Σε υψηλούς τόνους εξελίχθηκε στη Βουλή η αντιπαράθεση για το νομοσχέδιο που αφορά το πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων, με την αντιπολίτευση να καταγγέλλει «επτά χρόνια αποδυνάμωσης» των συλλογικών συμβάσεων και να χαρακτηρίζει το παρόν σχέδιο νόμου «μισές δουλειές».
Κεντρική αιχμή της παρέμβασης ήταν η απουσία δύο κρίσιμων, κατά την ίδια, “κλειδιών” εφαρμογής: (α) Εθνική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας ως βάση για τον κατώτατο μισθό από τους κοινωνικούς εταίρους και όχι από το κράτος, (β) δικαίωμα μονομερούς προσφυγής στη διαιτησία από την πλευρά των εργαζομένων. Κατατέθηκε μάλιστα έτοιμη τροπολογία, με το μήνυμα: «Στηρίξτε την και ψηφίζουμε το νομοσχέδιο».
«Θέλετε να σας σώσουμε από τον κακό σας εαυτό»
Η τοποθέτηση “έδεσε” το εργασιακό με ευρύτερη θεσμική κριτική, χρησιμοποιώντας ως ρητορική σφραγίδα τη φράση:
«Σε κατηγορώ γιατί δεν με σώζεις από τον κακό μου εαυτό».
Με αυτό το πλαίσιο, αποδόθηκε στην κυβέρνηση ότι ζητά συναίνεση και “λευκή επιταγή” για θεσμικές αλλαγές, ενώ –όπως υποστηρίχθηκε– προηγείται πρακτική που έχει τραυματίσει την εμπιστοσύνη στη λογοδοσία. Στο κάδρο μπήκαν οι υποκλοπές, τα Τέμπη και ο ΟΠΕΚΕΠΕ, ως ενδεικτικά παραδείγματα “θεσμικής τριβής”, με αναφορά και στο άρθρο 86 (ευθύνη υπουργών).
Ζητάτε εμπιστοσύνη για να αλλάξετε τους κανόνες, αφού πρώτα δοκιμάσατε τα όριά τους.
«Αξιολόγηση»: σύνθημα ή εφαρμογή;
Στο δεύτερο σκέλος, η αντιπολίτευση αμφισβήτησε ευθέως την αξιοπιστία της κυβερνητικής ρητορικής περί αξιολόγησης, θέτοντας συγκεκριμένα ερωτήματα εφαρμογής:
- Επικλήθηκε το πλαίσιο του Ν. 4622/2019 (επιτελικό κράτος) για αξιολόγηση Γενικών/Ειδικών Γραμματέων, με την καταγγελία ότι «επί 7 χρόνια δεν εφαρμόστηκε στην πράξη».
- Έγινε ειδική αναφορά σε τοποθετήσεις προϊσταμένων «με ανάθεση» αντί κρίσεων, τόσο στο Υπουργείο Εσωτερικών όσο και στο Υπουργείο Υγείας.
- Υπήρξε και ιστορική αιχμή με αναφορά στο 2014 και στις “αναθέσεις” προϊσταμένων, με προσωποποίηση της αντίφασης στον ίδιο τον πρωθυπουργό, ως πρώην υπουργό που –κατά την ομιλία– κατέχει “ρεκόρ” τέτοιων επιλογών.
Θέλετε αξιολόγηση στο Σύνταγμα, ενώ η αξιολόγηση στη διοίκηση έμεινε στα χαρτιά.
«Συλλογικές συμβάσεις»: το κατηγορητήριο των 7 χρόνων
Στο βασικό μέτωπο του νομοσχεδίου, καταγράφηκε μια συνολική καταγγελία για “γραμμή” αποδυνάμωσης της συλλογικής διαπραγμάτευσης:
- «Παγίωση και επέκταση» μνημονιακών ρυθμίσεων αντί ανατροπής τους.
- Περιορισμός του ρόλου των κοινωνικών εταίρων και μετατόπιση από τη συλλογική προς την ατομική διαπραγμάτευση.
- Διεύρυνση ευελιξίας/επισφάλειας, ωράρια εξάντλησης και νέες μορφές απασχόλησης που –όπως ειπώθηκε– μεταφέρουν το ρίσκο στον εργαζόμενο.
- Σύνδεση της πολιτικής αυτής με χαμηλές αμοιβές, ασθενή αγοραστική δύναμη και χαμηλή παραγωγικότητα, με την εκτίμηση ότι το μοντέλο “φθηνής εργασίας” αναπαράγει φαύλο κύκλο.
