Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν μίλησε σαν ηγέτης μιας συμμαχίας. Μίλησε σαν πολιτικός μπράβος που πέταξε στο τραπέζι ένα ωμό τελεσίγραφο: ή ακολουθείτε, ή μένετε μόνοι σας να καείτε μέσα στην κρίση.
Η επίθεσή του κατά Ηνωμένου Βασιλείου και Γαλλίας δεν είναι μια απλή ακόμα έκρηξη αλαζονείας. Είναι η κυνική ομολογία ότι, για τον Τραμπ, οι «σύμμαχοι» δεν είναι εταίροι, αλλά αναλώσιμοι πελάτες μιας αυτοκρατορίας που πουλά προστασία, ενέργεια και πόλεμο στο κομμάτι.
Ο Ορμούζ δεν είναι σύνορο συμμαχίας, είναι το νέο πεδίο εκβιασμού
Όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ λέει στις ευρωπαϊκές χώρες «βρείτε λίγο θάρρος» και «πηγαίντε να πάρετε το πετρέλαιο μόνοι σας», δεν μιλά για στρατηγική. Μιλά για ωμή μεταφορά ευθύνης με όρους μαφίας. Σαν να λέει: «Αφού δεν σταθήκατε δίπλα μου όπως ήθελα, τώρα μπείτε μόνοι σας στη φωτιά».
Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι ούτε πολιτικό σύνθημα ούτε τηλεοπτική ατάκα. Είναι η πιο επικίνδυνη ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη. Και ο Τραμπ την αντιμετωπίζει σαν ιδιωτικό οικόπεδο ισχύος, όπου ο καθένας μπορεί να κατέβει, να αρπάξει και να φύγει. Αυτή δεν είναι διεθνής πολιτική. Είναι γεωπολιτικός τσαμπουκάς ντυμένος με προεδρική γραβάτα.
Ηνωμένο Βασίλειο και Γαλλία στο εδώλιο επειδή δεν υπάκουσαν
Το μήνυμα προς το Λονδίνο είναι κρυστάλλινο: όποιος δεν στοιχίζεται απόλυτα πίσω από την αμερικανική πολεμική γραμμή, διαπομπεύεται δημόσια. Ο Τραμπ δεν ζητά συνεννόηση. Ζητά πειθαρχία. Δεν βλέπει συμμάχους. Βλέπει υποχρεωμένους ακόλουθους.
Το ίδιο και με τη Γαλλία. Η δημόσια επίθεση δεν είναι απλώς μια διπλωματική αιχμή. Είναι προειδοποίηση. Ένα «θα το θυμόμαστε» που ακούγεται περισσότερο σαν απειλή παρά σαν θέση αρχής. Δηλαδή, με απλά λόγια: όποιος δεν διευκολύνει την αμερικανική γραμμή, μπαίνει στη μαύρη λίστα. Αυτό δεν είναι δυτική συνοχή. Είναι πολιτική υποτέλειας με σφραγίδα Λευκού Οίκου.
Η ενεργειακή κρίση ως εργαλείο εξάρτησης
Πίσω από τις φωνασκίες, η ουσία είναι ακόμα πιο σκοτεινή. Η κρίση στην ενέργεια δεν αντιμετωπίζεται ως διεθνής απειλή που απαιτεί συντονισμό, αλλά ως εργαλείο πίεσης και αναδιάταξης ισχύος. Το μήνυμα είναι βρόμικα καθαρό: «Δεν έχετε καύσιμα; Αγοράστε από εμάς. Δεν έχετε ασφάλεια; Πληρώστε εμάς. Δεν έχετε προστασία; Υποταχθείτε».
Κάπως έτσι η συμμαχία μετατρέπεται σε εμπορικό πάγκο, η γεωπολιτική σε τιμοκατάλογο και ο πόλεμος σε υπηρεσία επί πληρωμή. Δεν πρόκειται για ηγεσία του δυτικού κόσμου. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που εμπορεύεται τον φόβο και τιμωρεί όποιον δεν προσκυνά εγκαίρως.
Η πιο αποκαλυπτική φράση του Τραμπ δεν είναι ότι οι Ευρωπαίοι πρέπει να πάνε «να πάρουν το πετρέλαιο μόνοι τους». Είναι το δηλητήριο που κρύβεται από κάτω: ότι οι ΗΠΑ δεν αναγνωρίζουν συμμάχους, μόνο χρήσιμους και άχρηστους. Μόνο πειθαρχημένους και απείθαρχους. Μόνο όσους υπηρετούν και όσους τιμωρούνται. Κι όταν ένας πρόεδρος μιλά έτσι για χώρες που υποτίθεται ότι ανήκουν στο ίδιο στρατόπεδο, τότε δεν έχουμε μπροστά μας μια κρίση συμμαχίας. Έχουμε την επίσημη κηδεία της.