Η Ομάδα Πολιτών για τη Διάσωση του Υγροβιότοπου ζητά απαντήσεις για την αδράνεια των αρμόδιων αρχών και προειδοποιεί ότι ο νέος ισχυρός φωτισμός στον δρόμο Νέας Αρτάκης–Ψαχνών ενδέχεται να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το προστατευόμενο οικοσύστημα
Τρία χρόνια μετά την παράδοση μιας επιστημονικά τεκμηριωμένης μελέτης, η οποία χρηματοδοτήθηκε με δημόσιους πόρους και περιλαμβάνει συγκεκριμένα μέτρα προστασίας, αποκατάστασης και ανάδειξης του υγροβιότοπου του Κολοβρέχτη, η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας καλείται να εξηγήσει τι ακριβώς έχει πράξει.
Η Ομάδα Πολιτών για τη Διάσωση του Υγροβιότοπου του Κολοβρέχτη, με ανακοίνωσή της, καταγγέλλει ότι οι προτάσεις του Ελληνικού Κέντρου Βιοτόπων–Υγροτόπων παραμένουν ουσιαστικά ανεφάρμοστες, την ώρα που οι πιέσεις στο οικοσύστημα συνεχίζονται.
Τον Μάιο του 2023, το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων–Υγροτόπων του Μουσείου Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας παρέδωσε στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας το έργο με τίτλο:
«Αποτύπωση και αξιολόγηση της Περιοχής Προστασίας της Φύσης – Υγρότοπος Ψαχνών, Κολοβρέχτης ή Λιβάδι – Προτεραιότητες για την προστασία, διαχείριση, αποκατάσταση και ανάδειξη».
Η μελέτη, προϋπολογισμού 37.200 ευρώ, εκπονήθηκε κατόπιν απόφασης του Περιφερειακού Συμβουλίου από το 2020, με αρμόδια υπηρεσία τη Διεύθυνση Τεχνικών Έργων της Περιφερειακής Ενότητας Εύβοιας.
Τα πρώτα πορίσματά της παρουσιάστηκαν στις 9 Ιανουαρίου 2023 στη Χαλκίδα, ενώ ακολούθησε νέα παρουσίαση στη Νέα Αρτάκη, στις 22 Ιανουαρίου 2024, με πρωτοβουλία της Ομάδας Πολιτών.
Ένα οικοσύστημα μεγάλης περιβαλλοντικής αξίας
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Ομάδα Πολιτών, οι επιστήμονες κατέγραψαν στον Κολοβρέχτη:
- 115 είδη χλωρίδας,
- 104 είδη ορνιθοπανίδας,
- 13 είδη πτηνών που βρίσκονται σε υψηλή κατηγορία κινδύνου,
- καθώς και άλλα είδη πανίδας που χαρακτηρίζονται τρωτά ή κινδυνεύοντα.
Ο υγροβιότοπος αποτελεί σημαντικό σταθμό για μεταναστευτικά πουλιά, ενισχύει τη βιοποικιλότητα και συμβάλλει στη διαμόρφωση του μικροκλίματος της ευρύτερης περιοχής.
Ωστόσο, η ίδια μελέτη καταγράφει σοβαρές ανθρωπογενείς πιέσεις και απειλές.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- η μετατροπή υγροτοπικών εκτάσεων σε αγροτική γη εντατικών καλλιεργειών,
- οι αποστραγγίσεις και οι απόπειρες αποξήρανσης,
- η θνησιμότητα πουλιών και ζώων στον κεντρικό δρόμο Νέας Αρτάκης–Ψαχνών,
- τα βιομηχανικά απόβλητα από την περιοχή της Νέας Αρτάκης,
- τα αγροτικά και κτηνοτροφικά απόβλητα από μονάδες εντός και γύρω από τη Ζώνη Οικιστικού Ελέγχου,
- καθώς και η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάρκων.
Η ένταση της τελευταίας πίεσης αξιολογήθηκε ως χαμηλή, ωστόσο οι μελετητές προειδοποίησαν ότι μια ενδεχόμενη επέκταση τέτοιων εγκαταστάσεων θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντική σωρευτική επιβάρυνση.
Συγκεκριμένες προτάσεις που δεν υλοποιήθηκαν
Το ΕΚΒΥ δεν περιορίστηκε στην καταγραφή του προβλήματος. Κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις προστασίας, διαχείρισης και αποκατάστασης, υποδεικνύοντας ακόμη και πιθανές πηγές χρηματοδότησης μέσω του ΕΣΠΑ 2021–2027, του Περιφερειακού Σχεδίου Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή και των σχεδίων διαχείρισης των λεκανών απορροής.
Μεταξύ άλλων πρότεινε:
- Την εκπόνηση υδρολογικής μελέτης, ώστε να προσδιοριστεί η ποσότητα νερού που πρέπει να καταλήγει στον υγροβιότοπο.
