Μια ανάρτηση της Μαρίας Παναγοπούλου, μια εικόνα από έναν γάμο και δύο άνθρωποι που πάλευαν με τον καρκίνο, αλλά στάθηκαν όρθιοι, χαμογελαστοί και παρόντες
Υπάρχουν φωτογραφίες που δεν είναι απλώς φωτογραφίες.
Είναι μνήμη.
Είναι απώλεια.
Είναι ένα ολόκληρο κομμάτι της πολιτικής και ανθρώπινης ιστορίας μιας χώρας, συμπυκνωμένο σε ένα καρέ.
Μία τέτοια εικόνα επανέφερε στη δημοσιότητα η δημοσιογράφος και συγγραφέας Μαρία Παναγοπούλου, με αφορμή τη συμπλήρωση 32 χρόνων από τον θάνατο του Γιώργου Γεννηματά. Ο Γεννηματάς έφυγε από τη ζωή στις 25 Απριλίου 1994, έχοντας γεννηθεί στις 30 Ιουνίου 1939, άρα πριν ακόμη συμπληρώσει τα 55 του χρόνια.
Η φωτογραφία από τον γάμο
Η φωτογραφία είναι από τον γάμο της Μαρίας Παναγοπούλου με τον Κώστα Χαρδαβέλλα.
Στο στιγμιότυπο εμφανίζονται οι νεόνυμφοι μαζί με τους κουμπάρους τους: τον Γιώργο Γεννηματά και την Κάκια Βέργου.
Μια εικόνα γιορτής, που όμως κουβαλά μέσα της μια βαθιά τραγικότητα. Γιατί, όπως αναφέρεται στην ανάρτηση της Παναγοπούλου, και οι δύο τότε έδιναν τη δική τους μάχη με τον καρκίνο. Παρ’ όλα αυτά ήταν εκεί. Όρθιοι. Παρόντες. Χαμογελαστοί.
Και πολλές φορές αυτή είναι η πιο μεγάλη αξιοπρέπεια: να μη μετατρέπεις τον πόνο σου σε σκιά πάνω στη χαρά των άλλων.
Ο άνθρωπος πίσω από το πολιτικό όνομα
Ο Γιώργος Γεννηματάς δεν υπήρξε ένας απλός πολιτικός της Μεταπολίτευσης.
Υπήρξε ιδρυτικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, βουλευτής, υπουργός και μία από τις προσωπικότητες που σημάδεψαν την κοινωνική πολιτική της δεκαετίας του ’80. Το όνομά του συνδέθηκε κυρίως με τη θεμελίωση του Εθνικού Συστήματος Υγείας, μιας από τις μεγαλύτερες μεταπολιτευτικές τομές στο κοινωνικό κράτος.
Και αυτό δεν είναι λεπτομέρεια.
Γιατί ο Γεννηματάς ανήκει σε εκείνη τη σπάνια κατηγορία πολιτικών που δεν μνημονεύονται μόνο για τις θέσεις που κατείχαν, αλλά για το αποτύπωμα που άφησαν.
Το ΕΣΥ, με όλες τις πληγές, τις ανεπάρκειες, τις εγκαταλείψεις και τις σημερινές του δοκιμασίες, παραμένει μια βαθιά κοινωνική κατάκτηση. Και η μνήμη του Γεννηματά επιστρέφει κάθε φορά που η δημόσια υγεία μπαίνει ξανά στο κέντρο της πολιτικής συζήτησης.
Η Κάκια Βέργου και η διπλή απώλεια
Η ιστορία γίνεται ακόμη βαρύτερη όταν δίπλα στον Γιώργο Γεννηματά μπαίνει η Κάκια Βέργου.
Η σύζυγός του είχε φύγει από τη ζωή λίγους μήνες πριν από εκείνον. Σύμφωνα με βιογραφικές αναφορές, η Κάκια Βέργου πέθανε το 1993, ενώ ο Γιώργος Γεννηματάς ακολούθησε τον Απρίλιο του 1994.
