Τέσσερις διαδοχικές βλάβες στην αποχέτευση, έργα που χρειάζονται επισκευή πριν προλάβουν να παλιώσουν και μια παράκαμψη που μεγαλώνει μαζί με τους κατοίκους – Δήμος και Περιφέρεια οφείλουν επιτέλους να δημοσιεύσουν λογαριασμό
Υπάρχει ημερομηνία λήξης στους αγωγούς ύδρευσης και αποχέτευσης.
Υπάρχει, όμως, ημερομηνία λήξης και στις δικαιολογίες.
Τα υπόγεια δίκτυα δεν είναι αιώνια. Ανάλογα με το υλικό, το έδαφος, την ποιότητα κατασκευής, τις πιέσεις και τη συντήρηση, η διάρκεια ζωής τους μπορεί να κυμαίνεται από 15 έως και περισσότερα από 100 χρόνια. Γι’ αυτό οι σοβαροί οργανισμοί ύδρευσης δεν περιμένουν να σπάσει ο αγωγός για να ανακαλύψουν ότι γέρασε. Καταγράφουν την ηλικία του δικτύου, παρακολουθούν τις βλάβες και προγραμματίζουν εγκαίρως αντικαταστάσεις. Αυτή ακριβώς είναι η διεθνής πρακτική διαχείρισης υποδομών που περιγράφει και η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ.
Στη Χαλκίδα, όμως, η διοίκηση φαίνεται να γνωρίζει την ηλικία των αγωγών κυρίως όταν αυτοί αποφασίζουν να συστηθούν μόνοι τους.
Σπάζοντας.
Τέσσερις βλάβες δεν είναι «κακιά στιγμή»
Ο ίδιος ο Δήμος Χαλκιδέων παραδέχθηκε ότι σημειώθηκαν τέσσερις διαδοχικές βλάβες σε κεντρικούς αγωγούς αποχέτευσης.
Χρειάστηκε να αντικατασταθούν δύο καταθλιπτικοί αγωγοί μήκους 60 μέτρων στη συμβολή Βενιζέλου και Φαρμακίδου, 22 μέτρα βαρυτικού αγωγού στην Τζιαρντίνι και άλλα 35 μέτρα αγωγών στη Φαρμακίδου.
Η ανακοίνωση προσθέτει ότι η ΔΕΥΑΧ είχε ήδη μελετήσει και δημοπρατήσει έργο αντικατάστασης αγωγών στις οδούς Τζιαρντίνι, Βουδούρη και Φαρμακίδου.
Ωραία.
Μόνο που οι αγωγοί έσπασαν πριν προλάβει να φτάσει το έργο σε αυτούς.
Η διοίκηση δεν κρίνεται μόνο από το πόσο γρήγορα έτρεξε όταν άνοιξε ο δρόμος και ξεχύθηκαν τα λύματα. Κρίνεται πρωτίστως από το αν είχε οργανώσει την αντικατάσταση πριν από την αστοχία.
Γιατί τέσσερις διαδοχικές βλάβες δεν είναι σύμπτωση.
Είναι προειδοποίηση.
Και όταν η προειδοποίηση έρχεται από το ίδιο το υπόγειο δίκτυο, δεν απαντάς μόνο με συνεργεία, χώμα και άσφαλτο. Απαντάς με πλήρη απογραφή του δικτύου, χρονοδιάγραμμα αντικατάστασης και εξασφαλισμένη χρηματοδότηση.
Για τις υποδομές «δεν υπάρχουν χρήματα» – Για τη βιτρίνα βρίσκονται
Κάθε φορά που τίθεται το ζήτημα της συντήρησης, εμφανίζεται η ίδια απάντηση:
«Δεν υπάρχουν χρήματα».
Και ύστερα, ως διά μαγείας, τα χρήματα εμφανίζονται.
Όχι πάντοτε για τα έργα που προστατεύουν την υγεία, την ασφάλεια και την περιουσία των πολιτών. Εμφανίζονται για αναπλάσεις, διακοσμήσεις, πεζοδρόμια, ποδηλατικές διαδρομές και παρεμβάσεις που φωτογραφίζονται ευκολότερα από έναν καινούργιο υπόγειο αγωγό.
Τα δύο πρώτα τμήματα της ανάπλασης Βενιζέλου–28ης Οκτωβρίου–Αρεθούσης είχαν συνολικό συμβατικό ποσό περίπου 5,05 εκατ. ευρώ. Το έργο περιλαμβάνει ασφαλτόστρωση, πεζοδρόμια, ηλεκτροφωτισμό, πράσινο, ράμπες ΑμεΑ και αποκλειστική λωρίδα ποδηλάτου, όπως περιγράφεται στην παρουσίαση των συμβάσεων.
Τα πεζοδρόμια και οι υποδομές προσβασιμότητας ασφαλώς δεν είναι άχρηστα.
