Όταν ο πολίτης μένει με το χρέος και οι ισχυροί με το επενδυτικό αφήγημα
Η εικόνα είναι σχεδόν κυνική: από τη μία οι δανειολήπτες σε ελβετικό φράγκο βλέπουν μια ρύθμιση που δεν τους πείθει, οι μικρομεσαίοι απειλούνται με πρόστιμα και λουκέτα για διαδικαστικές αστοχίες στο myDATA, οι άνεργοι μειώνονται κυρίως επειδή ανοίγει η σεζόν. Από την άλλη, οι τράπεζες σχεδιάζουν πιστωτική επέκταση, η ΔΕΗ μαζεύει δισεκατομμύρια προσφορών και οι μεγάλοι όμιλοι μιλούν για επενδυτικά πλάνα, πράσινη μετάβαση και ψηφιακό μετασχηματισμό. Αυτή δεν είναι απλώς οικονομική επικαιρότητα. Είναι η ακτινογραφία μιας χώρας δύο ταχυτήτων.
Οι δανειολήπτες στο ελβετικό φράγκο και η ρύθμιση που δεν έπεισε
Η υπόθεση των δανείων σε ελβετικό φράγκο είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του πώς το κράτος εμφανίζεται να «ρυθμίζει» χωρίς να λύνει.
Η πλατφόρμα άνοιξε, οι διαδικασίες ξεκίνησαν, οι αριθμοί καταγράφηκαν. Όμως το κρίσιμο στοιχείο είναι αλλού: χιλιάδες αιτήσεις ακυρώθηκαν από τους ίδιους τους δανειολήπτες πριν καν προχωρήσουν. Αυτό δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Είναι πολιτικό μήνυμα.
Όταν ο οφειλέτης βλέπει ότι η μετατροπή γίνεται πάνω σε ήδη διογκωμένα υπόλοιπα, χωρίς ουσιαστικό αναδρομικό επανυπολογισμό, τότε δεν μιλάμε για λύση. Μιλάμε για διαχείριση εντυπώσεων. Για μια ρύθμιση που ζητά από τον πολίτη να αποδεχθεί ως θεραπεία την παγίωση της ζημιάς του.
Και εδώ αρχίζει το βαθύτερο πρόβλημα: το τραπεζικό σύστημα προστατεύεται θεσμικά, ο δανειολήπτης καλείται να αποδείξει ξανά και ξανά ότι δεν είναι στρατηγικός κακοπληρωτής, ενώ η πολιτεία εμφανίζεται περισσότερο ως τροχονόμος της πλατφόρμας παρά ως εγγυητής δικαιοσύνης.
Η ΑΑΔΕ, το myDATA και το κράτος που μπερδεύει την παράλειψη με φοροδιαφυγή
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο είναι ακόμη πιο αποκαλυπτικό. Η υπόθεση των προστίμων και των λουκέτων για αποδείξεις που εκδόθηκαν κανονικά αλλά δεν διαβιβάστηκαν στο myDATA πηγαίνει στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Εδώ το ερώτημα είναι απλό και αμείλικτο: μπορεί μια διαδικαστική αστοχία να αντιμετωπίζεται σαν μη έκδοση απόδειξης; Μπορεί δηλαδή το κράτος να τιμωρεί σαν φοροδιαφυγή μια συναλλαγή που έχει καταγραφεί;
Αν η απάντηση είναι «ναι», τότε έχουμε πρόβλημα αναλογικότητας. Και όταν το κράτος χάνει την αναλογικότητα, παύει να λειτουργεί ως θεσμός δικαιοσύνης και μετατρέπεται σε μηχανισμό πίεσης.
Η ψηφιακή φορολογική διοίκηση είναι αναγκαία. Αλλά άλλο ψηφιακό κράτος και άλλο ψηφιακή τιμωρητική μηχανή. Άλλο έλεγχος και άλλο εξόντωση. Άλλο αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και άλλο εξίσωση του λάθους με την απάτη.
Οι μεγάλοι παίκτες έχουν ορίζοντα. Οι μικροί έχουν προθεσμίες
Την ίδια ώρα, η Alpha Bank μιλά για πιστωτική επέκταση, για διεθνή μεταβλητότητα, για Ταμείο Ανάκαμψης, για ώριμα επενδυτικά σχέδια που δεν πρέπει να κολλήσουν στη γραφειοκρατία.
Και πολύ σωστά, από τη δική της πλευρά. Οι τράπεζες κοιτούν τη ρευστότητα, τις αποδόσεις, τα επιτόκια, τα έργα, τους πελάτες με δυνατότητα ανάπτυξης. Αυτός είναι ο ρόλος τους.
Το ερώτημα είναι άλλο: ποιος κοιτά τον μικρό επαγγελματία που ζει με τον φόβο του προστίμου; Ποιος κοιτά τον δανειολήπτη που δεν πείστηκε από τη ρύθμιση; Ποιος κοιτά τον εργαζόμενο που βγαίνει από την ανεργία για λίγους μήνες λόγω τουρισμού και μετά επιστρέφει στην ίδια ανασφάλεια;
Η ελληνική οικονομία έχει επενδυτικό αφήγημα. Δεν έχει όμως ακόμη κοινωνικό αντίβαρο αντίστοιχης ισχύος.
