Την ώρα που η Εύβοια μετρά χρόνια καθυστερήσεων, έργα κολλημένα σε εγκρίσεις, υποδομές που δεν προχωρούν και τοπικές κοινωνίες που αισθάνονται εγκαταλελειμμένες, η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας ετοιμάζεται να παρουσιάσει το νέο Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030.
Στα χαρτιά, όλα ακούγονται ωραία.
Προγραμματισμός. Ανάπτυξη. Πράσινες δράσεις. Νέα έργα. Νέα χρηματοδοτικά εργαλεία. Νέες υποσχέσεις.
Όμως η Εύβοια έχει χορτάσει από παρουσιάσεις.
Έχει χορτάσει από διαφάνειες, ωραίες λέξεις, χειραψίες και φωτογραφίες.
Αυτό που δεν έχει χορτάσει είναι έργα που ολοκληρώνονται.
Η παρουσίαση του ΠΠΑ Στερεάς Ελλάδας 2026-2030 από τον Περιφερειάρχη Φάνη Σπανό στο Δημοτικό Συμβούλιο Κύμης – Αλιβερίου δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια απλή τεχνική διαδικασία. Έχει πολιτική σημασία. Έχει θεσμική βαρύτητα. Και κυρίως, δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα.
Γιατί όταν δημόσιοι πόροι παρουσιάζονται στις τοπικές κοινωνίες, δεν μπορεί αυτό να γίνεται με όρους πολιτικής περιοδείας. Δεν μπορεί να εμφανίζονται τα χρήματα των πολιτών ως «δώρο» της Περιφέρειας. Δεν μπορεί κάθε πρόγραμμα να μετατρέπεται σε επικοινωνιακό αφήγημα.
Οι πόροι του ΠΠΑ δεν είναι προσωπική περιουσία κανενός Περιφερειάρχη.
Δεν είναι προεκλογικό φυλλάδιο.
Δεν είναι πολιτικό εργαλείο επιβράβευσης ή τιμωρίας Δήμων και περιοχών.
Είναι δημόσιο χρήμα.
Είναι χρήματα των φορολογουμένων.
Είναι πόροι που ανήκουν στους πολίτες της Στερεάς Ελλάδας.
Και γι’ αυτό η πρώτη ερώτηση είναι απλή:
Με ποια θεσμική διαδικασία γίνεται αυτή η παρουσίαση;
Υπάρχει απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου; Έχει προηγηθεί ουσιαστική συζήτηση; Έχουν τεθεί κριτήρια ιεράρχησης; Έχουν ενημερωθεί οι πολίτες με καθαρό τρόπο για το ποια έργα έχουν πραγματικά δεσμευμένες πιστώσεις και ποια παραμένουν στο επίπεδο της εξαγγελίας;
Γιατί άλλο πράγμα είναι ένα έργο να υπάρχει σε ένα πρόγραμμα και άλλο να έχει ώριμες μελέτες, εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, χρονοδιάγραμμα και πραγματική προοπτική υλοποίησης.
Στην Εύβοια το γνωρίζουμε καλά αυτό.
Έχουμε δει έργα να ανακοινώνονται ξανά και ξανά.
Έχουμε δει έργα να μπαίνουν σε προγράμματα και να μένουν εκεί για χρόνια.
Έχουμε δει έργα να εμφανίζονται ως «προτεραιότητες» και μετά να χάνονται μέσα σε φακέλους, εγκρίσεις, τροποποιήσεις και παρατάσεις.
Η πραγματικότητα είναι σκληρή.
Στην τελευταία τροποποίηση του Τεχνικού Προγράμματος της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας καταγράφονται 147 έργα για την Εύβοια. Από αυτά, ένα πολύ μεγάλο ποσοστό παραμένει ακόμη στις φάσεις των εγκρίσεων ή της υλοποίησης.
Το 41% βρίσκεται ακόμη στη φάση των εγκρίσεων, με έργα που παραμένουν σε αυτή την κατάσταση ακόμη και από το 2011.
