«Στην πολιτική παρακμή η μόνη απάντηση: μειοψηφικά “ηφαίστεια” και υπέρβαση του δέους»
Σε μια συζήτηση «εκτός κάδρου» για τα μεγάλα «κάδρα» της γεωπολιτικής και της εσωτερικής πολιτικής, ο Λευτέρης Κουσούλης περιγράφει τη δυτική πολιτική κρίση ως παρακμή — όχι ως συγκυριακό “στρίμωγμα”, αλλά ως δομική εξάντληση των μηχανισμών εκπροσώπησης και νομιμοποίησης.
Κεντρική του θέση: η αναδιάταξη δεν θα έρθει από «σωτήρες», αλλά από κοινωνική κινητοποίηση που σπάει δύο φραγμούς — (α) την αδράνεια της παραίτησης και (β) το «δέος» απέναντι στα συστήματα εξουσίας και στους πολιτικούς τους εκπροσώπους.
Τι εννοεί με «πολιτική παρακμή»
- Παραγωγή πολιτικής χωρίς πραγματική αντιπροσώπευση (πολίτες ως θεατές, όχι ως δρώντες).
- Μηχανισμοί εξουσίας που αναπαράγονται περισσότερο μέσω φόβου/συνηθειών παρά μέσω πειθούς.
- Μετατόπιση της πολιτικής από πεδίο σύγκρουσης συμφερόντων σε πεδίο διαχείρισης εικόνας και «τακτικής επιβίωσης».
Τα «μειοψηφικά ηφαίστεια»
Ο Κουσούλης δεν μιλά για μειοψηφίες ως “ποσοστό”, αλλά ως εστίες έντασης που μπορούν να λειτουργήσουν καταλυτικά:
- κοινωνικές ομάδες/δίκτυα που οργανώνουν αξιώσεις,
- κινήματα που κάνουν ορατό το κόστος της αδικίας/ανισότητας,
- συλλογικότητες που επιβάλλουν νέα ατζέντα, ακόμα κι αν αρχικά είναι «λίγοι».
Κρίσιμο σημείο: το «ηφαίστειο» δεν είναι θόρυβος· είναι συγκρότηση δύναμης και μεταφορά πίεσης στο πολιτικό σύστημα.
Η «υπέρβαση του δέους»: το ψυχολογικό κατώφλι της πολιτικής
- Το δέος εδώ είναι το αίσθημα ότι “δεν γίνεται τίποτα” ή ότι “αυτοί αποφασίζουν πάντα”.
- Η υπέρβασή του σημαίνει: συμμετοχή, διεκδίκηση, συλλογική έκφραση συμφερόντων, επιμονή στο πολιτικό κόστος.
- Με άλλα λόγια: η κοινωνία να ξαναμπεί στην πολιτική ως υποκείμενο, όχι ως ακροατήριο.
- Παρακμή ως δομική κρίση αντιπροσώπευσης/νομιμοποίησης.
- Κοινωνικές και οικονομικές συγκρούσεις ως πραγματικός μηχανισμός αλλαγής (όχι “επικοινωνία”).
- Μειοψηφικά «ηφαίστεια»: εστίες έντασης που οργανώνουν ατζέντα και πίεση.
- Υπέρβαση του δέους: ρήξη με την πολιτική απάθεια/παραίτηση.
- Αναδιάταξη σκηνικού: μόνο αν η κοινωνία επιλέξει ενεργό ρόλο.
Ερωτήματα που μένουν
- Ποια είναι σήμερα τα πραγματικά «ηφαίστεια» — κοινωνικά, εργασιακά, θεσμικά — και πόσο οργανωμένα είναι;
- Πώς μετατρέπεται η αγανάκτηση σε πολιτική ισχύ χωρίς να γίνει απλός θυμός-εκτόνωση;
- Τι σημαίνει «υπέρβαση του δέους» πρακτικά: συμμετοχή σε συλλογικότητες, συνδικάτα, πρωτοβουλίες, τοπικά μέτωπα;
- Ποιος κερδίζει όταν η κοινωνία μένει θεατής;
- Υπάρχει δρόμος αναδιάταξης εντός του υπάρχοντος πλαισίου ή απαιτείται νέα μορφή πολιτικής εκπροσώπησης;
- Η παρακμή δεν “θεραπεύεται” με αλλαγή προσώπων. Θέλει αλλαγή σχέσης κοινωνίας–εξουσίας.
- Χωρίς μειοψηφικά «ηφαίστεια», το σύστημα δεν πιέζεται. Απλώς ανακυκλώνεται.
- Όσο το δέος μένει, η πολιτική γίνεται μονόλογος. Όταν σπάει, γίνεται σύγκρουση — άρα και δυνατότητα αλλαγής.