Ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου δίνει εντολή για άμεση επέμβαση στα μπλόκα των αγροτών. Οι εισαγγελείς της χώρας καλούνται να εφαρμόσουν αυστηρά τα άρθρα 290 και 292 Ποινικού Κώδικα για τη διατάραξη και παρακώλυση συγκοινωνιών, ακόμη και σε βαθμό κακουργήματος, όταν τίθεται σε κίνδυνο η ασφάλεια των μετακινήσεων.
Για το κλείσιμο των δρόμων, η Δικαιοσύνη κινητοποιείται αστραπιαία.
Για το κλείσιμο των σπιτιών 57 οικογενειών στα Τέμπη, η προσέγγιση είναι εντελώς διαφορετική.
Το πιο πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα της χώρας αντιμετωπίζεται ποινικά, κατά βάση, ως υπόθεση πλημμεληματικής «ανθρωποκτονίας από αμέλεια κατά συρροή» (άρθρα 302 και 28 ΠΚ). Οι πολιτικά υπεύθυνοι υπάγονται στο ειδικό καθεστώς του άρθρου 86 του Συντάγματος και του νόμου περί ευθύνης υπουργών. Εκεί, η Βουλή αποφασίζει αν και με ποια κατηγορία θα λογοδοτήσουν. Και επιλέγει – για μια τραγωδία με 57 νεκρούς – τον δρόμο του πλημμελήματος.
Νομικά, το μήνυμα είναι σαφές:
- Για τον αγρότη που κλείνει τον δρόμο, η παρακώλυση συγκοινωνιών μπορεί να λάβει κακουργηματική χροιά, αν εκτιμηθεί ότι δημιουργείται σοβαρός κίνδυνος για ανθρώπινη ζωή.
- Για όσους διαχειρίστηκαν ένα σιδηροδρομικό σύστημα με χρόνια υποβάθμιση, ελλιπή ασφάλεια και γνωστά κενά, η ευθύνη «μεταφράζεται» σε αμέλεια, άρα σε πλημμέλημα.
Δεν πρόκειται απλώς για νομική τεχνικότητα.
Το Ποινικό Δίκαιο διαθέτει εργαλεία για βαριές περιπτώσεις συγκοινωνιακής ασφάλειας – από τη διατάραξη ασφάλειας συγκοινωνιών (άρθρο 290 ΠΚ) έως τον ενδεχόμενο δόλο όταν κάποιος αποδέχεται συνειδητά τον κίνδυνο. Αυτά τα εργαλεία ενεργοποιούνται προληπτικά και σκληρά απέναντι σε κοινωνικές κινητοποιήσεις. Όταν όμως φτάνουμε στην κορυφή της πολιτικής ιεραρχίας, ξαφνικά το σύστημα γέρνει προς την «αμέλεια» και τη «συγκυρία».
Έτσι γεννιέται η αίσθηση της δικαιοσύνης a la carte.
Για τους «από κάτω» υπάρχει άμεση επέμβαση, αυτεπάγγελτες διώξεις, απειλή κακουργημάτων.
Για τους «από πάνω» υπάρχει συνταγματική θωράκιση, πολιτικό φίλτρο μέσω της Βουλής και μια ποινική μεταχείριση που, στο τέλος της ημέρας, υποβαθμίζει την αξία 57 ανθρώπινων ζωών.
Όσο το άρθρο 86 του Συντάγματος και ο νόμος περί ευθύνης υπουργών παραμένουν έτσι όπως είναι, όσο η Δικαιοσύνη εμφανίζεται γρήγορη και σκληρή για τους διαμαρτυρόμενους και διστακτική για τους θεσμικά υπεύθυνους, τα «ακραία φαινόμενα» δεν θα εξαφανιστούν. Θα πολλαπλασιάζονται.
Δεν φταίνε οι αγρότες που στήνουν μπλόκα για να ακουστούν.
Φταίει ένα κράτος δικαίου που λειτουργεί επιλεκτικά.
Αν η ζωή 57 ανθρώπων παραμένει ποινικά «πλημμέλημα», την ώρα που ένας κλειστός δρόμος γίνεται «κακούργημα», τότε το πραγματικό έγκλημα δεν είναι στα μπλόκα. Είναι στην ίδια την αρχιτεκτονική της ευθύνης των ισχυρών.