Πέντε καθηγητές ζητούν να σταματήσουν άμεσα οι ανατινάξεις και οι κατεδαφίσεις των παραγωγικών εγκαταστάσεων της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία
Μια ιδιαίτερα σοβαρή επιστημονική παρέμβαση, η οποία δεν μπορεί να περάσει στα ψιλά γράμματα, πραγματοποίησαν πέντε καθηγητές της Σχολής Μεταλλειολόγων – Μεταλλουργών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
Με κοινή τους τοποθέτηση ζητούν από την Πολιτεία και τη διοίκηση της ΔΕΗ να αναστείλουν τις ανατινάξεις βαρέων μηχανημάτων, τις κατεδαφίσεις πύργων ψύξης και την καταστροφή κρίσιμων παραγωγικών εγκαταστάσεων στη Δυτική Μακεδονία.
Και αξίζουν συγχαρητήρια.
Όχι επειδή αρνούνται την ενεργειακή μετάβαση. Αλλά επειδή τολμούν να θέσουν το αυτονόητο ερώτημα: Ποια σοβαρή χώρα καταστρέφει οριστικά τις εναλλακτικές της, πριν εξασφαλίσει ότι το νέο ενεργειακό σύστημα μπορεί να λειτουργήσει με ασφάλεια;
Η δημόσια παρέμβασή τους δεν αποτελεί πολιτικό σύνθημα. Είναι μια τεχνικά τεκμηριωμένη προειδοποίηση για την ενεργειακή ασφάλεια, την οικονομική επιβάρυνση των πολιτών και την απώλεια εθνικού παραγωγικού κεφαλαίου.
Μετάβαση χωρίς δίχτυ ασφαλείας
Οι καθηγητές του ΕΜΠ επισημαίνουν ότι το χρονοδιάγραμμα της απολιγνιτοποίησης εφαρμόστηκε χωρίς να προηγηθεί ολοκληρωμένη κοινωνικοοικονομική μελέτη για τις επιπτώσεις στις λιγνιτικές περιοχές.
Το σοβαρότερο, όμως, είναι ότι η απόσυρση της εγχώριας λιγνιτικής παραγωγής προχώρησε χωρίς να έχουν προηγουμένως αναπτυχθεί ώριμες και μεγάλης κλίμακας υποδομές αποθήκευσης ενέργειας.
Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με τους ίδιους, ήταν η χώρα να περιορίσει την εγχώρια ισχύ βάσης και να αυξήσει την εξάρτησή της από το εισαγόμενο φυσικό αέριο.
Με απλά λόγια: κλείσαμε και τώρα καταστρέφουμε τις υποδομές που είχαμε, χωρίς να έχουμε εξασφαλίσει ότι οι νέες μπορούν να καλύψουν με σταθερότητα τις ανάγκες της χώρας.
Και όταν οι διεθνείς αγορές κλονίζονται, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις πολλαπλασιάζονται και οι τιμές της ενέργειας μεταβάλλονται από τη μια ημέρα στην άλλη, τον λογαριασμό τον πληρώνει ο πολίτης.
Δεν αποσύρουν απλώς μηχανήματα – Καταστρέφουν μια εθνική εφεδρεία
Ο παραγωγικός μηχανισμός της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία δημιουργήθηκε με επενδύσεις δεκαετιών, οι οποίες, όπως τονίζουν οι καθηγητές, έχουν χρηματοδοτηθεί από τους Έλληνες πολίτες και έχουν πλέον αποσβεστεί οικονομικά.
Δεν μιλάμε, επομένως, για μερικά παλιοσίδερα που μπορούν να οδηγηθούν χωρίς δεύτερη σκέψη στην ανακύκλωση. Μιλάμε για ένα παραγωγικό απόθεμα το οποίο, υπό προϋποθέσεις, θα μπορούσε να διατηρηθεί ως στρατηγική εφεδρεία σε περίπτωση παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης.
