Οι στοχευμένες εξοντώσεις κορυφαίων Ιρανών αξιωματούχων δεν είναι απλώς ακόμη ένα κεφάλαιο πολεμικής κλιμάκωσης. Είναι επιχείρηση αποκεφαλισμού της ίδιας της δομής εξουσίας της Τεχεράνης, με στόχο να διαλυθεί η αλυσίδα εντολών, να παραλύσει ο κρατικός μηχανισμός και να σπάσει η δυνατότητα του Ιράν να απαντά με συνοχή.
Το ερώτημα όμως γίνεται πλέον πιο σκοτεινό και πιο επικίνδυνο: αν συνεχιστεί το ξήλωμα της κορυφής, τι ακριβώς θα μείνει όρθιο; Ένα πιο σκληρό, πιο στρατιωτικοποιημένο καθεστώς ή ένα τεράστιο γεωπολιτικό κενό που θα απειλήσει να παρασύρει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή στο απόλυτο χάος;
Χτυπούν την κορυφή, όχι την περιφέρεια
Οι απώλειες που έχουν καταγραφεί δεν αφορούν απλώς δευτερεύοντα στελέχη ή πρόσωπα χαμηλής στρατηγικής σημασίας. Αγγίζουν τον σκληρό πυρήνα της ιρανικής εξουσίας: την κορυφή της πολιτικοθρησκευτικής ηγεσίας, τα κέντρα εθνικής ασφάλειας, τη στρατιωτική διοίκηση, τους Φρουρούς της Επανάστασης, την εσωτερική καταστολή και τον μηχανισμό πληροφοριών.
Αυτό σημαίνει ότι το πλήγμα δεν είναι μόνο στρατιωτικό. Είναι θεσμικό, πολιτικό και ψυχολογικό. Στόχος δεν είναι απλώς να χτυπηθεί η ιρανική ισχύς, αλλά να τσακιστεί η ίδια η ικανότητα του καθεστώτος να λειτουργεί ως ενιαίο κέντρο αποφάσεων.
Με άλλα λόγια, δεν βομβαρδίζουν απλώς εγκαταστάσεις. Προσπαθούν να γκρεμίσουν το κεφάλι που δίνει εντολές στο σώμα.
Αν δεν μείνει κανείς όρθιος, ποιος θα διαπραγματευτεί;
Εδώ βρίσκεται το πιο επικίνδυνο παράδοξο του πολέμου. Κάθε στρατηγική «αποκεφαλισμού» υπόσχεται παράλυση του αντιπάλου. Ωστόσο, όσο πιο πολύ αδειάζει η κορυφή του ιρανικού συστήματος, τόσο λιγότεροι απομένουν για να πάρουν πολιτικές αποφάσεις, να αναλάβουν ευθύνη αποκλιμάκωσης ή να μπουν σε έναν δίαυλο συνεννόησης.
Μια ηγεσία που εξοντώνεται διαδοχικά δεν μετατρέπεται αυτόματα σε ηγεσία που συνθηκολογεί. Μπορεί να μετατραπεί σε μηχανισμό σπασμωδικών αντιδράσεων, σε σύστημα χωρίς σαφή διάδοχη τάξη, χωρίς ενιαία γραμμή και χωρίς αξιόπιστο συνομιλητή.
Και αυτό είναι το σημείο όπου ο πόλεμος παύει να είναι ελεγχόμενος. Γιατί όταν δεν υπάρχει πια πολιτική κεφαλή με την οποία μπορείς να μιλήσεις, τότε μένουν μόνο τα όπλα, η εκδίκηση, ο αυτοματισμός της σύγκρουσης και το ενδεχόμενο μιας γενικευμένης ανάφλεξης.
Η επόμενη ημέρα μπορεί να είναι χειρότερη από τον ίδιο τον πόλεμο
Το μεγαλύτερο ερώτημα δεν είναι μόνο αν το ιρανικό καθεστώς θα επιβιώσει. Είναι τι μορφή θα πάρει αν επιβιώσει και τι θα συμβεί αν δεν επιβιώσει.
Το πρώτο σενάριο είναι η επιβίωση μέσω σκλήρυνσης: ένα καθεστώς ακόμη πιο κλειστό, ακόμη πιο στρατιωτικοποιημένο, ακόμη πιο απρόβλεπτο, που θα στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην καταστολή, στους Φρουρούς της Επανάστασης και στη λογική της πολιορκημένης εξουσίας.
Το δεύτερο σενάριο είναι η αποσύνθεση. Και εκεί αρχίζει ο πραγματικός εφιάλτης. Διότι το Ιράν δεν είναι μια μικρή, περιφερειακή χώρα που μπορεί να καταρρεύσει χωρίς διεθνές σοκ. Είναι μια δύναμη με τεράστιο πληθυσμό, κομβική θέση, επιρροή στα Στενά του Ορμούζ, ενεργειακό αποτύπωμα και δίκτυα επιρροής που απλώνονται σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Αν αυτός ο μηχανισμός σπάσει χωρίς να υπάρχει οργανωμένη διάδοχη κατάσταση, τότε δεν θα μιλάμε για «αλλαγή καθεστώτος». Θα μιλάμε για γιγαντιαίο γεωπολιτικό κενό, για αστάθεια χωρίς όρια και για μια αλυσίδα εξελίξεων που μπορεί να τινάξει στον αέρα την περιοχή, την ενέργεια, τη ναυσιπλοΐα και τη διεθνή ασφάλεια.
Ο αποκεφαλισμός της εξουσίας στην Τεχεράνη μπορεί να ακούγεται σαν στρατηγική νίκης για όσους τον σχεδιάζουν. Αλλά η ιστορία έχει δείξει ότι όταν γκρεμίζεις την κορυφή ενός τέτοιου καθεστώτος χωρίς καθαρή επόμενη ημέρα, δεν φέρνεις αναγκαστικά σταθερότητα. Μπορεί να φέρεις κάτι πολύ χειρότερο: το απόλυτο χάος.