Ο ΕΟΔΥ δεν είναι κομματικό γραφείο, ούτε πεδίο προσωπικών συγκρούσεων, ούτε μηχανισμός εσωτερικών ισορροπιών. Είναι ο οργανισμός που οφείλει να προστατεύει τη δημόσια υγεία. Και ακριβώς γι’ αυτό, όσα αποκαλύπτονται για τις παραιτήσεις, τις εσωτερικές εντάσεις και τη διοικητική σύγκρουση συνιστούν θεσμικό κατήφορο.
Όταν παραιτούνται μαζικά επιστήμονες, όταν η πολιτική ηγεσία επιχειρεί να περιορίσει την υπόθεση σε ένα «επεισόδιο», και όταν το κεντρικό μήνυμα προς την κοινωνία είναι «μην ανησυχείτε, όλα βαίνουν καλώς», τότε το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι η επικοινωνία. Είναι η αποσύνθεση πίσω από την κουρτίνα.
Δεν παραιτούνται τόσοι άνθρωποι για το τίποτα
Η μαζική αποχώρηση μελών του Επιστημονικού Συμβουλίου δεν είναι μια δευτερεύουσα εσωτερική είδηση. Δεν είναι μια «δύσκολη ιστορία», όπως βολικά λέγεται. Είναι κραυγή δυσλειτουργίας. Είναι σήμα ότι μέσα στον πιο κρίσιμο οργανισμό δημόσιας υγείας της χώρας κάτι έχει σπάσει.
Και όταν σπάει η σχέση διοίκησης και επιστημονικής κοινότητας, δεν πρόκειται για προσωπική παρεξήγηση. Πρόκειται για ρήγμα εμπιστοσύνης, για έλλειμμα διοικητικής σοβαρότητας, για ένα μοντέλο λειτουργίας που αντί να συνθέτει, συγκρούεται.
Όποιος επιχειρεί να παρουσιάσει μια τέτοια εξέλιξη ως περίπου φυσιολογική, απλώς υποτιμά τη νοημοσύνη της κοινωνίας.
Το έργο που επικαλούνται δεν σβήνει την κρίση που ξέσπασε
Ναι, η απερχόμενη πλευρά παρουσιάζει έργο. Σχέδια δράσης, ενίσχυση δομών, χρηματοδοτήσεις, ανακτήσεις διαπιστεύσεων, ψηφιακά εργαλεία, παρεμβάσεις σε κρίσεις.
Αλλά εδώ βρίσκεται και η μεγάλη αντίφαση: αν πράγματι ο ΕΟΔΥ μπήκε σε πιο σταθερή τροχιά, τότε γιατί κατέληξε να τινάζεται στον αέρα το εσωτερικό του οικοδόμημα;
Η απάντηση είναι απλή και πολιτικά δυσάρεστη: γιατί στην Ελλάδα των υπουργικών παρεμβάσεων, των διοικητικών πειραμάτων και των ισορροπιών εξουσίας, ακόμη και ένας οργανισμός που οφείλει να υπηρετεί αποκλειστικά τη δημόσια υγεία μετατρέπεται σε πεδίο ελέγχου, τριβών και επιβολής.
Και τότε το επιστημονικό κύρος δεν αντιμετωπίζεται ως προϋπόθεση σοβαρότητας, αλλά ως εμπόδιο που πρέπει να χωρέσει στα νέα σχήματα.
Η γνωστή συνταγή: υποβάθμιση, συμψηφισμός, μετατόπιση ευθυνών
Ο Άδωνις Γεωργιάδης επιχείρησε να κλείσει το θέμα με μια αφήγηση που λίγο-πολύ λέει ότι οι διαφωνίες είχαν λυθεί και ότι όλα κρίθηκαν από ένα επεισόδιο με υπάλληλο.
Μόνο που αυτή η προσέγγιση δεν λύνει τίποτα. Αντίθετα, γεννά ακόμη περισσότερα ερωτήματα.
Γιατί αν το πρόβλημα ήταν τόσο μεμονωμένο, γιατί οδηγηθήκαμε σε τόσο εκτεταμένες παραιτήσεις;
Και αν το κλίμα ήταν ήδη εξομαλυμένο, γιατί ο οργανισμός βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο με εικόνα εσωτερικής έκρηξης;
Η κλασική μέθοδος είναι γνωστή:
να μικραίνει η ουσία,
να θολώνει η εικόνα,
να μεταφέρεται η συζήτηση από τη δομή στο πρόσωπο,
και από την πολιτική ευθύνη στο «αντικειμενικά δύσκολο περιστατικό».
Μόνο που εδώ δεν μιλάμε για ένα απλό διοικητικό επεισόδιο. Μιλάμε για τον ΕΟΔΥ. Και ο ΕΟΔΥ δεν επιτρέπεται να λειτουργεί με όρους παρασκηνίου, εσωτερικών στρατοπέδων και επικοινωνιακής πυρόσβεσης.
Η δημόσια υγεία δεν καταρρέει μόνο από ιούς, ελλείψεις και κρίσεις. Καταρρέει και από την αλαζονεία της εξουσίας, από τη διοικητική τοξικότητα και από την πολιτική λογική που νομίζει ότι όλα κουκουλώνονται με μια δήλωση σε πρωινή εκπομπή.
Κι όταν ο ΕΟΔΥ γίνεται πεδίο φθοράς, το τίμημα δεν το πληρώνουν οι καρέκλες. Το πληρώνει η κοινωνία.