Στην Ελλάδα του «πάμε κι όπου βγει», χιλιάδες γέφυρες γερνούν χωρίς ουσιαστική συντήρηση, χωρίς πλήρη καταγραφή και χωρίς σοβαρή κρατική επιτήρηση — μέχρι να πέσουν τα κομμάτια πάνω σε οδηγούς και περαστικούς.
Στην Κρήτη δεν έπεσε απλώς ένα κομμάτι τσιμέντου. Ξεγυμνώθηκε, για άλλη μία φορά, η γύμνια του κράτους. Οταν τμήμα γέφυρας καταλήγει πάνω σε διερχόμενο αυτοκίνητο, δεν μιλάμε για «ατυχία». Μιλάμε για προαναγγελθέν ατύχημα. Για μια χώρα που αφήνει κρίσιμες υποδομές να σαπίζουν, ελπίζοντας ότι δεν θα έρθει η ώρα του λογαριασμού.
Και ο λογαριασμός έχει ήδη αρχίσει να έρχεται. Αποκολλήσεις σε γέφυρες, διαβρώσεις, καθυστερήσεις σε εργολαβίες, δικαστικές εμπλοκές, μισές χρηματοδοτήσεις και ένα κράτος που ακόμη καταγράφει αυτό που όφειλε να έχει ήδη ελέγξει. Το πρόβλημα δεν είναι ότι οι γέφυρες γέρασαν. Το πρόβλημα είναι ότι η Πολιτεία γέρασε πριν από αυτές: αργή, ασυντόνιστη, γραφειοκρατική και μονίμως πίσω από τα γεγονότα.
Η Κρήτη χτύπησε συναγερμό
Ο ΒΟΑΚ και άλλες κρίσιμες υποδομές του νησιού έχουν μετατραπεί σε πεδίο καθημερινού ρίσκου. Το περιστατικό στον Αποσελέμη δεν ήταν μεμονωμένο. Είχαν προηγηθεί αποκολλήσεις στο Παλαιόκαστρο, στο Μπεντεβή, αλλά και η κατάρρευση γέφυρας στο Τυμπάκι μετά από έντονα φαινόμενα. Η εικόνα είναι σαφής: γέφυρες μεγάλης ηλικίας, φθορές γνωστές επί χρόνια και αποκαταστάσεις που σέρνονται. Οταν 50 γέφυρες χρειάζονται άμεση παρέμβαση και χρήματα υπάρχουν μόνο για 21, δεν υπάρχει «τεχνικό ζήτημα». Υπάρχει πολιτική επιλογή εγκατάλειψης.
Χιλιάδες γέφυρες, άγνωστη πραγματική εικόνα
Στην Ελλάδα εκτιμάται ότι υπάρχουν περίπου 6.000 γέφυρες σημαντικού ανοίγματος. Από αυτές, περίπου 3.000 ανήκουν στο παλαιό εθνικό και επαρχιακό δίκτυο, δηλαδή στον σκληρό πυρήνα της κρατικής ευθύνης. Και όμως, για τεράστιο μέρος αυτού του δικτύου η πλήρης, καθαρή και επικαιροποιημένη εικόνα παραμένει θολή. Με απλά λόγια: το κράτος δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα σε τι κατάσταση βρίσκονται όλες οι γέφυρες που χρησιμοποιεί καθημερινά ο πολίτης. Αυτό από μόνο του είναι σκάνδαλο διοικητικής ανεπάρκειας.
Μητρώα στα χαρτιά, κίνδυνος στην πράξη
Το πιο εξοργιστικό είναι ότι δεν λείπουν μόνο τα έργα· λείπει και η στοιχειώδης οργάνωση. Υπάρχουν πλατφόρμες, υπάρχει κανονιστικό πλαίσιο, υπάρχουν αποφάσεις, υπάρχουν εξαγγελίες. Αυτό που δεν υπάρχει ακόμη στον βαθμό που απαιτείται είναι η καθολική και συστηματική καταγραφή, η υποχρεωτική επιθεώρηση και η σταθερή χρηματοδότηση με σειρά προτεραιότητας βάσει κινδύνου. Δηλαδή, στην Ελλάδα ξέρουμε ότι έχουμε πρόβλημα, ξέρουμε περίπου πού βρίσκεται, ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε — και παρ’ όλα αυτά καθυστερούμε. Αυτή δεν είναι απλή ολιγωρία. Είναι κρατική συνενοχή με την επόμενη καταστροφή.
Ας σταματήσουν, λοιπόν, τα παραμύθια περί «μεμονωμένων περιστατικών». Οταν πέφτουν κομμάτια από γέφυρες, δεν πέφτει ο ουρανός να μας δοκιμάσει. Πέφτει πάνω μας η αδιαφορία δεκαετιών. Και σε μια σοβαρή χώρα οι γέφυρες επιθεωρούνται πριν σκοτώσουν. Στην Ελλάδα, δυστυχώς, φαίνεται πως πρώτα περιμένουμε το κακό — και μετά ψάχνουμε ποιος είχε την αρμοδιότητα.