Πάνω από το 60% της δημοτικής ακίνητης περιουσίας δεν εμφανίζεται στο Ε9 – Ακίνητα χωρίς καταγραφή, χωρίς αξιοποίηση και χωρίς δημόσιο έλεγχο
Την ώρα που οι δήμοι αυξάνουν τέλη, διεκδικούν περισσότερα έσοδα και ζητούν από τους πολίτες απόλυτη συνέπεια στις οικονομικές και φορολογικές τους υποχρεώσεις, ένα τεράστιο μέρος της δικής τους ακίνητης περιουσίας παραμένει ουσιαστικά αόρατο.
Περίπου 120.000 δημοτικά ακίνητα δεν έχουν δηλωθεί ποτέ στο έντυπο Ε9, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις δεν έχουν καταχωριστεί ούτε στο Ελληνικό Κτηματολόγιο.
Πρόκειται για μια εικόνα διοικητικής αποδιοργάνωσης που δεν δημιουργήθηκε χθες. Είναι αποτέλεσμα δεκαετιών αδιαφορίας, ελλιπούς ελέγχου, κατακερματισμένων υπηρεσιών και απουσίας πολιτικής βούλησης για την πλήρη καταγραφή και προστασία της δημοτικής περιουσίας.
Από τα περίπου 195.000 μοναδικά ακίνητα που εμφανίζονται στο Κτηματολόγιο ως ιδιοκτησία δήμων, εκτιμάται ότι πάνω από το 60% δεν έχει καταγραφεί στη φορολογική διοίκηση.
Με απλά λόγια, οι δήμοι δεν γνωρίζουν με ακρίβεια ούτε τι διαθέτουν, ούτε πού βρίσκεται, ούτε ποιος το χρησιμοποιεί, ούτε αν μπορεί να αξιοποιηθεί.
Δήμοι χωρίς πλήρη εικόνα της ίδιας τους της περιουσίας
Η ανάλυση των στοιχείων του Κτηματολογίου αποκαλύπτει ακόμη σοβαρότερες δυσλειτουργίες.
Σε δεκάδες από τους 332 δήμους της χώρας δεν εμφανίζεται συμπληρωμένο το συνολικό πλήθος των εγγραφών που αφορούν ακίνητα και εμπράγματα δικαιώματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι εγγραφές με Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου εμφανίζονται ακόμη και μηδενικές.
Το ερώτημα είναι αυτονόητο:
Δεν έχουν οι συγκεκριμένοι δήμοι ακίνητη περιουσία ή μήπως η περιουσία τους δεν έχει καταγραφεί ποτέ σωστά;
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι υπάρχουν δήμοι με χιλιάδες δικαιώματα στο Κτηματολόγιο, αλλά πολύ λιγότερα ακίνητα στο Ε9. Σε άλλους δήμους συμβαίνει το αντίθετο: εμφανίζονται ακίνητα στο Ε9, χωρίς αντίστοιχη εικόνα στο Κτηματολόγιο.
Υπάρχουν, επίσης, περιπτώσεις στις οποίες διαφορετικές υπηρεσίες του ίδιου δήμου τηρούν διαφορετικά αρχεία, χωρίς κοινή βάση δεδομένων.
Δηλαδή, η οικονομική υπηρεσία μπορεί να έχει μία εικόνα, η τεχνική υπηρεσία μία δεύτερη και η υπηρεσία δημοτικής περιουσίας μία τρίτη.
Αυτό δεν είναι απλώς γραφειοκρατικό πρόβλημα. Είναι πρόσφορο έδαφος για εγκατάλειψη, καταπατήσεις, παράνομες χρήσεις, ανεξόφλητα μισθώματα και αδιαφανείς παραχωρήσεις.
Μόλις ένα στα τέσσερα ακίνητα μπορεί να αξιοποιηθεί άμεσα
Από κάθε 100 δημοτικά ακίνητα, υπολογίζεται ότι μόλις τα 25 είναι σε θέση να αξιοποιηθούν άμεσα.
Άλλα 40 χρειάζονται τεχνική, νομική ή διοικητική προετοιμασία, ενώ περίπου 35 παρουσιάζουν σοβαρές εκκρεμότητες, περιορισμούς, ασαφείς τίτλους ή ελλιπή στοιχεία.
Επομένως, η ύπαρξη ενός ακινήτου στα χαρτιά δεν σημαίνει ότι ο δήμος μπορεί να το χρησιμοποιήσει, να το εκμισθώσει, να το εντάξει σε κάποιο χρηματοδοτικό πρόγραμμα ή να το μετατρέψει σε κοινωνική υποδομή.