Έτσι, η φωτογραφία από τον γάμο δεν είναι απλώς ένα κοινωνικό στιγμιότυπο.
Είναι μια εικόνα δύο ανθρώπων που γνώριζαν ότι η ζωή τους είχε μπει σε σκοτεινό διάδρομο, αλλά δεν παραιτήθηκαν από την παρουσία, τη σχέση, τη φιλία, την αξιοπρέπεια.
Αυτό είναι το συγκλονιστικό.
Όχι μόνο ότι χαμογελούσαν.
Αλλά ότι είχαν κάθε λόγο να λυγίσουν — και δεν λύγισαν μπροστά στους άλλους.
Η πολιτική που έμεινε ανολοκλήρωτη
Η ανάρτηση της Μαρίας Παναγοπούλου άνοιξε ξανά και εκείνη τη μεγάλη συζήτηση που πάντα συνοδεύει τη μνήμη του Γεννηματά:
Τι θα είχε συμβεί αν ζούσε περισσότερο;
Θα είχε διαδραματίσει μεγαλύτερο ρόλο στην πολιτική ζωή της χώρας;
Θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και στην πρωθυπουργία;
Κανείς δεν μπορεί να απαντήσει με βεβαιότητα. Η Ιστορία δεν γράφεται με «αν». Όμως η επιμονή αυτής της ερώτησης δείχνει κάτι ουσιαστικό: ότι ο Γεννηματάς έφυγε πριν εξαντληθεί πολιτικά, πριν φθαρεί ολοκληρωτικά από τη μηχανή της εξουσίας, πριν η δημόσια εικόνα του γίνει ένα ακόμη αναλώσιμο υλικό κομματικής σύγκρουσης.
Έφυγε νωρίς.
Και γι’ αυτό η μνήμη του έμεινε ανοιχτή.
Το μάθημα της εικόνας
Σήμερα, σε μια εποχή όπου η πολιτική μοιάζει συχνά με θόρυβο, προσωπικές επιθέσεις, μηχανισμούς και επικοινωνιακές κατασκευές, η φωτογραφία αυτή έχει μια άλλη δύναμη.
Θυμίζει ότι πίσω από τα αξιώματα υπάρχουν άνθρωποι.
Πίσω από τις δημόσιες διαδρομές υπάρχουν οικογένειες, απώλειες, φόβοι, μάχες που δεν φαίνονται πάντα.
Και πίσω από τις μεγάλες πολιτικές τομές υπάρχουν πρόσωπα που πλήρωσαν και προσωπικά τίμημα.
Ο Γιώργος Γεννηματάς δεν έμεινε μόνο ως όνομα σε νοσοκομεία, δρόμους και πολιτικές αναφορές. Έμεινε ως μια υπενθύμιση ότι η πολιτική μπορεί να έχει κοινωνικό περιεχόμενο. Ότι το κράτος μπορεί να υπηρετεί τον πολίτη. Ότι η δημόσια υγεία μπορεί να είναι δικαίωμα και όχι προνόμιο.
Τριάντα δύο χρόνια μετά, μια φωτογραφία από έναν γάμο λέει περισσότερα από χίλιες πολιτικές αναλύσεις.
Ο Γιώργος Γεννηματάς και η Κάκια Βέργου, κουμπάροι, φίλοι, ασθενείς, αλλά παρόντες.
Χαμογελαστοί μέσα στη δοκιμασία.
Όρθιοι απέναντι στον φόβο.
Και αυτό είναι ίσως το πιο δυνατό πολιτικό μήνυμα που αφήνει πίσω του ένας άνθρωπος: όχι μόνο τι ψήφισε, τι υπέγραψε, τι θεμελίωσε.
Αλλά πώς στάθηκε.
Και ο Γιώργος Γεννηματάς, ακόμη και φεύγοντας νωρίς, στάθηκε με τρόπο που η μνήμη δεν τον άφησε να χαθεί.