Το 29% βρίσκεται στη φάση της υλοποίησης, με έργα που εκκρεμούν ακόμη και από το 2006.
Αν αυτά τα στοιχεία δεν είναι καμπανάκι, τότε τι είναι;
Δεν μιλάμε απλώς για γραφειοκρατικές καθυστερήσεις. Μιλάμε για μια παγιωμένη πολιτική πρακτική που επιτρέπει στα έργα να ζουν περισσότερο ως εξαγγελίες παρά ως πραγματικές παρεμβάσεις.
Και αυτό πρέπει κάποια στιγμή να τελειώσει.
Πριν λοιπόν παρουσιαστεί το νέο πρόγραμμα της επόμενης πενταετίας, πρέπει να δοθούν απαντήσεις για την προηγούμενη πενταετία. Και όχι μόνο.
Ποια έργα ολοκληρώθηκαν πραγματικά στην Εύβοια;
Ποια έργα παραμένουν κολλημένα;
Ποια έργα εγκαταλείφθηκαν στην πράξη;
Ποιο είναι το πραγματικό ποσοστό υλοποίησης των δεσμεύσεων της Περιφερειακής Αρχής;
Πόσα από όσα ανακοινώθηκαν έγιναν πράξη και πόσα έμειναν σε επίπεδο επικοινωνίας;
Διότι η αξιοπιστία δεν χτίζεται με νέες υποσχέσεις. Χτίζεται με απολογισμό.
Και ο απολογισμός για την Εύβοια δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από γενικόλογες παρουσιάσεις.
Ιδιαίτερα για τον Δήμο Κύμης – Αλιβερίου, τα ερωτήματα είναι ακόμη πιο πιεστικά. Η περιοχή βρίσκεται αντιμέτωπη με μεγάλα προβλήματα υποδομών, δημογραφική συρρίκνωση, οικονομική πίεση, ενεργειακό κόστος και περιβαλλοντικές απειλές.
Την ίδια ώρα, η συζήτηση για την «πράσινη ανάπτυξη» μοιάζει να αποκτά επικίνδυνα διπλή ανάγνωση.
Από τη μία πλευρά, το νέο ΠΠΑ εμφανίζει περίπου 53 εκατομμύρια ευρώ για δράσεις πράσινης ανάπτυξης. Από την άλλη, η περιοχή βλέπει να γιγαντώνεται το ζήτημα της ανεξέλεγκτης εγκατάστασης ανεμογεννητριών, με τις τοπικές κοινωνίες να αισθάνονται ότι η φωνή τους δεν ακούγεται.
Τι σημαίνει, λοιπόν, πράσινη ανάπτυξη;
Σημαίνει προστασία του φυσικού περιβάλλοντος ή σημαίνει μετατροπή βουνών και δασικών εκτάσεων σε βιομηχανικές ζώνες παραγωγής ενέργειας;
Σημαίνει σεβασμός στις τοπικές κοινωνίες ή αποφάσεις που περνούν πάνω από τα κεφάλια των κατοίκων;
Σημαίνει ισορροπημένος σχεδιασμός ή εγκαταστάσεις που αλλάζουν βίαια τον χαρακτήρα ολόκληρων περιοχών;
Η περίπτωση του Αργυρού, όπου οι κάτοικοι αντιδρούν στην εγκατάσταση γιγαντιαίας ανεμογεννήτριας σε απόσταση περίπου 600 μέτρων από κατοικίες, δεν είναι μια μικρή τοπική λεπτομέρεια. Είναι πολιτικό και κοινωνικό ζήτημα.
Το ίδιο ισχύει και για το δάσος Καστροβαλά, που αφορά τις κοινότητες Καλημεριάνων, Βιτάλου, Πύργου και Ανδρονιάνων. Η πιθανότητα εγκατάστασης αιολικού πάρκου σε μια τέτοια περιοχή δεν μπορεί να περνά ως απλή τεχνική υπόθεση.
