Το παρασκήνιο, οι αντιδράσεις και τα πραγματικά διακυβεύματα
Η εμπορική συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκή Ένωση και της MERCOSUR παρουσιάζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως μια «στρατηγική ευκαιρία». Στην πράξη, όμως, προκαλεί ένα σπάνιο φαινόμενο: σχεδόν καθολική αντίθεση από αγρότες, περιβαλλοντικές οργανώσεις, πολιτικά κόμματα, αλλά και κυβερνήσεις κρατών-μελών.
Το ερώτημα είναι εύλογο: πώς μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου καταφέρνει να συσπειρώσει τόσο ετερόκλητους αντιπάλους;
Τι προβλέπει η συμφωνία ΕΕ – MERCOSUR
Η συμφωνία στοχεύει:
- στην κατάργηση ή μείωση δασμών,
- στη διευκόλυνση εισαγωγών αγροτικών προϊόντων από χώρες της Λατινικής Αμερικής,
- στο άνοιγμα αγορών για ευρωπαϊκές βιομηχανίες (αυτοκίνητα, φαρμακευτικά, μηχανήματα).
Η MERCOSUR περιλαμβάνει:
- Βραζιλία
- Αργεντινή
- Ουρουγουάη
- Παραγουάη
Χώρες με τεράστια αγροτική παραγωγή χαμηλού κόστους, πολύ διαφορετικά περιβαλλοντικά και εργασιακά πρότυπα από τα ευρωπαϊκά.
Γιατί αντιδρούν οι αγρότες σε όλη την Ευρώπη
Οι ευρωπαίοι αγρότες βλέπουν τη συμφωνία ως άμεση απειλή επιβίωσης:
- Εισαγωγές κρέατος, σόγιας και ζάχαρης σε χαμηλότερες τιμές
- Παραγωγή χωρίς τα αυστηρά ευρωπαϊκά πρότυπα:
- φυτοφάρμακα που απαγορεύονται στην ΕΕ
- χαλαροί έλεγχοι για καλή διαβίωση ζώων
- Αθέμιτος ανταγωνισμός εις βάρος της ευρωπαϊκής αγροτικής οικονομίας
Δεν είναι τυχαίο ότι οι αγροτικές κινητοποιήσεις σε Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία και Ελλάδα αναφέρουν τη MERCOSUR ως κόκκινο πανί.
Περιβάλλον: η άλλη μεγάλη αντίθεση
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις αντιδρούν έντονα επειδή:
- Η συμφωνία ενθαρρύνει την αποψίλωση του Αμαζονίου
- Συνδέεται με:
- εκτεταμένη κτηνοτροφία
- καύση δασικών εκτάσεων
- ενίσχυση αγροτοβιομηχανικών κολοσσών
Η ΕΕ, ενώ διακηρύσσει την Πράσινη Συμφωνία, εμφανίζεται έτοιμη να υπογράψει μια συμφωνία που αναιρεί τους ίδιους της τους στόχους.
Πολιτική αντίθεση και από κυβερνήσεις
Η συμφωνία δεν μπλοκάρεται μόνο «από τον δρόμο», αλλά και θεσμικά:
- Η Γαλλία έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι δεν θα την επικυρώσει
- Επιφυλάξεις εκφράζουν:
- Αυστρία
- Βέλγιο
- Ολλανδία
Ο λόγος είναι απλός:
το πολιτικό κόστος θεωρείται τεράστιο, ειδικά σε μια περίοδο κοινωνικής έντασης και αγροτικής κρίσης.
«Υπέρ» ποιοι είναι τελικά;
Η στήριξη προέρχεται κυρίως από:
- μεγάλες πολυεθνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις
- βιομηχανικούς ομίλους
- εμπορικά λόμπι
Δηλαδή, από κύκλους που δεν υφίστανται άμεσα τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνέπειες.
Συμπέρασμα
Η συμφωνία ΕΕ – MERCOSUR αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα σύγκρουσης πολιτικής ρητορικής και κοινωνικής πραγματικότητας.
- Οι αγρότες λένε «όχι»
- Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις λένε «όχι»
- Πολλές κυβερνήσεις λένε «όχι»
- Οι κοινωνίες εμφανίζονται καθολικά αντίθετες
Κι όμως, η συμφωνία παραμένει στο τραπέζι.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η MERCOSUR είναι «καλή ή κακή».
Το πραγματικό ερώτημα είναι: ποιος αποφασίζει και για ποιον.
