Ο Διονύσιος Μυτιληναίος, ο ηθοποιός, σκηνοθέτης και δημιουργός του «Σύγχρονου Ελληνικού Θεάτρου», πέθανε σε ηλικία 98 ετών, αφήνοντας πίσω του έργο, ήθος και μια φράση-διαθήκη προς τους νεότερους: «Προχωρήστε μπροστά, δημιουργήστε, ονειρευτείτε».
Ο Στέφανος Ληναίος δεν ήταν απλώς ένας αγαπημένος ηθοποιός. Ήταν μια ολόκληρη σχολή αξιοπρέπειας. Από εκείνες τις μορφές που δεν πέρασαν απλώς από το ελληνικό θέατρο, αλλά το υπηρέτησαν με συνέπεια, καλλιέργεια, πολιτική συνείδηση και βαθιά αίσθηση ευθύνης. Η είδηση του θανάτου του στα 98 του χρόνια κάνει σήμερα τον καλλιτεχνικό κόσμο φτωχότερο, αλλά κάνει ακόμη πιο βαριά την υποχρέωση να θυμόμαστε τι σήμαινε Ληναίος: τέχνη με περιεχόμενο, στάση με ήθος, παρουσία με βάρος.
Γεννημένος το 1928 στη Μεσσήνη, με πραγματικό όνομα Διονύσιος Μυτιληναίος, σπούδασε θέατρο στην Αθήνα και αργότερα στο Λονδίνο, στη RADA. Από τη δεκαετία του ’50 βρέθηκε στην πρώτη γραμμή του θεάτρου, συμμετείχε σε δεκάδες σκηνικές και κινηματογραφικές δουλειές και δεν αντιμετώπισε ποτέ την υποκριτική ως απλό επάγγελμα, αλλά ως πράξη ουσίας. Δεν ήταν άνθρωπος του εύκολου θορύβου. Ήταν άνθρωπος της δουλειάς, της πειθαρχίας και του μέτρου.
Μαζί με την Έλλη Φωτίου συγκρότησαν ένα από τα πιο σταθερά, καθαρά και δημιουργικά ζευγάρια του ελληνικού θεάτρου. Δεν συμπορεύτηκαν μόνο στη ζωή, αλλά και σε μια κοινή αντίληψη για την τέχνη: ότι ο δημιουργός οφείλει να έχει και φωνή και πυρήνα. Η κοινή τους πορεία στο θέατρο «Άλφα» και στο «Σύγχρονο Ελληνικό Θέατρο» δεν άφησε πίσω της απλώς επιτυχίες, αλλά αποτύπωμα. Ένα αποτύπωμα ποιότητας, ήθους και πνευματικής ευθύνης.
Στα δύσκολα χρόνια της δικτατορίας, ο Ληναίος δεν σιώπησε. Αυτοεξορίστηκε στο Λονδίνο μαζί με την Έλλη Φωτίου, συμμετείχε στον αντιδικτατορικό αγώνα και επέστρεψε για να συνεχίσει ένα θέατρο που δεν θα γονάτιζε μπροστά στην απαγόρευση, τον φόβο ή την ευκολία. Αυτή ίσως ήταν και η μεγαλύτερη σφραγίδα του: δεν διαχώρισε ποτέ την τέχνη από την ευθύνη. Δεν δέχτηκε ποτέ ότι ο καλλιτέχνης πρέπει να είναι βολικός.
Γι’ αυτό και ο αποχαιρετισμός του δεν χωρά σε τυπικές λέξεις. Γιατί με τον Στέφανο Ληναίο δεν χάνεται μόνο ένας σπουδαίος ηθοποιός. Χάνεται ένα μέτρο σύγκρισης για έναν χώρο που συχνά ξεχνά πως το ταλέντο χωρίς ήθος είναι μισό. Χάνεται μια μορφή που απέδειξε ότι μπορείς να μείνεις μεγάλος χωρίς να γίνεις φτηνός, να μείνεις σημαντικός χωρίς να γίνεις θορυβώδης, να μείνεις παρών χωρίς να εκπτώσεις τον εαυτό σου.
Ο Στέφανος Ληναίος φεύγει, αλλά αφήνει πίσω του κάτι πολύ σπανιότερο από μια μεγάλη καριέρα: αφήνει παράδειγμα. Και σε μια εποχή γεμάτη φτήνια, θόρυβο και πρόχειρες περσόνες, το παράδειγμα ενός ανθρώπου που έζησε με αξία, δημιούργησε με καθαρότητα και αποχαιρέτησε τον κόσμο με την προτροπή «Προχωρήστε μπροστά, δημιουργήστε, ονειρευτείτε», είναι από μόνο του μια τελευταία, μεγάλη πράξη παιδείας.