Το ερώτημα είναι άλλο:
Λειτουργεί το έργο όπως σχεδιάστηκε; Χρησιμοποιείται πραγματικά ο ποδηλατόδρομος ή μετατράπηκε σε χώρο στάθμευσης; Βελτιώθηκε η κυκλοφορία; Υπάρχουν μετρήσιμα αποτελέσματα ή απλώς αποκτήσαμε μια ακριβή βιτρίνα πάνω από ένα γερασμένο υπόγειο δίκτυο;
Ναι, τα ευρωπαϊκά κονδύλια έχουν συγκεκριμένους κωδικούς και δεν μεταφέρονται από το ένα έργο στο άλλο με μια υπογραφή.
Αυτό, όμως, δεν αποτελεί συγχωροχάρτι.
Οι διοικήσεις κρίνονται από τις προτάσεις που ωριμάζουν, τις χρηματοδοτήσεις που διεκδικούν και τις ανάγκες που επιλέγουν να αναδείξουν. Αν είναι ικανές να εξασφαλίζουν εκατομμύρια για τη βιτρίνα, οφείλουν να είναι εξίσου ικανές να εξασφαλίζουν χρήματα για τους αγωγούς, τα αντιπλημμυρικά και την ανθεκτικότητα της πόλης.
Η συντήρηση δεν κόβει κορδέλες.
Σώζει, όμως, πόλεις.
Λευκαντί: Πόσα πληρώθηκαν και τι ακριβώς άντεξε;
Μετά τις καταστροφικές πλημμύρες του 2020 ανακοινώθηκαν για την Κεντρική Εύβοια 15 έργα αντιπλημμυρικής προστασίας και αποκατάστασης υποδομών, συνολικού προϋπολογισμού 51,68 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας.
Παράλληλα, μόνο το έργο αποκατάστασης οδών στο Λευκαντί και στον Κάμπο Βασιλικού είχε ανακοινωμένο προϋπολογισμό 668.044,27 ευρώ, σύμφωνα με τον Δήμο Χαλκιδέων.
Εκείνο που δεν βρίσκει εύκολα ο πολίτης είναι ένας ενιαίος, αναλυτικός απολογισμός:
Ποιο έργο έγινε σε ποιο σημείο; Ποιος ήταν ο αρχικός προϋπολογισμός; Πόσο πληρώθηκε τελικά; Υπήρξαν συμπληρωματικές συμβάσεις; Ποιος υπέγραψε την παραλαβή; Ποια τμήματα υπέστησαν νέες ζημιές και πόσο σύντομα μετά την ολοκλήρωσή τους;
Και αν, όπως καταγγέλλεται, παρεμβάσεις καταστράφηκαν λίγους μήνες μετά, ενεργοποιήθηκαν οι εγγυήσεις του αναδόχου; Αναζητήθηκαν ευθύνες; Πληρώσαμε δεύτερη φορά την ίδια αποκατάσταση;
Αυτά δεν είναι «μικροπολιτική».
Είναι διαχείριση δημόσιου χρήματος.
Άσφαλτος σήμερα, λακκούβα αύριο
Το ίδιο ερώτημα αφορά και τους δρόμους που ασφαλτοστρώνονται και λίγο αργότερα γεμίζουν ρωγμές και λακκούβες.
Ποιος ελέγχει το πάχος του ασφαλτοτάπητα; Ποιος πιστοποιεί τα υλικά; Ποιος καταγράφει την κατάσταση του δρόμου πριν και μετά το έργο; Πόσο διαρκεί η εγγύηση και πόσες φορές κλήθηκαν ανάδοχοι να επισκευάσουν αστοχίες με δική τους δαπάνη;
Δεν είναι κάθε κακοτεχνία αποτέλεσμα διαφθοράς.
Η απουσία ελέγχου, όμως, είναι πάντοτε διοικητική ευθύνη.
Και ο πολίτης δεν μπορεί να πληρώνει διαρκώς καινούργια άσφαλτο για να αποκτά κάθε χειμώνα τις ίδιες λακκούβες.
Οι πέτρες στις όχθες και τα σκουπίδια στη Λάμψακο
Ακόμη και η επένδυση τμημάτων των οχθών του Λήλαντα με πέτρα μπορεί να έχει τεχνική και αντιδιαβρωτική χρησιμότητα.
Αυτό πρέπει να αποδεικνύεται από τη μελέτη και το αποτέλεσμα, όχι από τις φωτογραφίες της παράδοσης.
