Όταν το «ακαταδίωκτο» δεν προστατεύει τη Δημοκρατία, αλλά τη σαπίζει από μέσα
Υπάρχουν δηλώσεις που περνούν και χάνονται.
Και υπάρχουν δηλώσεις που, αν ειπωθούν από το κατάλληλο πρόσωπο, τη σωστή στιγμή, γίνονται πολιτικός δυναμίτης.
Μία τέτοια δήλωση αποδίδεται στον Βασίλη Φλωρίδη, αδελφό του υπουργού Δικαιοσύνης Γιώργου Φλωρίδη, και έχει αρχίσει να κυκλοφορεί έντονα στα κοινωνικά δίκτυα, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει πάρει την έκταση που θα περίμενε κανείς από τα μεγάλα ΜΜΕ.
Η φράση είναι βαριά:
«Ευθεία διαφθορά το να βρίσκονται στο απυρόβλητο Υπουργοί και Βουλευτές, όποια πράξη κι αν τελέσουν. Το ακαταδίωκτο διαφθείρει τους πολιτικούς».
Και εδώ αρχίζει το πραγματικό πολιτικό πρόβλημα.
Δεν είναι απλώς μία οικογενειακή αντίθεση.
Δεν είναι απλώς ένα «Φλωρίδης εναντίον Φλωρίδη».
Είναι κάτι πολύ βαθύτερο: είναι η σύγκρουση ανάμεσα στο κράτος δικαίου και στο πολιτικό καθεστώς της ασυλίας.
Το απυρόβλητο ως μηχανισμός εξουσίας
Στην Ελλάδα, η λέξη «ευθύνη» έχει καταντήσει πολλές φορές διακοσμητική.
Οι πολίτες ευθύνονται για τα πάντα. Για φόρους, πρόστιμα, καθυστερήσεις, χρέη, παραλείψεις, μικρά και μεγάλα λάθη.
Οι υπουργοί και οι βουλευτές, όμως, συχνά εμφανίζονται να κινούνται σε ένα διαφορετικό θεσμικό σύμπαν. Ένα σύμπαν όπου η πολιτική ιδιότητα λειτουργεί ως ασπίδα. Όπου η Βουλή αποφασίζει για τη δίωξη πολιτικών προσώπων. Όπου η Δικαιοσύνη δεν μπαίνει πάντα από την ίδια πόρτα για όλους.
Αυτό ακριβώς είναι που εξοργίζει την κοινωνία.
Όχι επειδή ο πολίτης ζητά «κρεμάλες».
Αλλά επειδή ζητά ισονομία.
Να ισχύει για τον υπουργό ό,τι ισχύει για τον πολίτη.
Να ισχύει για τον βουλευτή ό,τι ισχύει για τον επαγγελματία, τον εργαζόμενο, τον μικρομεσαίο, τον άνεργο, τον συνταξιούχο.
Γιατί Δημοκρατία χωρίς λογοδοσία δεν είναι Δημοκρατία.
Είναι προνομιούχο κλαμπ εξουσίας.
Η σιωπή των ΜΜΕ είναι και αυτή είδηση
Το ερώτημα που έθεσε ο Σπύρος Χαριτάτος είναι εύλογο:
Γιατί αυτή η είδηση δεν αναπαράγεται από τα ΜΜΕ;
Γιατί όταν μια τόσο αιχμηρή φράση, με τόσο σαφές θεσμικό φορτίο, αποδίδεται σε πρόσωπο με ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω συγγενικής σχέσης με τον υπουργό Δικαιοσύνης, δεν μπορεί να περνά σαν ψίθυρος.
Κανονικά θα έπρεπε να ανοίξει συζήτηση.
Όχι για τα πρόσωπα.
Για τον θεσμό.
Όχι για το οικογενειακό παρασκήνιο.
Για την πολιτική ουσία.
Όχι για το αν «εκτέθηκε» ο ένας ή ο άλλος Φλωρίδης.
Αλλά για το αν η χώρα μπορεί να συνεχίσει να ανέχεται ένα πλαίσιο όπου η πολιτική εξουσία ελέγχει, φιλτράρει ή καθυστερεί την ποινική της λογοδοσία.
Το πρόβλημα δεν είναι μία δήλωση — είναι ένα σύστημα
Η φράση «το ακαταδίωκτο διαφθείρει τους πολιτικούς» χτυπά στον πυρήνα του ελληνικού προβλήματος.
Διότι η διαφθορά δεν αρχίζει πάντα με φακελάκια, μίζες ή συναλλαγές.
Αρχίζει πολλές φορές από την αίσθηση ότι «εγώ δεν θα λογοδοτήσω».
Ότι «εγώ έχω πλάτη».
Ότι «εγώ είμαι πολιτικό πρόσωπο».
Ότι «εγώ δεν είμαι σαν τους άλλους».
Αυτή είναι η μήτρα της αλαζονείας.
Και όταν η αλαζονεία παντρεύεται με θεσμική ασυλία, τότε η Δημοκρατία παθαίνει εσωτερική διάβρωση.
Δεν καταρρέει απότομα.
Σαπίζει αργά.
Με εξεταστικές που δεν βρίσκουν ευθύνες.
Με επιτροπές που θολώνουν τα νερά.
Με φακέλους που λιμνάζουν.
Με πολιτικές αποφάσεις που βαφτίζονται «θεσμικές διαδικασίες».
Με πολίτες που βλέπουν, καταλαβαίνουν και τελικά δεν πιστεύουν κανέναν.
Το ερώτημα που μένει
Αν η δήλωση αυτή δεν διαψευστεί, τότε έχει βαρύτητα.
Αν διαψευστεί, πρέπει να διαψευστεί καθαρά.
Αν αγνοηθεί, τότε η σιωπή θα μιλήσει πιο δυνατά από όλους.
Γιατί εδώ δεν κρίνεται μόνο ο Φλωρίδης.
Κρίνεται ολόκληρη η πολιτική τάξη.
Θέλει πραγματική λογοδοσία ή θέλει προστατευμένες ζώνες;
Θέλει Δικαιοσύνη για όλους ή Δικαιοσύνη μέχρι την πόρτα της Βουλής;
Θέλει θεσμούς ή θέλει καταφύγια;
Η κοινωνία έχει κουραστεί να ακούει για «θεσμική τάξη» κάθε φορά που ζητά απαντήσεις.
Έχει κουραστεί να βλέπει τους αδύναμους να πληρώνουν αμέσως και τους ισχυρούς να κρύβονται πίσω από διαδικασίες.
Το ακαταδίωκτο δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια.
Είναι πολιτική ηθική.
Και όταν ένας πολιτικός κόσμος χρειάζεται ασπίδες για να μη λογοδοτεί, τότε το πρόβλημα δεν είναι η Δικαιοσύνη που ρωτά.
Το πρόβλημα είναι η εξουσία που φοβάται να απαντήσει.