Ενέργεια, κρίσιμες πρώτες ύλες, άμυνα και τεχνολογία φέρνουν πιο κοντά Βρυξέλλες και Οτάβα — Το νέο μοντέλο σύνδεσης θα καθοριστεί έως το 2027.
Μια ευρύτερη στρατηγική συνεργασία, που συνδέει το εμπόριο με την ενεργειακή ασφάλεια και την άμυνα, δρομολογούν Ευρωπαϊκή Ένωση και Καναδάς μετά τη Σύνοδο Κορυφής στο Μόντρεαλ, στις 29 και 30 Οκτωβρίου. Οι συμφωνίες και οι πρωτοβουλίες που ανακοινώθηκαν διευρύνουν ουσιαστικά τη σχέση των δύο πλευρών. Δεν επιλύουν, όμως, το πολιτικό ερώτημα που συνοδεύει αυτή την προσέγγιση: ποια θέση μπορεί να αποκτήσει ο Καναδάς στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική, παραμένοντας εκτός Ένωσης;
Η «Συμμαχία για το Μέλλον» αποτυπώνει την επιδίωξη Βρυξελλών και Οτάβας να περιορίσουν τις οικονομικές εξαρτήσεις τους και να ενισχύσουν την ασφάλεια των εφοδιαστικών τους αλυσίδων. Σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικών πιέσεων και ανταγωνισμού για ενέργεια και τεχνολογία, η συνεργασία αποκτά σημασία που υπερβαίνει τις εμπορικές συναλλαγές.
Στο ενεργειακό πεδίο, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να εξετάσουν τις δυνατότητες εξαγωγής καναδικού υγροποιημένου φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Πρόκειται για κοινή μακροπρόθεσμη μελέτη σκοπιμότητας. Δεν ανακοινώθηκαν δεσμευτικές ποσότητες, εμπορική σύμβαση ή ημερομηνία έναρξης παραδόσεων. Επομένως, η πρωτοβουλία δημιουργεί μια προοπτική διαφοροποίησης των προμηθευτών, χωρίς να αποτελεί ακόμη άμεση λύση για τον ευρωπαϊκό εφοδιασμό.
Παράλληλα, προβλέπεται στενότερη συνεργασία στα ηλεκτρικά δίκτυα, στην αποθήκευση ενέργειας και στην προστασία ενεργειακών υποδομών από φυσικές και κυβερνοαπειλές. Η ενεργειακή σχέση αποκτά έτσι ευρύτερο περιεχόμενο από την πιθανή αγορά φυσικού αερίου.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν οι κρίσιμες πρώτες ύλες. Καναδάς και Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ολοκλήρωσαν τις διαπραγματεύσεις για συμφωνία που θα διευκολύνει ευρωπαϊκές επενδύσεις σε καναδικούς πόρους. Η συνεργασία καλύπτει την εξόρυξη, την επεξεργασία και την ανακύκλωση, με στόχο ασφαλέστερες αλυσίδες τροφοδοσίας για στρατηγικούς βιομηχανικούς κλάδους. Το ζητούμενο πλέον είναι οι συμφωνημένες κατευθύνσεις να μετατραπούν σε συγκεκριμένα έργα.
Στο εμπόριο ολοκληρώθηκαν οι ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για νέα ψηφιακή συμφωνία, η οποία θα συμπληρώνει τη CETA. Η τεχνολογική συνεργασία περιλαμβάνει την τεχνητή νοημοσύνη και τους υπερυπολογιστές, ενώ προωθούνται διαπραγματεύσεις για καναδική πρόσβαση σε υπηρεσίες του Galileo και διερευνητικές συζητήσεις για το IRIS². Στην εκπαιδευτική ατζέντα βρίσκεται η βαθύτερη συμμετοχή του Καναδά στο Erasmus+. Consilium
Στην άμυνα, η συμμετοχή του Καναδά στο SAFE, το ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο των 150 δισ. ευρώ, επιτρέπει σε καναδικούς προμηθευτές να συμμετέχουν στις σχετικές αμυντικές προμήθειες κρατών-μελών. Η Οτάβα είναι η πρώτη μη ευρωπαϊκή χώρα που εντάχθηκε στο συγκεκριμένο πλαίσιο. Η συνεργασία επεκτείνεται στην Αρκτική, στη διαχείριση κρίσεων και στην αντιμετώπιση ξένων παρεμβάσεων.
Ο Μαρκ Κάρνεϊ ανακοίνωσε επίσης αρχική συνεισφορά 500 εκατ. ευρώ στο ευρωπαϊκό δάνειο των 90 δισ. ευρώ για την Ουκρανία. Αναφέρθηκε ακόμη στην αύξηση της παραγωγής πυροσβεστικών αεροσκαφών De Havilland, συνδέοντας τη βιομηχανική συνεργασία και με τις ανάγκες πολιτικής προστασίας ευρωπαϊκών χωρών.
Η μεγαλύτερη πολιτική εκκρεμότητα αφορά την πρόταση της Ούρσουλας φον ντερ Λάιεν για καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους». Η ιδέα συνάντησε επιφυλάξεις μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, με τη Γερμανία να προβάλλει ενστάσεις και την Ελλάδα να συγκαταλέγεται στις χώρες που προβληματίστηκαν για την ασάφεια του εγχειρήματος και την απουσία προηγούμενης διαβούλευσης.
Ο επίμαχος όρος δεν περιλήφθηκε τελικά στην κοινή δήλωση. Οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν να προσδιορίσουν έως τη Σύνοδο του 2027 το περιεχόμενο μιας στενότερης σύνδεσης, χωρίς πλήρη ένταξη. Παρά τον συμβιβασμό στη διατύπωση, φον ντερ Λάιεν και Κάρνεϊ διατήρησαν δημοσίως την πολιτική φιλοδοξία για μια πρωτοφανώς στενή σχέση.
Η προσέγγιση που περιέγραψε η πρόεδρος της Κομισιόν στηρίζεται στον συντονισμό πολιτικών, στη διευρυμένη συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα και στη στενότερη θεσμική συνεργασία. Την άνοιξη του 2027 προγραμματίζεται κοινή συνεδρίαση της καναδικής κυβέρνησης με το Κολλέγιο των Επιτρόπων, ενώ ο Αντόνιο Κόστα προσκάλεσε τον Κάρνεϊ στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου.
Ανοιχτή παραμένει και η τελική μορφή των ευρωπαϊκών κανόνων βιομηχανικής προτίμησης. Η φον ντερ Λάιεν διευκρίνισε ότι η πρόταση για την Πράξη Επιτάχυνσης της Βιομηχανίας περιλαμβάνει εταίρους με συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου, άρα και τον Καναδά. Η πρόταση, ωστόσο, εξακολουθεί να χρειάζεται την έγκριση Συμβουλίου και Ευρωκοινοβουλίου.
Η Σύνοδος έδωσε σαφή πολιτική κατεύθυνση και συγκεκριμένα πεδία συνεργασίας. Η επιτυχία της θα κριθεί στις επενδύσεις που θα υλοποιηθούν, στις ενεργειακές δυνατότητες που θα αποδειχθούν βιώσιμες και στους κανόνες που θα συμφωνήσουν οι «27» για τη νέα σχέση. Η στρατηγική προσέγγιση προχωρά· το ακριβές θεσμικό της περιεχόμενο παραμένει υπό διαμόρφωση.