Με σκληρή ανακοίνωση, η ηγεσία της Δικαιοσύνης απαντά στις εκρήξεις, στις πιέσεις και στις απόπειρες εκτροχιασμού της διαδικασίας, στέλνοντας μήνυμα ότι η δίκη για τα Τέμπη πρέπει να προχωρήσει χωρίς άλλη θεατρική παράταση.
Δεν μίλησε απλώς — προειδοποίησε
Η ανακοίνωση του Αρείου Πάγου για τη δίκη των Τεμπών δεν ήταν μία ακόμη τυπική θεσμική τοποθέτηση. Ήταν ένα καθαρό καμπανάκι προς όλους: προς όσους παριστάνουν ότι θέλουν δικαιοσύνη αλλά επενδύουν στην παράλυση, προς όσους μετατρέπουν μια εθνική τραγωδία σε πεδίο κραυγών, και προς όσους νομίζουν ότι μπορούν να πιέζουν, να εκβιάζουν ή να καθοδηγούν τη Δικαιοσύνη ανάλογα με τη συγκυρία.
Ο Άρειος Πάγος είπε αυτό που πολλοί αποφεύγουν να πουν ανοιχτά: ότι η κοινωνία απαιτεί να ξεκινήσει η δίκη, να διεξαχθεί και να ολοκληρωθεί, όχι να βαλτώσει μέσα σε ένα κλίμα έντασης, οργανωτικής αμφισβήτησης και προειλημμένων καταγγελιών. Και το είπε με τρόπο που δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών: το έργο της Δικαιοσύνης δεν μπορεί κανένας να το ανακόψει, επώνυμος και ανώνυμος.
Η αίθουσα έγινε πρόσχημα, ενώ το πραγματικό διακύβευμα είναι η ίδια η δίκη
Η πρώτη ημέρα της διαδικασίας σημαδεύτηκε από αντιδράσεις για τις συνθήκες διεξαγωγής. Ο Άρειος Πάγος, όμως, έσπευσε να αποδομήσει το αφήγημα περί «ακατάλληλου χώρου», εξηγώντας ότι η επιλογή της Λάρισας και του συγκεκριμένου χώρου δεν έγινε αυθαίρετα, αλλά κατόπιν απόφασης, θεσμικής πρόβλεψης και με βάση το πραγματικό μέγεθος της δίκης.
Με 36 κατηγορούμενους, εκατοντάδες διαδίκους, μάρτυρες, δικηγόρους, συγγενείς και δημοσιογράφους, ήταν προφανές ότι η διαδικασία θα είχε τεράστιες οργανωτικές απαιτήσεις. Το ανώτατο δικαστήριο δεν περιορίστηκε σε μια γενική υπεράσπιση της επιλογής του χώρου. Έδωσε αριθμούς, χωρητικότητες, τεχνικά δεδομένα, συγκρίσεις με Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ακριβώς για να δείξει ότι το πρόβλημα δεν είναι αυτό που παρουσιάζεται.
Και εδώ βρίσκεται το πολιτικά και θεσμικά ουσιώδες: όταν η συζήτηση μετατοπίζεται από την ουσία της δίκης στη σκηνοθεσία της αγανάκτησης, τότε η υπόθεση κινδυνεύει να παγιδευτεί σε έναν φαύλο κύκλο καθυστερήσεων. Το δικαστήριο ουσιαστικά λέει ότι η αίθουσα δεν μπορεί να γίνει το άλλοθι για να μην αρχίσει ποτέ η αποδεικτική διαδικασία.
Το πιο βαρύ μήνυμα αφορά την παραγραφή και τους «πρόθυμους» της καθυστέρησης
Το πλέον σοβαρό σημείο της ανακοίνωσης δεν είναι η περιγραφή των υποδομών. Είναι η καθαρή προειδοποίηση ότι ο κίνδυνος παραγραφής για πλημμεληματικές κατηγορίες είναι ορατός. Εκεί, ο Άρειος Πάγος δεν μιλά απλώς ως διαχειριστής μιας δύσκολης δίκης. Μιλά ως θεσμός που βλέπει τον κίνδυνο η πολύχρονη απαίτηση για δικαίωση να καταλήξει να φαγωθεί από τον χρόνο.
Ακόμη βαρύτερη είναι η μομφή ότι ορισμένοι από αυτούς που καταγγέλλουν την καθυστέρηση ήταν, ταυτόχρονα, και όσοι τη προκαλούσαν. Πρόκειται για φράση με εξαιρετικά αιχμηρό φορτίο, διότι αποκαλύπτει κάτι που όλοι υποψιάζονται αλλά λίγοι ομολογούν δημόσια: γύρω από τα Τέμπη έχει αναπτυχθεί ένα τοξικό περιβάλλον, όπου ο πόνος των συγγενών, η κοινωνική οργή, η πολιτική εκμετάλλευση και η θεσμική δυσπιστία μπλέκονται επικίνδυνα.
Η Δικαιοσύνη, με αυτή την παρέμβαση, επιχειρεί να βάλει ένα όριο. Να πει ότι άλλο η απαίτηση για λογοδοσία και άλλο η υπονόμευση της ίδιας της διαδικασίας που μπορεί να αποδώσει ευθύνες.
Η δικαίωση δεν θα έρθει από τις κραυγές αλλά από την ετυμηγορία
Το πιο καθαρό συμπέρασμα από την ανακοίνωση είναι ότι ο Άρειος Πάγος αρνείται να επιτρέψει να μετατραπεί η δίκη των Τεμπών σε διαρκές πεδίο θεσμικής πολιορκίας. Καταδικάζει απειλές κατά δικαστών, καταγγέλλει φαινόμενα «αγανακτισμένων δήθεν πολιτών» και καλεί όλους —δικαστές, δικηγόρους, διαδίκους και κοινωνία— να αντιληφθούν τη βαρύτητα της στιγμής.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, η μνήμη των νεκρών δεν δικαιώνεται ούτε με συνθήματα ούτε με παραστάσεις έντασης. Δικαιώνεται μόνο όταν η δίκη προχωρά, όταν οι ευθύνες προσωποποιούνται, όταν η απόφαση εκδίδεται και όταν η αλήθεια αποκτά νομικό βάρος.
Στα Τέμπη η κοινωνία δεν ζητά άλλη φασαρία· ζητά απόφαση. Και όποιος, στο όνομα της δικαίωσης, παίζει με καθυστερήσεις, εντυπώσεις και θεσμικό σαμποτάζ, δεν υπηρετεί τη μνήμη των θυμάτων — την τραυματίζει δεύτερη φορά.