Εδώ μιλάμε για το φυσικό μέλλον της Κεντρικής Εύβοιας.
Και η Περιφέρεια οφείλει να πάρει θέση.
Θα σταθεί δίπλα στις τοπικές κοινωνίες ή θα παρακολουθεί ως θεατής;
Θα υπερασπιστεί το περιβάλλον ή θα κρυφτεί πίσω από διαδικασίες άλλων φορέων;
Θα μιλήσει καθαρά ή θα περιοριστεί σε γενικόλογες διατυπώσεις;
Η Εύβοια δεν αντέχει άλλο την πολιτική του «θα δούμε». Δεν αντέχει άλλο τις μισές απαντήσεις και τις ολόκληρες εξαγγελίες.
Την ίδια στιγμή, δεν μπορεί να αγνοηθεί και το ευρύτερο πολιτικό σκηνικό. Η παρουσίαση του νέου ΠΠΑ γίνεται σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση επιχειρεί να αναδείξει ένα αφήγημα ανάπτυξης και παραγωγής έργου. Παράλληλα, ολοκληρώνεται η διαβούλευση για τον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης, ο οποίος έχει προκαλέσει σοβαρές ανησυχίες για τον περιορισμό της αυτοτέλειας Δήμων και Περιφερειών.
Και εδώ βρίσκεται ο μεγάλος κίνδυνος.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να μετατραπεί σε διοικητικό παράρτημα της κεντρικής εξουσίας. Δεν μπορεί οι Δήμοι να λειτουργούν ως επαίτες χρηματοδοτήσεων. Δεν μπορεί οι Περιφέρειες να εμφανίζουν δημόσια έργα με όρους πολιτικής προβολής.
Οι Δήμοι και οι Περιφέρειες υπάρχουν για να υπηρετούν τους πολίτες. Όχι τις κυβερνητικές αφηγήσεις. Όχι τους προεκλογικούς σχεδιασμούς. Όχι τις ανάγκες της επικοινωνίας.
Αν το νέο ΠΠΑ είναι πραγματικό αναπτυξιακό εργαλείο, τότε πρέπει να παρουσιαστεί με πλήρη διαφάνεια.
Με πίνακες έργων.
Με ώριμες μελέτες.
Με δεσμευμένες πιστώσεις.
Με σαφή χρονοδιαγράμματα.
Με κοινωνική διαβούλευση.
Με λογοδοσία.
Όχι με γενικόλογες υποσχέσεις.
Όχι με πολιτικές περιοδείες.
Όχι με πανηγυρικές παρουσιάσεις.
Η Κύμη, το Αλιβέρι και ολόκληρη η Εύβοια δεν ζητούν χάρη. Ζητούν το αυτονόητο: δίκαιη κατανομή πόρων, σεβασμό στις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και έργα που να ξεκινούν και να τελειώνουν.
Γιατί η Εύβοια δεν έχει ανάγκη από άλλη μία παρουσίαση.
Έχει ανάγκη από δρόμους που ολοκληρώνονται.
Από υποδομές που παραδίδονται.
Από σχολεία, υγεία, αντιπλημμυρική προστασία, περιβαλλοντική θωράκιση και πραγματική ανάπτυξη.
Από έργα που δεν θα μένουν κολλημένα για δεκαετίες σε εγκρίσεις και φακέλους.
Η Εύβοια δεν χρειάζεται άλλες προεκλογικές βόλτες με φόντο τα προγράμματα.
Χρειάζεται σοβαρότητα.
Χρειάζεται διαφάνεια.
Χρειάζεται λογοδοσία.
Χρειάζεται έργα.
Και κυρίως, χρειάζεται πολιτικούς και αυτοδιοικητικούς που να καταλαβαίνουν ότι τα δημόσια χρήματα δεν είναι εργαλείο προσωπικής προβολής.
Είναι υποχρέωση απέναντι στους πολίτες.