Τα ευρήματα που δεν «κουμπώνουν» εύκολα με τα έλαια σιλικόνης, η σκιά του άγνωστου φορτίου και το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο: τι ακριβώς κάηκε εκείνο το βράδυ;
Υπάρχουν πίνακες που δεν φωνάζουν.
Δεν έχουν συνθήματα. Δεν έχουν πολιτική κραυγή. Δεν έχουν τηλεοπτικό δράμα.
Έχουν όμως κάτι πολύ πιο επικίνδυνο για την εξουσία: χημεία.
Και ο συγκεκριμένος πίνακας, που εμφανίζεται να συσχετίζει ουσίες που αναγνωρίστηκαν ως κατάλοιπα από το Γενικό Χημείο του Κράτους με πιθανή θερμική αποσύνθεση της methyl benzyl ketone, ανοίγει ξανά ένα από τα πιο σκοτεινά ερωτήματα των Τεμπών:
Ήταν πράγματι όλα αποτέλεσμα των ελαίων σιλικόνης; Ή υπήρχε και κάτι άλλο στην εμπορική αμαξοστοιχία;
Γιατί αν το ερώτημα του παράνομου φορτίου δεν έχει απαντηθεί, τότε η υπόθεση των Τεμπών δεν είναι μόνο υπόθεση σταθμάρχη, τηλεδιοίκησης και ανθρώπινου λάθους. Είναι και υπόθεση φορτίου. Υπόθεση χημικών ευρημάτων. Υπόθεση αλλοιωμένου πεδίου. Υπόθεση πιθανής συγκάλυψης.
Και αυτή η υπόθεση δεν μπορεί να κλείσει με δελτία Τύπου.
Ο πίνακας δεν είναι απόφαση — είναι συναγερμός
Ας είμαστε ακριβείς.
Ο πίνακας δεν αποδεικνύει μόνος του ότι υπήρχε συγκεκριμένο παράνομο φορτίο. Δεν αποδεικνύει μόνος του κύκλωμα. Δεν αποδεικνύει μόνος του σκοπιμότητα.
Αυτό όμως που κάνει είναι εξαιρετικά σοβαρό: βάζει χημικό ερωτηματικό πάνω στην επίσημη ευκολία.
Παρουσιάζει ουσίες που φέρονται ως αναγνωρισμένα κατάλοιπα και εξετάζει αν μπορούν να συνδεθούν με θερμική αποσύνθεση της methyl benzyl ketone — γνωστής και ως P2P/BMK — σε διαφορετικά θερμοκρασιακά εύρη.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι αρκετές ουσίες στον πίνακα χαρακτηρίζονται ως μη σχετιζόμενες με έλαια σιλικόνης.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία.
Γιατί μέχρι σήμερα, η μεγάλη θεσμική γραμμή άμυνας ήταν περίπου η εξής: η φωτιά, η έκρηξη, τα κατάλοιπα, όλα μπορούν να εξηγηθούν από γνωστά υλικά του τρένου, κυρίως από έλαια σιλικόνης ή από παράγωγα της καύσης.
Ο πίνακας όμως λέει: όχι τόσο γρήγορα.
Ξυλόλιο, τολουόλιο και η παγίδα της εύκολης απάντησης
Στον δημόσιο διάλογο ακούστηκαν πολύ δύο λέξεις: ξυλόλιο και τολουόλιο.
Για πολλούς έγιναν η απόδειξη του «άγνωστου φορτίου». Για άλλους έγιναν απλώς τεχνικές λέξεις που χρησιμοποιήθηκαν για να θολώσει η κουβέντα.
Η αλήθεια είναι πιο σύνθετη.
Το ξυλόλιο και το τολουόλιο, από μόνα τους, δεν αποδεικνύουν τίποτα τελεσίδικα. Είναι ουσίες με πολλές βιομηχανικές χρήσεις. Μπορούν να συνδέονται με διαλύτες, καύσιμα, χρώματα, χημικές διεργασίες.
Άρα το ερώτημα δεν είναι «βρέθηκε ξυλόλιο, άρα αποδείχθηκε το ένα ή το άλλο».
Το ερώτημα είναι διαφορετικό και πολύ πιο βαρύ:
Ποιο είναι το συνολικό χημικό αποτύπωμα; Ποιες ουσίες εμφανίζονται μαζί; Ποιες δεν εξηγούνται από τα έλαια σιλικόνης; Ποιες απαιτούν άλλη πηγή;
Εκεί αρχίζει η πραγματική συζήτηση.
Και εκεί ακριβώς ο πίνακας γίνεται πολιτικά εκρηκτικός.