ΔΕΗ: δισεκατομμύρια προσφορών, αλλά ο λογαριασμός παραμένει στον πολίτη
Η αύξηση κεφαλαίου της ΔΕΗ προκάλεσε επενδυτική κοσμοσυρροή. Προσφορές δισεκατομμυρίων, μεγάλα διεθνή ονόματα, επενδυτικό πλάνο 24 δισ. ευρώ έως το 2030, πράσινη μετάβαση, ΑΠΕ, αποθήκευση ενέργειας, περιφερειακή επέκταση.
Όλα αυτά είναι σοβαρά. Δεν είναι αμελητέα. Δείχνουν ότι η ΔΕΗ παραμένει στρατηγικός παίκτης.
Αλλά υπάρχει και η άλλη όψη. Για τον απλό πολίτη, η ενέργεια δεν είναι επενδυτικό προϊόν. Είναι λογαριασμός. Είναι θέρμανση. Είναι ρεύμα στο σπίτι. Είναι κόστος επιβίωσης για την οικογένεια και κόστος λειτουργίας για την επιχείρηση.
Άρα το ερώτημα δεν είναι μόνο αν η ΔΕΗ προσελκύει BlackRock, Blackstone, Qatar και μεγάλα funds. Το ερώτημα είναι αν η ενεργειακή μετάβαση θα μειώσει πραγματικά το βάρος στον πολίτη ή αν θα γίνει ακόμη ένα πεδίο όπου οι αποδόσεις ιδιωτικοποιούνται και οι πιέσεις κοινωνικοποιούνται.
Η ανεργία μειώνεται, αλλά η ανασφάλεια μένει
Η μείωση των εγγεγραμμένων ανέργων της ΔΥΠΑ παρουσιάζεται ως θετική ένδειξη. Και αριθμητικά είναι. Όμως η ουσία βρίσκεται στα ποιοτικά στοιχεία.
Όταν η μείωση συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την έναρξη της τουριστικής περιόδου, τότε δεν μιλάμε απαραίτητα για βαθιά μεταβολή της αγοράς εργασίας. Μιλάμε για εποχική απορρόφηση.
Όταν πάνω από τους μισούς εγγεγραμμένους είναι μακροχρόνια άνεργοι, όταν οι γυναίκες αποτελούν τη μεγάλη πλειονότητα των ανέργων, όταν μόλις ένα μικρό μέρος λαμβάνει επίδομα, τότε η πραγματικότητα είναι σκληρή: η ανεργία μπορεί να υποχωρεί στα χαρτιά, αλλά η εργασιακή ανασφάλεια παραμένει δομική.
Η χώρα δεν χρειάζεται μόνο περισσότερες θέσεις για τη σεζόν. Χρειάζεται σταθερές δουλειές, αξιοπρεπείς μισθούς, κοινωνική κινητικότητα και πραγματική προστασία για όσους μένουν πίσω.
Οι δρόμοι, τα καύσιμα και η κανονικότητα που πάντα έρχεται από πάνω
Ο Ε65 προχωρά, η σύνδεση με την Εγνατία πλησιάζει, το Αθήνα–Γρεβενά υπόσχεται νέο χρόνο διαδρομής. Η Helleniq Energy διαβεβαιώνει ότι δεν θα υπάρξει πρόβλημα με την κηροζίνη ακόμη και στην αιχμή της τουριστικής περιόδου. Η Active σχεδιάζει εισαγωγή στην Εναλλακτική Αγορά, με επενδυτικό σχέδιο, AI, Smart Cities και ανεκτέλεστο συμβάσεων.
Η χώρα κινείται. Έργα γίνονται. Επενδύσεις σχεδιάζονται. Όμιλοι μεγαλώνουν.
Αλλά η μεγάλη εικόνα παραμένει ενοχλητική: η κανονικότητα περιγράφεται πάντα από πάνω προς τα κάτω. Από τις διοικήσεις, τις τράπεζες, τα funds, τις πλατφόρμες, τα υπουργεία, τους μεγάλους ομίλους. Σπάνια από τον πολίτη που πληρώνει, χρωστά, φοβάται, δουλεύει εποχικά ή αγωνίζεται να κρατήσει ανοιχτό ένα μικρό μαγαζί.
Η Ελλάδα του 2026 δεν στερείται επενδυτικών σχεδίων. Στερείται δικαιοσύνης στην κατανομή του βάρους.
Οι μεγάλοι έχουν πρόσβαση σε κεφάλαια, Ταμείο Ανάκαμψης, αγορές, συμβούλους, θεσμική προστασία και στρατηγικά πλάνα μέχρι το 2030.
Οι μικροί έχουν πλατφόρμες, προθεσμίες, πρόστιμα, διογκωμένα χρέη, εποχική εργασία και έναν μόνιμο φόβο ότι ένα λάθος θα βαφτιστεί παράβαση και μια αδυναμία θα βαφτιστεί ατομική ευθύνη.
Και αυτή είναι η πραγματική οικονομική ανισότητα: όχι μόνο ποιος έχει χρήματα και ποιος δεν έχει. Αλλά ποιος έχει σύστημα γύρω του — και ποιος έχει το σύστημα απέναντί του.