Ακίνητα που δεν έχουν δηλωθεί σωστά δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν από ευρωπαϊκά προγράμματα για επισκευή ή ενεργειακή αναβάθμιση. Δεν μπορούν να εκμισθωθούν νόμιμα και ο δήμος δεν μπορεί να εισπράττει κανονικά έσοδα από αυτά.
Παράλληλα, υπάρχει ο κίνδυνος επιβολής προστίμων για εκπρόθεσμες δηλώσεις όταν, έπειτα από χρόνια, οι υπηρεσίες αποφασίσουν να τακτοποιήσουν τις εκκρεμότητες.
Αυστηρότητα απέναντι στους δημότες, ανοχή στην αυτοδιοικητική αμέλεια
Η αντίφαση είναι προκλητική.
Οι πολίτες υποχρεώνονται να δηλώνουν κάθε τετραγωνικό μέτρο, να διορθώνουν αποκλίσεις μεταξύ Ε9 και Κτηματολογίου, να καταγράφουν τη χρήση κάθε ακινήτου και να πληρώνουν πρόστιμα όταν κάνουν λάθος ή καθυστερούν.
Οι δήμοι, όμως, εμφανίζονται να διατηρούν επί δεκαετίες χιλιάδες ακίνητα σε ένα καθεστώς αδιαφάνειας και διοικητικής εγκατάλειψης.
Και όλα αυτά ενώ το στεγαστικό πρόβλημα γιγαντώνεται, τα ενοίκια έχουν γίνει δυσβάστακτα και εκατοντάδες δημόσια ή δημοτικά κτίρια παραμένουν κλειστά, αναξιοποίητα και σε αρκετές περιπτώσεις λεηλατημένα.
Πόσα από αυτά τα ακίνητα θα μπορούσαν να μετατραπούν σε κοινωνικές κατοικίες;
Πόσα θα μπορούσαν να στεγάσουν δημοτικές υπηρεσίες που σήμερα πληρώνουν ενοίκια σε ιδιώτες;
Πόσα θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν δομές υγείας, πολιτισμού, εκπαίδευσης, ηλικιωμένων ή ευάλωτων κοινωνικών ομάδων;
Και πόσα χρησιμοποιούνται σήμερα χωρίς νόμιμες συμβάσεις, χωρίς την καταβολή των προβλεπόμενων μισθωμάτων ή χωρίς να γνωρίζει κανείς επισήμως ποιος τα εκμεταλλεύεται;
Το 47% των δημόσιων ακινήτων δεν εντοπίστηκε ή ήταν καταπατημένο
Η κατάσταση δεν περιορίζεται στους δήμους.
Σε παλαιότερο πιλοτικό πρόγραμμα ελέγχου 500 ακινήτων της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου, το 47% δεν κατέστη δυνατό ούτε να εντοπιστεί ή διαπιστώθηκε ότι ήταν καταπατημένο.
Δηλαδή, σχεδόν ένα στα δύο ακίνητα που εξετάστηκαν είτε δεν μπορούσε να βρεθεί με ακρίβεια είτε είχε περάσει ουσιαστικά στη χρήση τρίτων.
Η ΕΤΑΔ έχει πλέον αναθέσει σε εννέα εταιρικά σχήματα την ψηφιακή καταγραφή, τον νομικό έλεγχο και την τεχνική αποτύπωση περίπου 36.000 ακινήτων. Παράλληλα, σχεδιάζεται η εμπορική αξιοποίηση ενός πρώτου πακέτου 1.000 ακινήτων.
Το κρίσιμο ζήτημα, όμως, δεν είναι μόνο η εμπορική τους εκμετάλλευση.
Είναι η διασφάλιση ότι η δημόσια περιουσία θα παραμείνει δημόσια, θα προστατευτεί από καταπατήσεις και θα αξιοποιηθεί με διαφάνεια και κοινωνικό όφελος, αντί να παραδοθεί μέσα από αδιαφανείς διαδικασίες σε λίγους «επενδυτές».
Ο νέος Κώδικας δεν επιτρέπει πλέον δικαιολογίες
Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης προβλέπει ότι οι δήμοι οφείλουν να καταγράφουν, να προστατεύουν, να διαχειρίζονται και να αξιοποιούν την περιουσία τους με επιμελή και αποδοτικό τρόπο.
