Αίσθηση προκάλεσε η επιλογή του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι να μην αναφερθεί ούτε για μία στιγμή στην Τουρκία κατά τη διάρκεια της παρουσίας του στην Αθήνα. Σε μια επίσκεψη με ισχυρό διπλωματικό και επικοινωνιακό φορτίο, η αποφυγή σχολίου για την Άγκυρα δεν θεωρείται τυχαία — ειδικά τη στιγμή που η Ελλάδα και η Τουρκία βρίσκονται σε μόνιμη ένταση για μια σειρά ζητημάτων υψηλής στρατηγικής σημασίας.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η στάση του Ζελένσκι οφείλεται κυρίως στη μεγάλη εξάρτηση της Ουκρανίας από τα τουρκικά οπλικά συστήματα και την πολυεπίπεδη συνεργασία των δύο χωρών στον αμυντικό τομέα, που εντάθηκε μετά το 2019 και κορυφώθηκε μετά το 2022.
Η Τουρκία, ο «αθόρυβος» αλλά κρίσιμος προμηθευτής της Ουκρανίας
Παρά τις κατά καιρούς δημόσιες διαφωνίες Άγκυρας–Μόσχας, η Τουρκία έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους στρατιωτικούς εταίρους του Κιέβου. Οι συνεργασίες είναι πολυάριθμες, συνεχείς και αφορούν συστήματα που χρησιμοποιούνται καθημερινά στο ουκρανικό μέτωπο.
Μεταξύ αυτών:
- Bayraktar TB2 – Μη Επανδρωμένα Αεροσκάφη
Η Ουκρανία όχι μόνο τα προμηθεύεται, αλλά συμμετέχει και σε συμπαραγωγή, με εργοστάσια που σχεδιάστηκαν πριν από τον πόλεμο και συνεχίζουν να στηρίζονται από την Άγκυρα. - Αντιαρματικό σύστημα Serdar (ASELSAN – ουκρανική συμπαραγωγή)
Παραδίδεται ήδη σε ουκρανικές μονάδες. - Έξυπνα πυρομαχικά MAM-L και MAM-C
Αποτελούν βασικό όπλο των ουκρανικών UAV στην πρώτη γραμμή. - Σύγχρονοι ασύρματοι της ASELSAN
Αναβαθμίζουν τις δυνατότητες επικοινωνίας των ουκρανικών σχηματισμών. - Περισσότερα από 200 τεθωρακισμένα Kirpi
Χρησιμοποιούνται εκτεταμένα σε επιχειρήσεις. - Αντιαεροπορικά και ΠΕΠ τουρκικής κατασκευής
Ενισχύουν τις ουκρανικές αντιαεροπορικές δυνατότητες. - Πολυβόλα Canık 12.7 mm
Έχουν ενσωματωθεί σε διάφορες πλατφόρμες. - Τουρκικά κράνη νέας τεχνολογίας
Εξοπλίζουν ουκρανικές μονάδες. - Τέσσερις κορβέτες τύπου ADA
Η κατασκευή τους συνεχίζεται σε ναυπηγεία της Κωνσταντινούπολης και αποτελούν ίσως το πιο σημαντικό μελλοντικό πρόγραμμα του ουκρανικού ναυτικού.
Η συσσωρευμένη αυτή συνεργασία έχει μετατρέψει την Τουρκία σε «απαραίτητο κρίκο» για τον ουκρανικό στρατό — μια πραγματικότητα που δύσκολα αγνοείται σε διπλωματικό επίπεδο.
Γιατί ο Ζελένσκι επέλεξε τη σιωπή στην Αθήνα
Αναλυτές εκτιμούν ότι η αποφυγή κάθε αναφοράς στην Τουρκία δεν ήταν μόνο θέμα διπλωματικής ισορροπίας. Η Ουκρανία επιδιώκει:
- να διατηρήσει αδιατάρακτη την αμυντική συνεργασία με την Άγκυρα,
- να αποφύγει συνομιλίες που θα μπορούσαν να παρεξηγηθούν είτε στην Άγκυρα είτε στη Μόσχα,
- να μην εμπλακεί στις ελληνοτουρκικές αντιπαραθέσεις, καθώς δεν θέλει να φανεί ότι παίρνει θέση σε μια χρονική στιγμή που εξαρτάται από την τουρκική βιομηχανία.
Όπως σχολίασε διπλωματική πηγή, «ο Ζελένσκι δεν είχε κανένα λόγο να ανοίξει θέμα Τουρκίας σε ελληνικό έδαφος. Για εκείνον, η Τουρκία είναι προμηθευτής σε περίοδο πολέμου. Είναι τόσο απλό».
Η ενόχληση του Πούτιν και τα ρωσοτουρκικά διλήμματα
Στη Μόσχα, η τουρκική βοήθεια προς την Ουκρανία προκαλεί σταθερά δυσφορία. Παρότι Ρωσία και Τουρκία διατηρούν ιδιαίτερα στενή συνεργασία σε ενέργεια, εμπόριο και περιφερειακά ζητήματα, η πρακτική συμμετοχή της Άγκυρας στην ενίσχυση του ουκρανικού στρατού δεν περνά απαρατήρητη από το Κρεμλίνο.
Η ενόχληση του Βλαντιμίρ Πούτιν απέναντι στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αποδίδεται ακριβώς σε αυτή τη «διπλή γραμμή» της Άγκυρας: από τη μια συνομιλεί με όλους, από την άλλη εξοπλίζει ενεργά τον αντίπαλο της Ρωσίας.
Το μήνυμα προς την Αθήνα
Για την Ελλάδα, η στάση του Ζελένσκι επιβεβαιώνει ότι το τρίγωνο Ουκρανία–Τουρκία–Ρωσία έχει πλέον δική του δυναμική, ανεξάρτητη από τα ελληνοτουρκικά. Το Κίεβο δεν προτίθεται να εμπλακεί σε περιφερειακές διενέξεις, ειδικά όταν στηρίζεται σε τουρκικά όπλα για την επιβίωσή του.
Την ίδια στιγμή, η Αθήνα παραμένει σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας, με το ενδιαφέρον πλέον να στρέφεται στο πώς θα εξελιχθεί ο ρόλος της Τουρκίας στη μεταπολεμική αρχιτεκτονική ασφαλείας της περιοχής.