- Την ακριβή οριοθέτηση του υγροτοπικού οικοσυστήματος και την επανάκαμψη των εκτάσεων που έχουν παρανόμως εκχερσωθεί.
- Τη χαρτογράφηση των επιτρεπόμενων χρήσεων γης.
- Την προστασία των υπολειμματικών συστάδων αρκεύθων στο νοτιοδυτικό άκρο της Περιοχής Προστασίας της Φύσης.
- Τη δημιουργία συμπαγούς φυτοφράχτη, ύψους περίπου 2,5 μέτρων, κατά μήκος του δρόμου Νέας Αρτάκης–Ψαχνών, ώστε να περιοριστεί η όχληση από τα διερχόμενα οχήματα.
- Την ένταξη του Κολοβρέχτη στην περιοχή αρμοδιότητας της Μονάδας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Σκύρου και Εύβοιας του ΟΦΥΠΕΚΑ.
- Την κατασκευή υποδομών περιβαλλοντικής ενημέρωσης και την τοποθέτηση νέων πινακίδων.
- Τη λήψη μέτρων για τον περιορισμό των φυτοφαρμάκων, των λιπασμάτων, των απορριμμάτων και των αποβλήτων.
Η Ομάδα Πολιτών υπενθυμίζει ότι η προστασία της περιοχής δεν αποτελεί προαιρετική πολιτική επιλογή. Ο Κολοβρέχτης έχει χαρακτηριστεί Περιοχή Προστασίας της Φύσης μέσω της Ζώνης Οικιστικού Ελέγχου που θεσπίστηκε με το Προεδρικό Διάταγμα του 1989.
Νέος φωτισμός μέσα σε μια ευαίσθητη περιβαλλοντικά περιοχή
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, σύμφωνα με την ανακοίνωση, η εγκατάσταση ισχυρών λαμπτήρων φωτισμού σε μεγάλο τμήμα του κεντρικού δρόμου Νέας Αρτάκης–Ψαχνών.
Η Ομάδα Πολιτών επισημαίνει ότι ο έντονος τεχνητός φωτισμός μπορεί να διαταράξει τη διαβίωση, τη μετακίνηση και τις βιολογικές λειτουργίες των πτηνών και άλλων οργανισμών του υγροβιότοπου.
Και θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα:
Ελήφθησαν υπόψη οι επιστημονικές παρατηρήσεις του ΕΚΒΥ πριν από την εκτέλεση του έργου ή ο φωτισμός σχεδιάστηκε χωρίς να συνεκτιμηθεί η οικολογική ιδιαιτερότητα της περιοχής;
Δημόσια ερωτήματα προς την Περιφέρεια
Η Ομάδα Πολιτών απευθύνεται στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, στον θεματικό αντιπεριφερειάρχη Περιβάλλοντος Βαγγέλη Κούκουζα και στον χωρικό αντιπεριφερειάρχη Εύβοιας Γιώργο Κελαϊδίτη και ζητά συγκεκριμένες απαντήσεις:
- Γιατί δεν έχει προχωρήσει η εφαρμογή της μελέτης που χρηματοδοτήθηκε από δημόσιους πόρους;
- Έχει διαβιβαστεί επίσημα η μελέτη στις αρμόδιες υπηρεσίες και στους Δήμους Χαλκιδέων και Διρφύων–Μεσσαπίων;
- Έχουν ενταχθεί έργα προστασίας του Κολοβρέχτη σε χρηματοδοτικά προγράμματα;
- Εξετάστηκαν οι επιπτώσεις του νέου οδικού φωτισμού στην ορνιθοπανίδα και στα υπόλοιπα είδη;
- Ποιο είναι το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των προτάσεων του ΕΚΒΥ;
Το ζήτημα δεν είναι πλέον η έλλειψη επιστημονικής γνώσης. Η μελέτη υπάρχει, οι κίνδυνοι έχουν καταγραφεί και οι απαιτούμενες παρεμβάσεις έχουν περιγραφεί αναλυτικά.
Αυτό που απουσιάζει είναι η πολιτική βούληση και η διοικητική πράξη.
Ο Κολοβρέχτης δεν μπορεί να προστατευθεί με ημερίδες, παρουσιάσεις και φωτογραφίες. Χρειάζεται οριοθέτηση, έλεγχο, φύλαξη, αποκατάσταση και εφαρμογή της νομοθεσίας.
Διαφορετικά, τα 37.200 ευρώ της μελέτης θα έχουν χρησιμεύσει μόνο για την παραγωγή ενός ακόμη φακέλου που σκονίζεται σε κάποιο γραφείο, ενώ ο υγροβιότοπος θα συνεχίζει να παραδίδεται στην εγκατάλειψη, στη ρύπανση και στην καταπάτηση.
Πηγή: Ανακοίνωση της Ομάδας Πολιτών για τη Διάσωση του Υγροβιότοπου του Κολοβρέχτη – Ιούνιος 2026