Μια χώρα που δεν συντηρεί τίποτα, δεν προλαμβάνει τίποτα, δεν διορθώνει τίποτα.
Φρεάτια βουλωμένα, ρέματα παρατημένα, δρόμοι που με την πρώτη δυνατή βροχή γίνονται ποτάμια. Και μετά, η γνωστή επωδός: «μείνετε σπίτι», «περιορίστε τις μετακινήσεις», «προσέχετε».
Δηλαδή τι μας λένε στην πράξη;
Ότι η λύση τους δεν είναι να λειτουργεί η πόλη. Είναι να εξαφανιστεί ο πολίτης, για να μη φαίνεται η εγκατάλειψη.
Στη Χαλκίδα το ζήσαμε ξανά: νερά να σαρώνουν οδοστρώματα, σημεία που πνίγονται με την ίδια επαναληψιμότητα, κυκλοφορία να διαλύεται, άνθρωποι να αγωνιούν μη βρεθούν στο λάθος δρόμο, στη λάθος ώρα, με το λάθος φρεάτιο που δεν «τραβά». Και κάθε φορά η ίδια δικαιολογία: «ήταν έντονο». Όχι.
Το έντονο δεν είναι η βροχή. Είναι η αδιαφορία.
Γιατί μια πόλη δεν καταρρέει από έναν ουρανό που άνοιξε. Καταρρέει από έναν μηχανισμό που δεν δούλεψε ποτέ σοβαρά:
από τη συντήρηση που δεν έγινε, από τους καθαρισμούς που έμειναν στα χαρτιά, από τα «μπαλώματα» που αντικατέστησαν τα μόνιμα έργα, από την πρόληψη που αντιμετωπίζεται σαν πολυτέλεια.
Και το πιο επικίνδυνο είναι ότι αρχίζουμε να το θεωρούμε κανονικό.
Να ζούμε με το άγχος ότι μια απλή βροχή μπορεί να μας εγκλωβίσει, να μας κλείσει μέσα, να μας κάνει ζημιές, να μας τινάξει την καθημερινότητα στον αέρα. Να οργανώνουμε τη ζωή μας όχι με βάση το πώς πρέπει να λειτουργεί μια σύγχρονη πόλη, αλλά με βάση το πόσο «θα κρατήσει» το επόμενο κύμα νερού.
Αυτό δεν είναι πολιτική προστασία. Είναι παραδοχή ανικανότητας.
Πολιτική προστασία σημαίνει υποδομές που αντέχουν, δίκτυα που λειτουργούν, σημεία υψηλού κινδύνου που αντιμετωπίζονται πριν γίνουν είδηση, συνεργεία που προλαβαίνουν αντί να τρέχουν πίσω από τις ζημιές. Όχι επικοινωνιακές οδηγίες αυτοπεριορισμού, λες και το πρόβλημα είναι η παρουσία των πολιτών και όχι η απουσία του κράτους.
Τα ερωτήματα που δεν απαντώνται ποτέ
Κάθε φορά που η Χαλκίδα πλημμυρίζει «κατά τόπους», πρέπει να τίθενται δημόσια και καθαρά τα ίδια, απλά ερωτήματα:
- Πότε καθαρίστηκαν τελευταία φορά τα φρεάτια στα γνωστά «μαύρα σημεία»;
- Ποια ρέματα και απορροές συντηρήθηκαν πριν τη χειμερινή περίοδο και ποια αφέθηκαν;
- Ποια έργα έγιναν για να πάψει η πόλη να πνίγεται στα ίδια σημεία ξανά και ξανά;
- Ποιος λογοδοτεί όταν η «πρόληψη» εμφανίζεται μόνο ως λέξη σε ανακοινώσεις;
Γιατί αλλιώς θα παίζουμε το ίδιο έργο:
μια βροχή, μια πόλη που μπλοκάρει, μια γενική σύσταση «μείνετε σπίτι» — και μετά σιωπή, μέχρι το επόμενο επεισόδιο.
Δεν είναι ακραίο καιρικό φαινόμενο.
Είναι ακραία η αδιαφορία τους.
Και το μόνο πραγματικά επικίνδυνο είναι να το συνηθίσουμε.