Οι κίτρινες γραμμές του πίνακα είναι το πρόβλημα
Το πιο ενδιαφέρον κομμάτι δεν είναι οι δύο γνωστές λέξεις που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Είναι οι ουσίες που στον πίνακα εμφανίζονται με κίτρινη επισήμανση και με σχόλιο ότι δεν σχετίζονται με έλαια σιλικόνης.
Αυτές οι ουσίες είναι το σημείο που δεν αφήνει την υπόθεση να κοιμηθεί.
Διότι αν πράγματι υπάρχουν κατάλοιπα που δεν εξηγούνται επαρκώς από τη γνωστή τεχνική εκδοχή, τότε το κράτος έχει μία και μόνη υποχρέωση:
να πει από πού προήλθαν.
Όχι γενικά.
Όχι αόριστα.
Όχι με πολιτικές υπεκφυγές.
Όχι με επικοινωνιακές διαρροές.
Με πλήρη χημική τεκμηρίωση. Με αλυσίδα φύλαξης δειγμάτων. Με ακριβείς συγκεντρώσεις. Με πλήρη πραγματογνωμοσύνη. Με σύγκριση όλων των πιθανών πηγών. Με καθαρή απάντηση.
Γιατί όταν υπάρχουν 57 νεκροί, το «περίπου» είναι προσβολή.
Το P2P/BMK και η μεγάλη σκιά
Η methyl benzyl ketone, γνωστή και ως P2P/BMK, έχει ιδιαίτερο βάρος στη διεθνή χημική και ποινική βιβλιογραφία, γιατί συνδέεται ως πρόδρομη ουσία με την παραγωγή αμφεταμινών και μεθαμφεταμίνης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αναφορά σε P2P σημαίνει αυτομάτως ναρκωτικά.
Δεν σημαίνει ότι ο πίνακας αποδεικνύει κύκλωμα.
Δεν σημαίνει ότι μπορούμε να περάσουμε από το χημικό εύρημα στην ποινική κατηγορία χωρίς αποδείξεις.
Σημαίνει όμως κάτι εξαιρετικά σοβαρό:
Αν υπάρχει βάσιμη χημική υπόνοια ότι τα κατάλοιπα μπορούν να συνδέονται με τέτοια ουσία, τότε η υπόθεση πρέπει να διερευνηθεί ως υπόθεση μέγιστης σοβαρότητας.
Όχι ως «θεωρία».
Όχι ως «υπερβολή».
Όχι ως «τοξική συνωμοσιολογία».
Ως χημικό, ποινικό και θεσμικό ερώτημα.
Γιατί άλλο πράγμα είναι ένα τεχνικό λάθος.
Άλλο πράγμα είναι ένα παράνομο φορτίο.
Και άλλο πράγμα είναι η πιθανότητα μεταφοράς ουσιών που θα μπορούσαν να παραπέμπουν σε διεθνείς διαδρομές οργανωμένου εγκλήματος.
Το μπάζωμα αποκτά άλλη βαρύτητα
Εδώ βρίσκεται η πολιτική κόλαση της υπόθεσης.
Αν όλα ήταν καθαρά, γιατί το πεδίο αντιμετωπίστηκε έτσι;
Αν όλα ήταν εξηγήσιμα, γιατί δεν διασφαλίστηκε από την πρώτη στιγμή κάθε δείγμα;
Αν δεν υπήρχε τίποτα να κρυφτεί, γιατί η χώρα ακόμη συζητά για χώματα, μεταφορές υλικών, καθυστερήσεις και ελλιπή τεκμηρίωση;
Το μπάζωμα δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια.
Δεν είναι εργολαβικό επεισόδιο.
Δεν είναι δευτερεύον ζήτημα.
Σε έναν τόπο όπου υπήρξε έκρηξη, φωτιά, νεκροί και πιθανή παρουσία άγνωστου χημικού φορτίου, κάθε εκατοστό χώματος ήταν αποδεικτικό υλικό.
Και όποιος το μετακίνησε, όποιος το επέτρεψε, όποιος το διέταξε ή όποιος δεν το εμπόδισε, οφείλει να απαντήσει.
Με ονόματα. Με έγγραφα. Με εντολές. Με υπογραφές.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο χημικό — είναι θεσμικό
Η χημεία εδώ δεν είναι εργαστηριακή λεπτομέρεια. Είναι θεσμική δοκιμασία.
Γιατί μια δημοκρατία δεν κρίνεται μόνο από το αν έχει πραγματογνώμονες. Κρίνεται από το αν αφήνει τους πραγματογνώμονες να κάνουν τη δουλειά τους.
