Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα υποτίθεται ότι θα ήταν μια επίδειξη ενότητας, ισχύος και κοινής στρατηγικής. Τελικά εξελίχθηκε σε πολιτικό παζάρι με πρωταγωνιστή τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος μπήκε στην αίθουσα όχι για να ενώσει τη Συμμαχία, αλλά για να τη βάλει στον πάγκο του εμπόρου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε ξανά ως οργισμένος ιδιοκτήτης της Δύσης. Μοίρασε απειλές, προσβολές και τελεσίγραφα σε συμμάχους, άνοιξε μέτωπο με την Ισπανία, επανέφερε τη Γροιλανδία στο τραπέζι, κήρυξε τελειωμένη τη συνεννόηση με το Ιράν και, την ίδια ώρα, χάιδεψε πολιτικά τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Με μία φράση: στους Ευρωπαίους μαστίγιο, στην Τουρκία χαλί.
Η πιο βαριά επίθεση ήρθε κατά της Ισπανίας. Ο Τραμπ χαρακτήρισε τη Μαδρίτη «απαίσιο σύμμαχο» και ζήτησε να εξεταστεί ακόμη και η διακοπή κάθε εμπορικής σχέσης με τη χώρα. Δεν του έφτασε η κριτική για τις αμυντικές δαπάνες. Θέλησε να μετατρέψει μια διαφωνία στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ σε οικονομικό εκβιασμό.
Μόνο που η Ισπανία δεν είναι ένα απομονωμένο κράτος που μπορεί να το τιμωρεί κανείς με μια δήλωση μπροστά στις κάμερες. Είναι κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και η εμπορική πολιτική της Ευρώπης δεν κόβεται σε φέτες, ανάλογα με τα νεύρα του εκάστοτε προέδρου των ΗΠΑ.
Εξίσου σκληρή ήταν η ρητορική του για το Ιράν. Ο Τραμπ δήλωσε ότι θεωρεί λήξαν το μνημόνιο συνεννόησης με την Τεχεράνη, χρησιμοποιώντας βαρείς χαρακτηρισμούς για την ιρανική ηγεσία. Από τη διπλωματία πέρασε ξανά στην πολιτική της προσβολής. Από τη συνεννόηση στην επίδειξη πυγμής. Από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων στο μικρόφωνο της σύγκρουσης.
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, επανέφερε και τη Γροιλανδία. Μίλησε για τη σημασία της για τις Ηνωμένες Πολιτείες, υποβάθμισε τη σχέση της με τη Δανία και άφησε ξανά να φανεί ότι η Ουάσιγκτον βλέπει το νησί όχι ως έδαφος με λαό, δικαιώματα και κυριαρχία, αλλά ως στρατηγικό ακίνητο.
Η απάντηση της Δανίας ήταν απολύτως καθαρή: η Γροιλανδία δεν πωλείται.
Και μέσα σε αυτό το σκηνικό προσβολών, απειλών και γεωπολιτικού παζαριού, ο μόνος που άκουσε καλά λόγια ήταν ο Ερντογάν. Ο Τραμπ τον χαρακτήρισε «εξαιρετικό», μίλησε θερμά για την Τουρκία και υπενθύμισε το ενδιαφέρον της Άγκυρας για τα F-35.
Εδώ βρίσκεται και η ουσία. Την ώρα που οι ευρωπαϊκές χώρες άκουγαν μαθήματα, απειλές και υποδείξεις, η Τουρκία έπαιρνε πολιτική αναβάθμιση μέσα στην ίδια της την πρωτεύουσα. Ο Ερντογάν δεν χρειάστηκε να φωνάξει. Του έκανε τη δουλειά ο Τραμπ.
Ο Μαρκ Ρούτε προσπάθησε να παίξει τον ρόλο του πυροσβέστη. Να μαζέψει τα ασυμμάζευτα, να χαμηλώσει τους τόνους, να παρουσιάσει την κρίση ως παρεξήγηση. Όμως όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ απειλεί συμμάχους, πιέζει κράτη της Ε.Ε., ανοίγει ζήτημα Γροιλανδίας, κλείνει την πόρτα στο Ιράν και ταυτόχρονα χειροκροτεί την Τουρκία, τότε δεν μιλάμε για παρεξήγηση.
Μιλάμε για εικόνα διάλυσης.
Το ΝΑΤΟ ήθελε να δείξει ενότητα. Ο Τραμπ έδειξε ότι το βλέπει σαν ταμείο, σαν παζάρι και σαν εργαλείο πίεσης. Η Ευρώπη ήθελε να εμφανιστεί ως συμπαγής δύναμη. Βρέθηκε να απολογείται μπροστά σε έναν Αμερικανό πρόεδρο που μετράει τις συμμαχίες με τιμολόγια, τις χώρες με ποσοστά και τη γεωπολιτική με όρους συναλλαγής.
Και η Ελλάδα;
Η Ελλάδα οφείλει να βλέπει καθαρά. Γιατί όταν η Τουρκία παίρνει δημόσια χάδια, όταν τα F-35 μπαίνουν ξανά στη συζήτηση, όταν ο Ερντογάν παρουσιάζεται ως «εξαιρετικός» συνομιλητής και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι αντιμετωπίζονται σαν απείθαρχοι πελάτες, τότε δεν υπάρχει χώρος για αυταπάτες.
Η διεθνής σκηνή δεν είναι χώρος ευχών. Είναι χώρος συμφερόντων.
Και στη Σύνοδο της Άγκυρας φάνηκε κάτι πολύ απλό: ο Τραμπ δεν ήρθε να υπηρετήσει τη συνοχή του ΝΑΤΟ. Ήρθε να παζαρέψει πάνω στα ερείπιά της.