- Επιπλέον, τέθηκε θέμα υποβάθμισης ελέγχων για Υγεία & Ασφάλεια στην Εργασία, με αναφορά σε ανησυχητική αύξηση εργατικών ατυχημάτων.
: ΑΕΠ ανεβαίνει, δουλειά σκληραίνει, μισθός μένει πίσω — και η συλλογική διαπραγμάτευση μικραίνει.
«Το νομοσχέδιο είναι μισές δουλειές»: τα 2 “κλειδιά” που λείπουν
Η πολιτική σύγκρουση κορυφώθηκε στο πρακτικό: τι λείπει, τι κατατίθεται, ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη.
(1) Εθνική ΣΣΕ για τον κατώτατο μισθό
Κατά την αντιπολίτευση, απουσιάζει ο θεσμικός πυρήνας: ο κατώτατος μισθός να προσδιορίζεται μέσω Εθνικής Συλλογικής Σύμβασης από τους κοινωνικούς εταίρους, όχι με κρατική απόφαση.
(2) Μονομερής προσφυγή στη διαιτησία
Το δεύτερο “κλειδί” παρουσιάστηκε ως καταλύτης για αύξηση της κάλυψης των συλλογικών συμβάσεων: η δυνατότητα μονομερούς προσφυγής στη διαιτησία από τους εργαζόμενους.
Στο σημείο αυτό κατατέθηκε έτοιμη τροπολογία και διατυπώθηκε καθαρά πολιτικό “στοίχημα”:
«Στηρίξτε την και ψηφίζουμε το νομοσχέδιο. Όχι ως αντάλλαγμα, αλλά γιατί έτσι γίνεται ολοκληρωμένη παρέμβαση υπέρ των συλλογικών συμβάσεων».
Σας δίνουμε σωσίβιο και το πετάτε πίσω.
Timeline της σύγκρουσης
- 7 χρόνια (κατά την αντιπολίτευση): αποδυνάμωση συλλογικών διαπραγματεύσεων.
- Σήμερα: νομοσχέδιο που παρουσιάζεται ως “διόρθωση” ευρωπαϊκού πλαισίου, αλλά καταγγέλλεται ως καθυστερημένο και ελλιπές.
- Κρίσιμο σημείο: τροπολογία “δύο σημείων” ως προϋπόθεση για στήριξη.
- Τελική αιχμή: η κυβέρνηση κατηγορείται ότι αρνείται την ολοκλήρωση και ζητά χειροκρότημα για “μισές δουλειές”.
7 ερωτήματα που μένουν πάνω στο τραπέζι
- Δέχεται η κυβέρνηση Εθνική ΣΣΕ ως μηχανισμό καθορισμού κατώτατου μισθού από κοινωνικούς εταίρους;
- Γιατί απορρίπτεται (ή δεν υιοθετείται) η μονομερής προσφυγή στη διαιτησία από τους εργαζόμενους;
- Ποιος είναι ο μετρήσιμος στόχος αύξησης κάλυψης συλλογικών συμβάσεων (ποσοστό, κλάδοι, χρονοδιάγραμμα);
- Πώς ενισχύονται οι ελεγκτικοί μηχανισμοί για ΥΑΕ (στελέχωση, έλεγχοι, κυρώσεις);
- Ποια είναι η στρατηγική για παραγωγικότητα χωρίς συμπίεση μισθών και δικαιωμάτων;
- Πόσοι προϊστάμενοι σήμερα είναι “με ανάθεση” και πότε ολοκληρώνονται οι κρίσεις/τοποθετήσεις με διαδικασίες αξιολόγησης;
- Θα υπάρξει δημόσια αποτίμηση εφαρμογής των εργαλείων αξιολόγησης που ήδη προβλέπει η νομοθεσία;
Η πολιτική σφραγίδα
Το μήνυμα της αντιπολίτευσης αποτυπώθηκε σε μια διπλή γραμμή:
από τη μία, «δεν θα σας σώσουμε», από την άλλη, «θα σώσουμε τους εργαζόμενους» — με την προϋπόθεση ότι το πλαίσιο θα πάψει να είναι “μισές δουλειές”.
Και η τελική πρόκληση προς την κυβερνητική πλειοψηφία ήταν όσο πιο κοφτή γίνεται:
Δεν είναι ότι δεν σώζεστε. Είναι ότι δεν θέλετε να σωθείτε.