Άλλο το διοικητικό εργαλείο, άλλο η πραγματική προσβασιμότητα και άλλο η απουσία μιας μεγάλης δομής ημερήσιας φροντίδας ΑμεΑ
Το Γραφείο ΑμεΑ του Δήμου Χαλκιδέων μπορεί πράγματι να παρουσιάζεται ως μια καλή πρακτική σε επίπεδο διοικητικής οργάνωσης. Η δημιουργία του, η καταγραφή πολιτών με αναπηρία, η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και η διασύνδεση με υπηρεσίες Πολιτικής Προστασίας αποτελούν βήματα που δεν πρέπει να μηδενίζονται. Ο ίδιος ο Δήμος έχει ανακοινώσει ότι το Γραφείο τέθηκε σε πλήρη λειτουργία το 2023, με καταγραφή ΑμεΑ και σύνδεση με την πλατφόρμα SafeAmeA.
Όμως η συζήτηση δεν μπορεί να σταματά στην επικοινωνιακή βιτρίνα. Γιατί άλλο πράγμα είναι ένα Γραφείο ΑμεΑ ως σημείο εξυπηρέτησης και διοικητικής υποστήριξης, και άλλο πράγμα είναι η πραγματική προσβασιμότητα στην πόλη. Άλλο η εφαρμογή, άλλο το πεζοδρόμιο. Άλλο ο χάρτης, άλλο η ράμπα που πρέπει να είναι ελεύθερη, λειτουργική και προσβάσιμη. Άλλο η καλή πρόθεση, άλλο η καθημερινότητα ενός ανθρώπου με αναπηρία που προσπαθεί να κινηθεί στη Χαλκίδα.
Το πρότυπο κρίνεται στην πράξη, όχι στις ανακοινώσεις
Ο Δήμος Χαλκιδέων έχει προχωρήσει στην αξιοποίηση εργαλείων όπως το SafeAmeA και η εφαρμογή city.gr, με στόχο την ενημέρωση των ΑμεΑ και την καταγραφή σημείων προσβασιμότητας, όπως ράμπες, θέσεις στάθμευσης, WC ΑμεΑ και διαδρομές. Η εφαρμογή city.gr ανακοινώθηκε από τον Δήμο ως πιλοτική δωρεάν απόκτηση για τρία έτη.
Αυτά είναι χρήσιμα. Δεν αρκούν όμως για να χαρακτηριστεί συνολικά μια πόλη «πρότυπο». Διότι η προσβασιμότητα δεν είναι μόνο ψηφιακή πληροφορία. Είναι δρόμοι, πεζοδρόμια, δημόσια κτίρια, σχολεία, υπηρεσίες, παραλίες, πλατείες, συγκοινωνία, καθημερινή μετακίνηση. Είναι η δυνατότητα ενός πολίτη με αναπηρία να ζει χωρίς να χρειάζεται κάθε μέρα να αποδεικνύει ότι έχει δικαίωμα στην πόλη.
Γι’ αυτό και η Χαλκίδα οφείλει να απαντήσει σε ένα απλό ερώτημα: πόσα από αυτά που εμφανίζονται ως πρότυπα εφαρμόζονται πραγματικά στην καθημερινότητα των ανθρώπων με αναπηρία;
Το μεγάλο κενό: η δομή ΚΔΗΦ
Το πιο κρίσιμο σημείο δεν είναι μόνο το Γραφείο ΑμεΑ. Είναι η απουσία μιας μεγάλης, οργανωμένης δομής ημερήσιας φροντίδας για Άτομα με Αναπηρίες. Στη Στρατηγική Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης του Δήμου Χαλκιδέων είχε συμπεριληφθεί δράση για δομή «Κέντρο Διημέρευσης – Ημερήσιας Φροντίδας ΑμεΑ» με προϋπολογισμό 1.304.292 ευρώ.
Αυτό όμως δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η δομή υλοποιήθηκε ή ότι εξασφαλίστηκε στην πράξη η χρηματοδότηση. Και εδώ αρχίζει η πολιτική συζήτηση. Διότι, την ώρα που η Χαλκίδα προβάλλει το Γραφείο ΑμεΑ ως μοντέλο προς μεταφορά σε άλλους Δήμους, άλλες περιοχές της Στερεάς Ελλάδας φαίνεται να προχώρησαν σε χρηματοδοτούμενες δομές ημερήσιας φροντίδας.