Τα ακίνητα, τα κινητά περιουσιακά στοιχεία και κάθε άλλο δικαίωμα πρέπει να καταγράφονται υποχρεωτικά στα βιβλία του δήμου. Παράλληλα, οι δημοτικές αρχές οφείλουν να καταρτίζουν συγκεκριμένο πρόγραμμα διαχείρισης και αξιοποίησης της περιουσίας τους.
Επομένως, η εποχή του «δεν γνωρίζαμε», «δεν υπήρχε φάκελος» ή «δεν βρέθηκαν οι τίτλοι» πρέπει να τελειώσει.
Κάθε δήμος οφείλει να δημοσιοποιήσει:
- πόσα ακίνητα διαθέτει,
- πόσα έχουν δηλωθεί στο Ε9,
- πόσα έχουν καταχωριστεί στο Κτηματολόγιο,
- πόσα είναι μισθωμένα ή παραχωρημένα,
- ποιοι τα χρησιμοποιούν,
- ποια μισθώματα εισπράττονται,
- πόσα είναι καταπατημένα,
- πόσα παραμένουν κενά,
- και ποιο είναι το σχέδιο αξιοποίησής τους.
Τι συμβαίνει στον Δήμο Χαλκιδέων;
Τα στοιχεία δημιουργούν ένα άμεσο και συγκεκριμένο ερώτημα και για τον Δήμο Χαλκιδέων.
Πόσα ακίνητα ανήκουν πραγματικά στον Δήμο;
Είναι όλα δηλωμένα στο Ε9 και στο Κτηματολόγιο;
Υπάρχει ενιαίο, ενημερωμένο και ψηφιακό μητρώο δημοτικής περιουσίας;
Πόσα ακίνητα έχουν παραχωρηθεί σε συλλόγους, επιχειρήσεις, φορείς ή ιδιώτες και με ποιους όρους;
Πόσα παραμένουν κλειστά και εγκαταλελειμμένα;
Υπάρχουν ακίνητα που χρησιμοποιούνται χωρίς ενεργές συμβάσεις ή χωρίς να καταβάλλονται κανονικά μισθώματα;
Υπάρχουν καταπατήσεις και, εφόσον υπάρχουν, ποιες ενέργειες έχουν γίνει για την ανάκτηση της δημοτικής περιουσίας;
Οι απαντήσεις δεν μπορούν να περιοριστούν σε γενικόλογες διαβεβαιώσεις.
Χρειάζεται πλήρης κατάλογος, με σαφή στοιχεία, τίτλους, ΚΑΕΚ, χρήση, οικονομική απόδοση και νομική κατάσταση κάθε ακινήτου.
Η δημοτική περιουσία δεν ανήκει στις διοικήσεις
Η περιουσία ενός δήμου δεν ανήκει στον εκάστοτε δήμαρχο ούτε στη δημοτική αρχή που βρίσκεται προσωρινά στη διοίκηση.
Ανήκει στους πολίτες.
Και όταν αυτή η περιουσία δεν καταγράφεται, δεν προστατεύεται ή δεν αξιοποιείται, δεν πρόκειται απλώς για διοικητική αδυναμία. Πρόκειται για απώλεια δημόσιου πλούτου.
Οι δημοτικές αρχές δεν μπορούν να απαιτούν περισσότερα χρήματα από τους δημότες, να αυξάνουν τα τέλη και να επικαλούνται οικονομική στενότητα, όταν δεν γνωρίζουν καν με ακρίβεια ποια περιουσία διαθέτουν και τι έσοδα θα μπορούσαν να εξασφαλίζουν από αυτή.
Πριν ζητήσουν, λοιπόν, ακόμη ένα ευρώ από τους πολίτες, ας ανοίξουν τα βιβλία τους.
Ας καταγράψουν κάθε ακίνητο.
Ας αποκαλύψουν ποιος το χρησιμοποιεί.
Ας εισπράξουν όσα νόμιμα οφείλονται.
Και ας λογοδοτήσουν για όσα άφησαν επί χρόνια αδήλωτα, αναξιοποίητα ή εκτεθειμένα σε καταπατήσεις.
Γιατί 120.000 «αόρατα» δημοτικά ακίνητα δεν αποτελούν απλή παράλειψη.
Αποτελούν ένα τεράστιο πολιτικό, οικονομικό και θεσμικό σκάνδαλο που απαιτεί άμεσες και συγκεκριμένες απαντήσεις.