες
Κάθε καλοκαίρι ακούμε για «οργανωμένες παραλίες», για τουριστική προβολή, για γαλάζιες σημαίες, για καθαρισμούς, για εκδηλώσεις και για παραλιακά μέτωπα.
Η πραγματική οργάνωση, όμως, δεν εξαντλείται στις ξαπλώστρες, στις καντίνες και στις φωτογραφίες των αυτοδιοικητικών παραγόντων.
Οργανωμένη παραλία σημαίνει και ενημερωμένος πολίτης.
Σημαίνει πινακίδες σε εμφανή σημεία.
Σημαίνει εκπαιδευμένοι ναυαγοσώστες και προσωπικό.
Σημαίνει σαφείς οδηγίες από τους δήμους, τα λιμεναρχεία και τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Σημαίνει συνεργασία με επιστήμονες, αλιευτικούς συλλόγους και επαγγελματίες ψαράδες.
Σημαίνει καταγραφή των εμφανίσεων και άμεση ενημέρωση όταν ένα είδος εντοπίζεται σε περιοχή με αυξημένη παρουσία λουομένων.
Σήμερα, όμως, ο πολίτης που πηγαίνει για μπάνιο στο Λευκαντί, στην Ερέτρια ή σε άλλη ακτή του Ευβοϊκού δεν βλέπει μπροστά του ένα οργανωμένο σύστημα ενημέρωσης.
Και ακόμη κι αν υπάρχουν υπηρεσιακά έγγραφα, εγκύκλιοι ή εσωτερικές οδηγίες, αυτά δεν αρκούν.
Η πρόληψη που δεν φτάνει στον πολίτη είναι πρόληψη στα χαρτιά.
Δεν είναι μόνο ο λαγοκέφαλος
Το πρόβλημα είναι ευρύτερο.
Στις ελληνικές θάλασσες εξαπλώνονται ξενικά είδη όπως το λεοντόψαρο, το λωριδωτό γατόψαρο, η νομαδική μέδουσα, οι αγριόσαλπες και οι μπλε κάβουρες.
Το λεοντόψαρο διαθέτει δηλητηριώδη αγκάθια και μπορεί να προκαλέσει έντονο πόνο και φλεγμονή.
Το λωριδωτό γατόψαρο φέρει επίσης επικίνδυνα αγκάθια.
Οι μπλε κάβουρες μπορούν να προκαλέσουν βαθιά τραύματα με τις ισχυρές δαγκάνες τους.
Η νομαδική μέδουσα προκαλεί επώδυνα τσιμπήματα και μπορεί να εμφανιστεί μαζικά.
Η κλιματική αλλαγή, η άνοδος της θερμοκρασίας της θάλασσας και η διατάραξη των θαλάσσιων οικοσυστημάτων δημιουργούν μια νέα πραγματικότητα.
Μόνο που η τοπική διοίκηση εξακολουθεί να λειτουργεί σαν να μη μεταβάλλεται τίποτα.
Οι θάλασσες αλλάζουν.
Τα είδη μετακινούνται.
Οι κίνδυνοι διαφοροποιούνται.
Η ενημέρωση όμως παραμένει κολλημένη στο παρελθόν.
Τι πρέπει να γίνει άμεσα
Οι δήμοι των παράκτιων περιοχών της Εύβοιας, οι λιμενικές αρχές και οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες οφείλουν να προχωρήσουν άμεσα σε συγκεκριμένα μέτρα:
Να τοποθετήσουν ενημερωτικές πινακίδες στις πολυσύχναστες παραλίες.
Να δημοσιοποιήσουν σαφείς οδηγίες αναγνώρισης και αντιμετώπισης περιστατικών.
Να ενημερώσουν σχολεία, αλιευτικούς συλλόγους, επαγγελματίες του τουρισμού και ναυαγοσώστες.
Να δημιουργήσουν ενιαίο και γνωστό στους πολίτες κανάλι αναφοράς.
Να καταγράφουν συστηματικά τα σημεία εμφάνισης επικίνδυνων ξενικών ειδών.
Να ενημερώνουν άμεσα και όχι εκ των υστέρων.
Δεν απαιτούνται εκατομμύρια ευρώ.
Δεν απαιτούνται πολυετείς μελέτες.
Δεν απαιτείται άλλη μία επιτροπή που θα συνεδριάζει μέχρι να τελειώσει το καλοκαίρι.
Απαιτούνται πινακίδες, οδηγίες, συντονισμός και σοβαρότητα.
Η άγνοια δεν είναι σχέδιο πρόληψης
Κανείς δεν ζητά να κλείσουν οι παραλίες.
Κανείς δεν ζητά να τρομοκρατηθούν οι λουόμενοι.
Ζητείται το αυτονόητο: να μη στέλνονται οι πολίτες στη θάλασσα ανενημέρωτοι, ενώ οι αρμόδιοι γνωρίζουν ότι νέα και δυνητικά επικίνδυνα είδη έχουν ήδη εγκατασταθεί στην περιοχή.
Γιατί όταν ο κίνδυνος είναι γνωστός και η ενημέρωση απουσιάζει, δεν μιλάμε πλέον για άγνοια.
Μιλάμε για αμέλεια πρόληψης.
Και στην Εύβοια έχουμε πληρώσει πολλές φορές ακριβά τη λογική του «δεν θα συμβεί σε εμάς».
Οι αρμόδιοι ας κινηθούν πριν συμβεί.
Όχι μετά.