Άλλο πράγμα η προσωρινή παύση λειτουργίας μιας εγκατάστασης και άλλο η ανατίναξη, η ισοπέδωση και η οριστική εξαφάνισή της.
Ένας σταθμός που διατηρείται μπορεί, ενδεχομένως, να επανεξεταστεί ή να αξιοποιηθεί μελλοντικά. Ένας σταθμός που έχει κατεδαφιστεί δεν υπάρχει πια.
Η ανατίναξη δεν είναι αναστρέψιμη πολιτική απόφαση
Οι καδοφόροι εκσκαφείς, οι πύργοι ψύξης και οι υπόλοιποι βασικοί κρίκοι της παραγωγικής αλυσίδας δεν μπορούν να αντικατασταθούν από τη μια ημέρα στην άλλη.
Οι καθηγητές προειδοποιούν ότι οι παρεμβάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη είναι μη αντιστρεπτές. Με την καταστροφή των μηχανημάτων και των εγκαταστάσεων εκμηδενίζεται ακόμη και η θεωρητική δυνατότητα επαναλειτουργίας των ορυχείων και των σταθμών σε μια έκτακτη κατάσταση.
Η χώρα, δηλαδή, δεν εγκαταλείπει απλώς ένα παλιό ενεργειακό μοντέλο. Καταστρέφει και τη δυνατότητα να επιστρέψει προσωρινά σε αυτό, εάν μια σοβαρή κρίση τροφοδοσίας το καταστήσει αναγκαίο.
Αυτό δεν λέγεται ενεργειακή θωράκιση. Είναι περιορισμός των διαθέσιμων επιλογών της χώρας.
Στα συντρίμμια και η βιομηχανική ιστορία
Υπάρχει, όμως, και μία ακόμη διάσταση που συνήθως αγνοείται: η βιομηχανική κληρονομιά.
Οι εγκαταστάσεις της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία αποτελούν κομμάτι της νεότερης παραγωγικής και τεχνολογικής ιστορίας της Ελλάδας. Σε άλλες χώρες, αντίστοιχες εγκαταστάσεις προστατεύονται, μετατρέπονται σε μουσεία, ερευνητικά κέντρα ή χώρους πολιτισμού και εντάσσονται σε προγράμματα βιομηχανικής αρχαιολογίας.
Στην Ελλάδα, όμως, προηγείται η μπουλντόζα και ακολουθεί –αν ακολουθήσει ποτέ– η μελέτη.
Οι καθηγητές ζητούν να προηγηθεί ανεξάρτητη και συστηματική αξιολόγηση, ώστε να εξεταστεί ποια στοιχεία μπορούν να προστατευθούν, να επαναχρησιμοποιηθούν ή να αναδειχθούν.
Να σταματήσουν τώρα οι κατεδαφίσεις
Την τοποθέτηση υπογράφουν οι Δημήτρης Καλιαμπάκος, Δημήτρης Δαμίγος, Θεόδωρος Μιχαλακόπουλος, Μαρία Μενεγάκη και Λευκοθέα Παπαδά.
Οι πέντε καθηγητές δεν ζητούν επιστροφή στο παρελθόν. Ζητούν σοβαρό σχεδιασμό, τεχνική ορθότητα, οικονομική σύνεση και διατήρηση μιας στρατηγικής εφεδρείας μέχρι να εξασφαλιστεί πλήρως το ενεργειακό μέλλον της χώρας.
Η Πολιτεία και η διοίκηση της ΔΕΗ οφείλουν να απαντήσουν πριν ολοκληρωθεί η καταστροφή.
Γιατί μετά την ανατίναξη δεν θα υπάρχει περιθώριο για επανεξέταση, διορθώσεις ή δεύτερες σκέψεις. Θα έχουν απομείνει μόνο τα συντρίμμια – και ένας ακόμη λογαριασμός που θα κληθούν να πληρώσουν οι πολίτες.