Αρκετοί «σωτήρες» έχουν περάσει από τη δεύτερη θέση κατά καιρούς: δυνατές ατάκες, εύκολες υποσχέσεις, «θα τα αλλάξουμε όλα» χωρίς σχέδιο και χωρίς λογαριασμό. Στις εθνικές εκλογές, όμως, δεν κρίνεται η ρητορική — κρίνεται η ικανότητα διακυβέρνησης. Και κυρίως: κρίνεται ποιος έχει το θάρρος να βάλει τάξη στο χρήμα, στους μηχανισμούς, στα “ενδιάμεσα” και στα «δεν ήξερα / δεν είδα / δεν ήταν δική μου αρμοδιότητα».
Το κρίσιμο ερώτημα: ποιος ελέγχει το δημόσιο και ευρωπαϊκό χρήμα;
Αν —λέμε αν— ερχόταν χρήμα από την Ευρωπαϊκή Ένωση και κατέληγε «κατευθείαν» σε μια συνδικαλιστική οργάνωση όπως η ΓΣΕΕ για διαχείριση, τότε το θεμελιώδες ζήτημα δεν είναι μόνο ποιος το πήρε, αλλά ποιος όφειλε να το ελέγχει.
Γιατί το κράτος δεν είναι θεατής. Υπάρχουν υπουργεία. Υπάρχουν αρμόδιες υπηρεσίες. Υπάρχουν ελεγκτικοί μηχανισμοί. Υπάρχουν διαδικασίες διαφάνειας, πιστοποιήσεις, προκηρύξεις, παραδοτέα, αξιολογήσεις, εσωτερικοί και εξωτερικοί έλεγχοι.
Αν όλα αυτά «προσπεράστηκαν», τότε το πρόβλημα είναι θεσμικό: μια αλυσίδα λογοδοσίας που έσπασε (ή δεν λειτούργησε ποτέ).
Τι ισχύει θεσμικά:
- Η κυβέρνηση δεν μπορεί να αποποιείται τον έλεγχο της ροής δημόσιων/συγχρηματοδοτούμενων πόρων.
- Η διαχείριση κονδυλίων απαιτεί κανόνες επιλεξιμότητας, παρακολούθηση και τεκμηρίωση δαπανών, καθώς και ελέγχους.
Τι οφείλει να αποδειχθεί (με έγγραφα):
- Από ποιον φορέα εκταμιεύτηκαν τα ποσά, με ποια νομική βάση και με ποιον μηχανισμό.
- Ποια ήταν τα κριτήρια επιλογής του φορέα διαχείρισης και ποιος υπέγραψε.
- Πού πήγαν τα χρήματα, σε ποιες δράσεις, με ποια παραδοτέα και ποια αποτελέσματα.
- Ποιος έλεγξε, πότε έλεγξε και τι βρήκε.
Η ευθύνη δεν είναι «πολιτικό σπορ» — είναι αλυσίδα
Ακόμα κι αν μια διαχείριση τυπικά «περνά» από οργανισμούς ή ενδιάμεσους, η πολιτεία οφείλει να έχει κανόνες, ίχνη, έλεγχο και κυρώσεις. Το «δεν υπάρχουν υπουργεία; δεν υπάρχουν αρμόδιοι;» δεν είναι ατάκα — είναι κατηγορητήριο για την ποιότητα της διακυβέρνησης.
Και στις εθνικές εκλογές το ερώτημα γίνεται αμείλικτο:
Θέλουμε κράτος που διοικεί ή κράτος που κοιτάζει αλλού;
Ερωτήματα που απαιτούν καθαρές απαντήσεις
- Ποιος ήταν ο “φορέας ροής” των χρημάτων και ποιος υπέγραψε την τελική έγκριση/ανάθεση;
- Γιατί επιλέχθηκε συγκεκριμένος φορέας/μηχανισμός διαχείρισης και όχι οι καθ’ ύλην αρμόδιες κρατικές δομές;
- Ποιο ήταν το πλαίσιο ελέγχου (προληπτικός, ενδιάμεσος, εκ των υστέρων) και ποια πορίσματα υπάρχουν;
- Τι παραδοτέα παρήχθησαν και πώς αποτιμήθηκε η αποτελεσματικότητα (όχι “πόσα σεμινάρια”, αλλά τι αποτέλεσμα);
- Αν υπήρξαν αστοχίες/παρατυπίες, ποιοι λογοδότησαν και ποιοι αποκλείστηκαν από μελλοντική διαχείριση πόρων;
Όποιος ζητά ψήφο για να κυβερνήσει, δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από «ενδιάμεσους». Η διαχείριση του χρήματος είναι η καρδιά της δημοκρατίας. Και χωρίς λογαριασμό, κάθε “σωτήρας” είναι απλώς άλλος ένας περαστικός της δεύτερης θέσης.