Η ενδοοικογενειακή βία δεν περιορίζεται στο ξύλο. Μπορεί να είναι σωματική, ψυχολογική, λεκτική, σεξουαλική ή οικονομική. Μπορεί να συμβαίνει πίσω από κλειστές πόρτες, αλλά δεν είναι ιδιωτική υπόθεση. Είναι ζήτημα ασφάλειας, αξιοπρέπειας και προστασίας της ανθρώπινης ζωής.
Η ελληνική νομοθεσία αντιμετωπίζει την ενδοοικογενειακή βία ως σοβαρή αξιόποινη συμπεριφορά. Σύμφωνα με την Ελληνική Αστυνομία, πρόκειται για έγκλημα που διώκεται αυτεπάγγελτα και τιμωρείται με βάση τον Ν. 3500/2006, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει. Αυτό σημαίνει ότι η Πολιτεία έχει υποχρέωση να κινηθεί όταν υπάρχουν στοιχεία ή καταγγελία, χωρίς το θύμα να μένει μόνο του απέναντι στον δράστη.
Η βία μέσα στην οικογένεια μπορεί να πάρει πολλές μορφές. Δεν είναι μόνο οι μώλωπες και οι σωματικές κακώσεις. Είναι οι απειλές, ο εκφοβισμός, η ταπείνωση, ο έλεγχος, η απομόνωση από φίλους και συγγενείς, η οικονομική εξάρτηση που επιβάλλεται ως μηχανισμός κυριαρχίας, η σεξουαλική κακοποίηση, αλλά και η καθημερινή λεκτική απαξίωση που διαλύει την προσωπικότητα του θύματος. Ο νόμος απαγορεύει την άσκηση βίας κάθε μορφής μεταξύ των μελών της οικογένειας.
Ιδιαίτερα κρίσιμο είναι ότι θύματα δεν είναι μόνο οι ενήλικες που δέχονται άμεσα τη βία. Θύματα είναι και τα παιδιά που μεγαλώνουν μέσα σε ένα περιβάλλον φόβου, απειλής και κακοποίησης. Ακόμη και όταν ένα παιδί δεν χτυπιέται, αλλά βλέπει ή ακούει τη βία, τραυματίζεται ψυχικά. Η νομοθεσία αναγνωρίζει ως θύμα και τον ανήλικο ενώπιον του οποίου τελείται αξιόποινη πράξη ενδοοικογενειακής βίας.
Τι πρέπει να κάνει ένα θύμα
Σε περίπτωση άμεσου κινδύνου, το θύμα πρέπει να καλέσει το 100. Αν δεν μπορεί να μιλήσει, μπορεί να στείλει SMS στο 100, αναφέροντας ακριβή διεύθυνση, ονοματεπώνυμο και το είδος της επείγουσας ανάγκης. Η Ελληνική Αστυνομία συστήνει επίσης την αναζήτηση ιατρικής φροντίδας και την υποβολή μήνυσης στο πλησιέστερο Αστυνομικό Τμήμα ή στο πλησιέστερο Γραφείο Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας.
Παράλληλα, λειτουργεί η Γραμμή SOS 15900, η οποία απευθύνεται σε γυναίκες θύματα βίας. Είναι πανελλαδικής εμβέλειας, λειτουργεί 24 ώρες το 24ωρο, 365 ημέρες τον χρόνο, και στελεχώνεται από ψυχολόγους και κοινωνικούς επιστήμονες που παρέχουν άμεση βοήθεια, ενημέρωση και τηλεφωνική συμβουλευτική.
Τι πρέπει να κάνουν οι μάρτυρες
Η ενδοοικογενειακή βία δεν αφορά μόνο το θύμα και τον δράστη. Αφορά και τον γείτονα που ακούει, τον συγγενή που γνωρίζει, τον φίλο που υποψιάζεται, τον επαγγελματία που βλέπει σημάδια κακοποίησης. Όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος, ο μάρτυρας μπορεί να καλέσει ο ίδιος το 100. Μπορεί επίσης να ενημερώσει το τοπικό Αστυνομικό Τμήμα ή το πλησιέστερο Γραφείο Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας.
Ιδιαίτερη υποχρέωση αναφοράς έχουν συγκεκριμένοι επαγγελματίες όταν διαπιστώνουν ή πληροφορούνται κακοποίηση ανηλίκου κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, όπως εκπαιδευτικοί, κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγοι, προπονητές και γιατροί. Αντίστοιχη υποχρέωση υπάρχει και για γιατρό που, με βάση σοβαρά αντικειμενικά ευρήματα, διαπιστώνει ότι έχει διαπραχθεί σε βάρος ενηλίκου έγκλημα ενδοοικογενειακής βίας.
Το μήνυμα που πρέπει να ακουστεί
Η βία δεν είναι αγάπη. Δεν είναι «ένταση της στιγμής». Δεν είναι «οικογενειακό θέμα». Δεν είναι κάτι που πρέπει να κρύβεται για να μη «χαλάσει το σπίτι». Το σπίτι έχει ήδη χαλάσει όταν μέσα του υπάρχει φόβος.
Κανένα θύμα δεν πρέπει να νιώθει μόνο. Κανένα παιδί δεν πρέπει να μεγαλώνει θεωρώντας τη βία φυσιολογική. Καμία κοινωνία δεν πρέπει να συνηθίζει τις κραυγές πίσω από τους τοίχους.
Σε άμεσο κίνδυνο: 100.
Για στήριξη και συμβουλευτική: 15900.
Η σιωπή προστατεύει τον δράστη. Η καταγγελία μπορεί να σώσει μια ζωή.