Η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας ανακοίνωσε χρηματοδότηση 792.000 ευρώ για τριετή λειτουργία ΚΔΗΦ για Άτομα με Αναπηρίες, ενώ το 2025 ανακοίνωσε και χρηματοδότηση 432.000 ευρώ για το Κέντρο Διημέρευσης και Ημερήσιας Φροντίδας ΑμεΑ Φθιώτιδας.
Επομένως, το ερώτημα είναι σαφές: πώς γίνεται η Χαλκίδα να εμφανίζεται ως πρότυπο στον τομέα των ΑμεΑ, αλλά να μην έχει καταφέρει να παρουσιάσει αντίστοιχο αποτέλεσμα σε μια τόσο κρίσιμη δομή ημερήσιας φροντίδας;
Η κοινωνική πολιτική δεν μετριέται μόνο με γραφεία
Το Γραφείο ΑμεΑ είναι χρήσιμο. Μπορεί να εξυπηρετεί, να ενημερώνει, να καταγράφει ανάγκες, να διασυνδέει πολίτες με υπηρεσίες. Όλα αυτά έχουν αξία.
Αλλά η κοινωνική πολιτική δεν εξαντλείται σε ένα γραφείο. Ούτε η προσβασιμότητα εξαντλείται σε μια εφαρμογή. Ούτε η προστασία των ΑμεΑ εξαντλείται σε μια ανακοίνωση συνεργασίας με άλλον Δήμο.
Η πραγματική πολιτική για τα Άτομα με Αναπηρία μετριέται αλλού: στις υποδομές, στη φροντίδα, στη μόνιμη υποστήριξη των οικογενειών, στη δυνατότητα ημερήσιας απασχόλησης, στη μετακίνηση, στην αυτονομία, στην αξιοπρέπεια.
Και εκεί η Χαλκίδα δεν έχει δικαίωμα να κρύβεται πίσω από τον τίτλο του «προτύπου».
Το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί
Αν ο Δήμος Χαλκιδέων θέλει να παρουσιάζεται ως παράδειγμα καλής πρακτικής, οφείλει να δώσει συγκεκριμένες απαντήσεις:
Πού βρίσκεται η υπόθεση του ΚΔΗΦ ΑμεΑ;
Γιατί μια δράση που είχε εγγραφεί στη ΣΒΑΑ με προϋπολογισμό άνω του 1,3 εκατ. ευρώ δεν έχει μετατραπεί ακόμη σε ορατή, λειτουργική δομή;
Υπήρξε χαμένη ευκαιρία χρηματοδότησης;
Υπήρξαν καθυστερήσεις, ελλείψεις φακέλου, αδυναμία ωρίμανσης ή θεσμικά εμπόδια;
Και, κυρίως, πότε θα αποκτήσει η Χαλκίδα μια ολοκληρωμένη δομή ημερήσιας φροντίδας για τα Άτομα με Αναπηρία;
Αυτά είναι τα ερωτήματα που ενδιαφέρουν τις οικογένειες. Όχι μόνο οι φωτογραφίες από συναντήσεις εργασίας. Όχι μόνο οι ανακοινώσεις περί καλών πρακτικών. Όχι μόνο η μεταφορά τεχνογνωσίας σε άλλους Δήμους.
Γιατί πριν γίνει η Χαλκίδα πρότυπο για αλλού, πρέπει πρώτα να γίνει πραγματικά προσβάσιμη και λειτουργική για τους δικούς της πολίτες.
Το Γραφείο ΑμεΑ της Χαλκίδας μπορεί να είναι ένα θετικό διοικητικό εργαλείο. Δεν είναι όμως άλλοθι για τα κενά στην πραγματική προσβασιμότητα. Δεν είναι υποκατάστατο μιας μεγάλης δομής ημερήσιας φροντίδας. Και δεν μπορεί να γίνεται σημαία επιτυχίας, όταν η ίδια η πόλη φαίνεται να έχει μείνει πίσω εκεί όπου άλλες περιοχές της Στερεάς Ελλάδας εξασφάλισαν χρηματοδοτούμενες δομές.
Η Χαλκίδα δεν χρειάζεται μόνο να δείχνει τον δρόμο σε άλλους Δήμους.
Χρειάζεται πρώτα να ανοίξει τον δρόμο στους δικούς της ανθρώπους.