Ποια ήταν η ακριβής σκοπιμότητα; Πόσο κόστισε; Σε ποια υδραυλική μελέτη στηρίχθηκε; Πώς εντάσσεται στη συνολική αντιπλημμυρική θωράκιση του Ληλαντίου; Ποιος παρακολουθεί αν το έργο λειτουργεί;
Την ίδια στιγμή, λίγα μόλις βήματα από τα γνωστά ουζερί της Νέας Λαμψάκου, η εικόνα με τα σκουπίδια στο παραλιακό μέτωπο επανέρχεται.
Μπορεί ένας καθαρισμός να προσφέρει μια προσωρινά ωραία φωτογραφία.
Η καθαριότητα, όμως, δεν είναι εκδήλωση.
Είναι καθημερινή υπηρεσία.
Η παράκαμψη Βασιλικού: «Ήμουν νιος και γέρασα»
Η παράκαμψη Βασιλικού αποτελεί ίσως το πιο καθαρό σύμβολο της διοίκησης των ανακοινώσεων.
Η ανάγκη κατασκευής της καταγράφεται επισήμως σε κοινοβουλευτικά έγγραφα ήδη από το 2011.
Τον Δεκέμβριο του 2025 η Περιφέρεια ανακοίνωσε ότι άνοιξε ο χρηματοδοτικός δρόμος. Τον Μάρτιο του 2026 υποβλήθηκε πρόταση ένταξης προϋπολογισμού 33,46 εκατ. ευρώ για νέο οδικό τμήμα 7,6 χιλιομέτρων.
Πρόκειται ασφαλώς για σημαντική εξέλιξη.
Αλλά μέχρι σήμερα μιλάμε ακόμη για πρόταση ένταξης και προσδοκία δημοπράτησης, όχι για εργοτάξιο και ολοκληρωμένο δρόμο.
Στο μεταξύ, γενιές κατοίκων άκουσαν μελέτες, δεσμεύσεις, εγκρίσεις, χρηματοδοτικά εργαλεία και πανηγυρικές ανακοινώσεις.
«Ήμουν νιος και γέρασα».
Και η παράκαμψη εξακολουθεί να παρακάμπτει κυρίως την πραγματικότητα.
Δεν φταίνε μόνο εκείνοι που κυβερνούν
Στις δημοκρατίες κυβερνά η πλειοψηφία.
Οι διοικήσεις Δήμου και Περιφέρειας δεν έπεσαν από τον ουρανό. Εκλέχθηκαν και επανεκλέχθηκαν από πολίτες που γνώριζαν το έργο, τις καθυστερήσεις, τις αστοχίες και τις προτεραιότητές τους.
Δεν μπορεί, λοιπόν, να παρουσιάζεται η κοινωνία αποκλειστικά ως αθώο θύμα.
Όταν ανανεώνεις τη θητεία εκείνων που ήδη γνωρίζεις «τι ψάρια πιάνουν», αναλαμβάνεις και μέρος της πολιτικής ευθύνης για όσα ακολουθούν.
Αυτό δεν απαλλάσσει τους διοικούντες.
Απλώς καταργεί το άλλοθι όλων.
Έγιναν έργα – Αλλά η γενική εικόνα παραμένει
Για να είμαστε δίκαιοι, στην Εύβοια έχουν γίνει και σημαντικές παρεμβάσεις, κυρίως στο οδικό δίκτυο. Υπάρχουν έργα απαραίτητα, χρήσιμα και απολύτως θετικά, όπως υπάρχουν πιθανότατα και παρεμβάσεις που δεν είναι ευρύτερα γνωστές.
Η αναγνώρισή τους, όμως, δεν αλλάζει τη γενική εικόνα.
Μια διοίκηση που τρέχει πίσω από τις βλάβες.
Μια Περιφέρεια που παρουσιάζει κάθε ενδιάμεση διοικητική πράξη σαν τελειωμένο έργο.
Υποδομές που συντηρούνται αποσπασματικά.
Έργα βιτρίνας χωρίς δημόσια αξιολόγηση της λειτουργικότητάς τους.
Και πολίτες που καλούνται να πληρώσουν ξανά ό,τι δεν σχεδιάστηκε, δεν ελέγχθηκε ή δεν συντηρήθηκε σωστά.
Το ερώτημα, συνεπώς, δεν είναι αν έγιναν «κάποια έργα».
Το ερώτημα είναι αν υπάρχει σχέδιο.
Γιατί η σοβαρή διοίκηση δεν μετριέται με δελτία Τύπου, κυβικά ασφάλτου και φωτογραφίες εγκαινίων.
Μετριέται από το πόσα χρόνια άντεξε ο δρόμος, πόσες πλημμύρες συγκράτησε το έργο, πόσες βλάβες αποτράπηκαν και πόσο δημόσιο χρήμα δεν χρειάστηκε να πληρωθεί δεύτερη φορά.
Όλα τα υπόλοιπα είναι βιτρίνα.
Και κάτω από τη βιτρίνα, οι αγωγοί εξακολουθούν να σπάνε.