Δεν κρίνεται μόνο από το αν έχει Γενικό Χημείο. Κρίνεται από το αν αξιοποιεί τα ευρήματά του χωρίς πολιτική χειραγώγηση.
Δεν κρίνεται μόνο από το αν έχει Δικαιοσύνη. Κρίνεται από το αν η Δικαιοσύνη μπορεί να φτάσει μέχρι την κορυφή της ευθύνης χωρίς να τη σταματήσουν τα αναχώματα της εξουσίας.
Στα Τέμπη, το κράτος δεν έχει πλέον την πολυτέλεια της αοριστίας.
Οφείλει να απαντήσει:
Τι ακριβώς βρέθηκε;
Σε ποια δείγματα;
Σε ποιες συγκεντρώσεις;
Με ποια μέθοδο;
Ποια ουσία μπορεί να το εξηγήσει;
Ποιες εκδοχές αποκλείστηκαν;
Ποιος είχε την ευθύνη του πεδίου;
Ποιος αποφάσισε τις παρεμβάσεις;
Ποιος γνώριζε;
Ποιος σιώπησε;
Τρία πράγματα που πλέον δεν μπορούν να θαφτούν
1. Το φορτίο της εμπορικής αμαξοστοιχίας
Δεν αρκεί να ειπωθεί ότι δεν υπήρχε δηλωμένο επικίνδυνο φορτίο.
Το ερώτημα είναι αν υπήρχε μη δηλωμένο φορτίο.
Και αυτό δεν απαντάται με διαβεβαιώσεις. Απαντάται με πλήρη έλεγχο φορτωτικών, βίντεο, διαδρομών, τελωνειακών στοιχείων και πραγματικών υπολειμμάτων.
2. Η χημική ταυτότητα της πυρόσφαιρας
Η πυρόσφαιρα δεν ήταν επικοινωνιακό εφέ. Ήταν πραγματικό φαινόμενο. Και κάθε πραγματικό φαινόμενο έχει αιτία.
Αν η αιτία δεν ήταν μόνο τα γνωστά υλικά του τρένου, τότε η χώρα πρέπει να το μάθει.
3. Η αλλοίωση του πεδίου
Όταν ένας τόπος δυστυχήματος αλλάζει πριν ολοκληρωθεί η πλήρης συλλογή στοιχείων, η ζημιά δεν είναι μόνο τεχνική. Είναι δικαστική. Είναι πολιτική. Είναι ιστορική.
Δεν χρειάζονται κραυγές. Χρειάζονται απαντήσεις.
Η υπόθεση των Τεμπών έχει φορτωθεί με οργή, πόνο, πολιτική εκμετάλλευση, επικοινωνιακές μάχες και θεσμική δυσπιστία.
Αλλά εδώ δεν μιλάμε για συναίσθημα.
Μιλάμε για χημικά ευρήματα.
Και τα χημικά ευρήματα έχουν μια σκληρή ιδιότητα:
δεν συγκινούνται από υπουργικές δηλώσεις.
Ή υπάρχουν ή δεν υπάρχουν.
Ή εξηγούνται ή δεν εξηγούνται.
Ή οδηγούν σε συγκεκριμένη πηγή ή αφήνουν ανοιχτό το ερώτημα.
Και όταν το ερώτημα μένει ανοιχτό πάνω σε 57 νεκρούς, δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι κραυγή.
Ο πίνακας δεν καταδικάζει κανέναν.
Δεν είναι δικαστήριο.
Δεν είναι πόρισμα εισαγγελέα.
Δεν είναι τελική απόδειξη.
Είναι όμως κάτι που η εξουσία φοβάται περισσότερο από όλα αυτά:
είναι ένα τεκμηριωμένο ερώτημα.
Και τα Τέμπη δεν φοβούνται τις θεωρίες.
Φοβούνται τις απαντήσεις.
Γιατί αν η χημεία δείχνει ότι δεν κάηκαν μόνο όσα μας είπαν, τότε το έγκλημα δεν τελείωσε στη σύγκρουση.
Συνεχίστηκε μετά.
Στα χώματα.
Στα μπετά.
Στις καθυστερήσεις.
Στις σιωπές.
Στα «δεν γνωρίζω».
Στα «θα απαντήσει η Δικαιοσύνη».
Μόνο που η Δικαιοσύνη δεν μπορεί να απαντήσει αν τα στοιχεία έχουν θαφτεί.
Και γι’ αυτό το ερώτημα παραμένει αμείλικτο:
Τι κάηκε στα Τέμπη — και ποιος φοβήθηκε τόσο πολύ την απάντηση;
