Η ανακοίνωση του Δήμος Χαλκιδέων για την πρόθεση κατασκευής καλλιτεχνικού ομοιώματος στη μνήμη του αδέσποτου σκύλου Τάσου ακούστηκε σαν μια «όμορφη» είδηση. Με επιστολή της Έλενα Βάκα προς τον Ζωόφιλος Σύλλογος Χαλκίδας, ο Δήμος μιλά για τιμή στη μνήμη ενός ζώου που για χρόνια ήταν κομμάτι της καθημερινότητας της Χαλκίδα.
Μόνο που η πόλη δεν μένει στο “συγκινητικό”.
Η πόλη ρωτάει αλλού. Εκεί που πάντα κρίνεται η σοβαρότητα: στο πρακτικό, στο καθημερινό, στην ευθύνη.
Το ερώτημα που κυκλοφορεί στο πεζοδρόμιο
Η ανακοίνωση αναφέρει ότι το ομοίωμα θα τοποθετηθεί «στον χώρο που βρίσκεται το σπιτάκι» του Τάσου.
Και τότε έρχεται το αυτονόητο ερώτημα των ανθρώπων που βλέπουν την πόλη όπως είναι, όχι όπως θα ήθελε να φαίνεται:
Το σπιτάκι… ποιος το πήρε;
Κανείς;
Αν χάθηκε/αφαιρέθηκε κάτι τόσο στοιχειώδες — ένα καταφύγιο, μια ελάχιστη προστασία — δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι δείκτης. Δείκτης για το πόσο ασφαλές είναι το “ελάχιστο” σε αυτή την πόλη. Και κυρίως: για το πόσο εύκολα μια κοινωνία συνηθίζει το “κανείς δεν ξέρει”.
«Ποίημα των μικρών μου χρόνων»
Κάπως έτσι έρχεται και κουμπώνει η φράση που κουβαλάς από παλιά, σαν παιδικό καρφί που μεγάλωσε μαζί μας:
Το σκυλάκι το κάνεις.
Ποιος το έκλεψε; Κανείς.
Κανείς δεν είδε, κανείς δεν άκουσε,
κανείς δεν ξέρει — μα όλα λείπουν.
…
Κι αυτό το “κανείς”
είναι ο μόνος που κυκλοφορεί ελεύθερος.
Δεν είναι “ποίηση” για να ωραιοποιεί. Είναι ποίηση γιατί λέει την αλήθεια χωρίς να φωνάζει: ότι πολλές φορές το πρόβλημα δεν είναι ο δράστης — είναι η σιωπή που τον σκεπάζει.
Η ουσία: σύμβολα έχουμε. Πολιτική έχουμε;
Η τιμή στον Τάσο μπορεί να είναι ανθρώπινη χειρονομία. Αλλά εδώ υπάρχει μια δύσκολη διαχωριστική γραμμή:
Άλλο να στήνεις σύμβολο,
κι άλλο να έχεις σχέδιο για τα αδέσποτα.
Γιατί αλλιώς, το ομοίωμα κινδυνεύει να γίνει ένα ωραίο “κάδρο” που κρύβει την πραγματικότητα:
ότι η εγκατάλειψη δεν αντιμετωπίζεται με μνήμη — αντιμετωπίζεται με πράξεις, αριθμούς, υποδομές, συνέπεια.
Eρωτήματα
Τι απέγινε τελικά το σπιτάκι/η υποδομή του Τάσου; Υπάρχει επίσημη ενημέρωση;
Έγινε αναφορά/καταγγελία σε αρμόδιο φορέα; Υπάρχει καταγραφή συμβάντος;
Ποιο θα είναι το κόστος του ομοιώματος και με ποια διαδικασία θα επιλεγεί δημιουργός/ανάδοχος;
Ποιος αναλαμβάνει συντήρηση, καθαρισμό και αποκατάσταση (αν υπάρξει φθορά/βανδαλισμός);
Πόσες στειρώσεις έγιναν τον τελευταίο χρόνο και ποιος είναι ο στόχος του επόμενου;
Πόσες υιοθεσίες υποστηρίχθηκαν με οργανωμένο τρόπο;
Υπάρχει δημοσιοποιημένο επιχειρησιακό σχέδιο (με δείκτες και χρονοδιάγραμμα) για τα αδέσποτα;
Πώς θεσμοθετείται η συνεργασία με εθελοντές/σωματεία, ώστε να μην εξαρτάται από “καλή θέληση”;
Η πόλη δεν λέει “μην τιμήσετε τον Τάσο”.
Η πόλη λέει: μην σταματήσετε στον Τάσο.
Γιατί αν μπορούμε να φτιάξουμε ομοίωμα, τότε μπορούμε και να φτιάξουμε πολιτική: πρόληψη, στειρώσεις, υιοθεσίες, προστασία, λογοδοσία.
Αλλιώς, θα μείνει μόνο εκείνο το πικρό, παλιό ρεφρέν που δεν γερνάει ποτέ:
«Το σκυλάκι το κάνεις. Ποιος το έκλεψε; Κανείς.»