Δεν είναι «ταινία». Είναι μηχανική. Είναι φυσική. Είναι χρόνος.
Και σήμερα, ναι: μπορούμε να αλλάξουμε λίγο την τροχιά ενός αστεροειδούς — τόσο λίγο όσο χρειάζεται, αν το κάνεις αρκετά νωρίς, ώστε να μη βρεθεί στη θέση που θα τέμνει τη Γη.
Ο Σταμάτης Κριμιζής το λέει χωρίς θόρυβο. Όχι ως υπόσχεση σωτηρίας. Ως αποτέλεσμα της εξέλιξης της διαστημικής τεχνολογίας: από τη θεωρία, στη δοκιμή, στη δυνατότητα εφαρμογής.
Πώς «αλλάζεις τροχιά» χωρίς μαγικά
Στο κενό του διαστήματος, η “μεγάλη” αλλαγή δεν είναι πάντα μεγάλη δύναμη. Είναι μικρή δύναμη + πολύς χρόνος.
Η βασική ιδέα είναι απλή:
- Στέλνεις ένα σκάφος σε ελεγχόμενη πρόσκρουση πάνω στον αστεροειδή (ή σε έναν «δορυφόρο» του).
- Η πρόσκρουση μεταφέρει ορμή.
- Τα υλικά που εκτινάσσονται λειτουργούν σαν επιπλέον «ώθηση».
- Η ταχύτητα του στόχου αλλάζει απειροελάχιστα.
- Αυτή η απειροελάχιστη αλλαγή, μετά από μήνες/χρόνια, γίνεται μετατόπιση χιλιομέτρων ή και χιλιάδων χιλιομέτρων.
Το κρίσιμο είναι το “πότε”.
Η πλανητική άμυνα δεν είναι «ηρωισμός τελευταίας στιγμής». Είναι έγκαιρη προειδοποίηση.
Γιατί αυτό ΔΕΝ σημαίνει «είμαστε ασφαλείς»
Η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί. Για να λειτουργήσει ένα τέτοιο εργαλείο στον πραγματικό κόσμο, πρέπει να συμβούν σωστά τέσσερα πράγματα:
- Να τον έχεις εντοπίσει
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι ο «τεράστιος αστεροειδής που φαίνεται». Είναι ο άγνωστος, ο σκοτεινός, ο αργοπορημένα εντοπισμένος. - Να ξέρεις ακριβώς την τροχιά του
Μικρό σφάλμα σήμερα σημαίνει μεγάλη αβεβαιότητα σε χρόνια. - Να ξέρεις τι είναι
Άλλο συμπαγής βράχος, άλλο «σωρός από μπάζα» που κρατιέται με ασθενή βαρύτητα.
Η ίδια μέθοδος δεν αποδίδει το ίδιο σε όλα τα σώματα. - Να υπάρχει διεθνής απόφαση
Αν “σπρώξεις” κάτι, αλλάζεις το πού θα περάσει. Άρα: ποιος αποφασίζει; ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη; ποιος συντονίζει;
Το διαστημικό πρόβλημα είναι και τεχνικό και πολιτικό. Και πάντα συλλογικό.
Τι σημαίνει «μπορούμε»
Δεν σημαίνει ότι μπορούμε να σταματήσουμε έναν αστεροειδή σαν να πατάμε φρένο.
Σημαίνει ότι μπορούμε να:
- μετρήσουμε,
- προβλέψουμε,
- και επέμβουμε προληπτικά,
ώστε ένα σώμα να μην βρεθεί στο σημείο σύγκρουσης όταν η Γη βρεθεί εκεί.
Η πρόληψη είναι όλο το παιχνίδι.
Γιατί «η εποίκηση του Άρη» δεν είναι λύση
Η ιδέα της «διαφυγής» είναι ψυχολογικά παρηγορητική.
Αλλά τεχνικά και κοινωνικά είναι εύθραυστη:
- τεράστιο κόστος,
- εξάρτηση από αδιάκοπη υποστήριξη,
- ακτινοβολία και βιολογικά ρίσκα,
- κλειστά συστήματα που δεν συγχωρούν λάθη,
- και — κυρίως — καμία βεβαιότητα ότι μπορεί να γίνει “μαζικά”.
Με άλλα λόγια: ο Άρης μπορεί να είναι επιστημονικό επίτευγμα.
Δεν είναι «εφεδρικός πλανήτης».
Το “νόημα” που γυρίζει πίσω στη Γη
Εδώ ο Κριμιζής κάνει κάτι που ενοχλεί όσους θέλουν εύκολα αφηγήματα:
- λέει ότι είναι απίθανο να είμαστε μόνοι,
- αλλά δεν το πουλά ως παραμύθι,
- και καταλήγει ότι η αποστολή μας δεν είναι να ονειρευόμαστε απόδραση.
Η αποστολή μας είναι να ανεβάσουμε το επίπεδο του πολιτισμού μας εδώ:
γνώση, υπευθυνότητα, θεσμοί, τεχνολογία που υπηρετεί το συλλογικό.
Και αυτό είναι το πιο «διαστημικό» συμπέρασμα:
ότι το διάστημα, τελικά, σε επιστρέφει στη Γη.
- Πρώτα: χαρτογράφηση και συνεχής παρατήρηση κοντινών στη Γη σωμάτων.
- Μετά: ακριβής τροχιακή πρόγνωση και αξιολόγηση κινδύνου.
- Έπειτα: επιλογή μεθόδου εκτροπής (αν χρειαστεί) με χρόνια ορίζοντα.
- Τέλος: αποστολή και μέτρηση του αποτελέσματος, γιατί η άμυνα χωρίς μέτρηση είναι τζόγος.
Δεν κερδίζει ο δυνατότερος πύραυλος.
Κερδίζει η έγκαιρη γνώση.
Δεν σε σώζει η «λύση της τελευταίας στιγμής».
Σε σώζει η προληπτική σοβαρότητα.
Κι αν υπάρχει ένα νόημα που αξίζει να κρατήσεις:
πριν κοιτάξεις πού θα πας, μάθε να φροντίζεις πού είσαι.