Το χτύπημα στο τουρκικό τάνκερ Altura, 14 ναυτικά μίλια από τις ακτές της Τουρκίας, άνοιξε αμέσως έναν κύκλο βαριών υπονοιών, διαρροών και ελεγχόμενων αφηγήσεων.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος χτύπησε το πλοίο, αλλά και ποιος προσπαθεί να στήσει από την πρώτη στιγμή ένα βολικό σκηνικό συγκάλυψης.
Τι ισχύει
Το μόνο ασφαλές σημείο εκκίνησης είναι ότι το Altura πράγματι αποτέλεσε στόχο κοντά στη βόρεια είσοδο του Βοσπόρου και ότι το περιστατικό δεν ήταν μια απλή τεχνική βλάβη ή ένα τυχαίο επεισόδιο. Το πλοίο φέρεται να υπέστη πλήγματα που επηρέασαν κρίσιμα σημεία της λειτουργίας του, με επίκεντρο το μηχανοστάσιο και τη γέφυρα, στοιχείο που παραπέμπει σε στοχευμένη επιχείρηση και όχι σε μεμονωμένο συμβάν χαμηλής έντασης.
Επίσης, το γεγονός ότι το τάνκερ μετέφερε ρωσικό πετρέλαιο το τοποθετεί αυτομάτως μέσα σε ένα πολύ ευρύτερο γεωπολιτικό και επιχειρησιακό πλαίσιο. Δεν μιλάμε για ένα ουδέτερο εμπορικό πλοίο που βρέθηκε “στη λάθος θέση τη λάθος στιγμή”, αλλά για ένα σκάφος ενταγμένο σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη αλυσίδα μεταφοράς ενέργειας, σε μια περίοδο όπου η θαλάσσια διακίνηση ρωσικών φορτίων αποτελεί πεδίο ακήρυκτου πολέμου.
Άρα, ναι: υπάρχει χτύπημα, υπάρχει στόχος, υπάρχει γεωπολιτικό υπόβαθρο και υπάρχει σοβαρός λόγος να θεωρείται το Altura πλοίο υψηλού ενδιαφέροντος.
Τι δεν αποδεικνύεται
Δεν έχει αποδειχθεί, τουλάχιστον με τρόπο δημόσια τεκμηριωμένο και αδιαμφισβήτητο, ότι πίσω από την επίθεση βρίσκεται η Ουκρανία. Η εκτίμηση αυτή μπορεί να ακούγεται συμβατή με το γενικότερο μοτίβο της σύγκρουσης, αλλά παραμένει εκτίμηση και όχι τελεσίδικο συμπέρασμα.
Στον πόλεμο των διαρροών, η επιθυμία πολλών να “δείξουν” αμέσως τον ένοχο δεν αποτελεί απόδειξη.
Δεν έχει αποδειχθεί επίσης με ατράνταχτο τρόπο ότι το πλοίο χτυπήθηκε ταυτόχρονα από drones αέρος και θαλάσσης. Το ότι αυτό διακινείται ως σενάριο δεν σημαίνει ότι έχει ήδη κλειδώσει ως πραγματικό γεγονός. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η υπερβολική βεβαιότητα είναι συνήθως ο πιο σύντομος δρόμος προς τη χειραγώγηση.
Το ίδιο ισχύει και για τον ισχυρισμό περί συγκεκριμένης μετοχικής σύνδεσης της εταιρείας με πρόσωπο από τον ιρανικό πυρήνα εξουσίας. Μπορεί να είναι στοιχείο που κυκλοφορεί σε ρωσικές πηγές, μπορεί να χρησιμοποιείται για να δώσει “βάθος” στην επιλογή του στόχου, αλλά χωρίς ανεξάρτητη επιβεβαίωση παραμένει στο πεδίο της πληροφορίας που χρειάζεται πολύ πιο σκληρό έλεγχο πριν παρουσιαστεί ως δεδομένο.
Με απλά λόγια:
το επεισόδιο είναι πραγματικό, αλλά τα πιο εκρηκτικά συμπεράσματα γύρω από τον δράστη, τη μέθοδο και το παρασκήνιο δεν έχουν ακόμη αποδειχθεί.
Τι υπονοείται
Εδώ αρχίζει το πραγματικό ενδιαφέρον.
Διότι όταν η επίσημη ή η φιλοκυβερνητική εκδοχή επιμένει να “στενέψει” το συμβάν, να το εμφανίσει δηλαδή ως επίθεση μόνο από θαλάσσιο drone και όχι ως συνδυασμένο πλήγμα, τότε γεννιέται ένα εύλογο πολιτικο-στρατιωτικό ερώτημα: μήπως η Άγκυρα επιχειρεί έλεγχο ζημιάς;
Τι θα σήμαινε μια επιβεβαιωμένη εναέρια προσβολή τόσο κοντά στη βόρεια είσοδο του Βοσπόρου;
Θα σήμαινε ότι μια κρίσιμη τουρκική θαλάσσια πύλη, με τεράστια στρατηγική βαρύτητα, δεν προστατεύεται όσο διαφημίζεται. Θα σήμαινε ότι ο θόρυβος περί πλήρους αντιαεροπορικής και αντιβαλλιστικής ομπρέλας απέχει από την επιχειρησιακή πραγματικότητα. Και αυτό, για ένα καθεστώς που έχει επενδύσει πολιτικά στην εικόνα της περιφερειακής στρατιωτικής αυτάρκειας, θα ήταν πλήγμα όχι μόνο τακτικό αλλά και συμβολικό.
Υπονοείται επίσης κάτι ακόμη: ότι η Τουρκία δεν θέλει να αναδειχθεί δημοσίως πως, μέσα στη δίνη του πολέμου και των παράλληλων ενεργειακών δικτύων, φιλοξενεί ή διακινεί φορτία και διαδρομές που την τοποθετούν σε εξαιρετικά επικίνδυνο ενδιάμεσο ρόλο.
Η Άγκυρα θέλει να φαίνεται ταυτόχρονα χρήσιμη, αναγκαία και άθικτη. Όμως όταν χτυπιέται τάνκερ στα νερά της γκρίζας επιρροής της, το αφήγημα αυτό αρχίζει να ραγίζει.
Άρα αυτό που υπονοείται δεν είναι απλώς μια τεχνική απόκρυψη λεπτομερειών.
Υπονοείται μια προσπάθεια να θαφτεί η εικόνα τρωτότητας, να περιοριστεί η συζήτηση για τις πραγματικές δυνατότητες της τουρκικής άμυνας και να αποφευχθεί η πολιτική έκθεση του καθεστώτος Ερντογάν.
Στην υπόθεση του Altura, το πιο επικίνδυνο δεν είναι μόνο ποιος πάτησε το κουμπί.
Το πιο επικίνδυνο είναι ότι, για άλλη μια φορά, η Τουρκία δείχνει να φοβάται λιγότερο το ίδιο το χτύπημα και περισσότερο την αλήθεια που μπορεί να αποκαλύψει.
Γιατί αν το πλοίο χτυπήθηκε όπως όλα δείχνουν σε μια περιοχή υψίστης στρατηγικής σημασίας, τότε το παραμύθι της απόλυτα θωρακισμένης Τουρκίας μπάζει νερά. Και όταν ένα καθεστώς τρέχει να διαχειριστεί πρώτα την εικόνα και μετά την ουσία, τότε κάτι πολύ σοβαρό έχει ήδη συμβεί.
Όχι μόνο στη θάλασσα, αλλά στον ίδιο τον πυρήνα της αποτρεπτικής του βιτρίνας.