Όταν μια ευρωπαϊκή εφημερίδα γράφει ότι στην Ελλάδα «πελατειακές σχέσεις, νεποτισμός και διαφθορά ανθούν», δεν είναι “άποψη”. Είναι καθρέφτης. Και ο καθρέφτης πονάει γιατί δείχνει κάτι που όλοι ξέρουμε: ότι η “δικαιοσύνη” για πολλούς πολίτες δεν βιώνεται ως ίση, δεν βιώνεται ως γρήγορη, δεν βιώνεται ως αδέκαστη.
Το πιο ενοχλητικό δεν είναι η κριτική. Είναι ότι ταιριάζει πάνω σε μια παλιά ελληνική κανονικότητα: ένα κράτος που συχνά λειτουργεί με “τηλέφωνα”, με εξαρτήσεις, με γνωριμίες, με κουμπαριές, με προνομιακή μεταχείριση. Κι όταν αυτό απλώνεται από την καθημερινότητα μέχρι τους θεσμούς, τότε ο πολίτης παίρνει το πιο τοξικό μήνυμα: «αν έχεις πλάτη, τη γλιτώνεις».
Το πρόβλημα δεν είναι η “εικόνα”. Είναι η πράξη.
Δεν είναι θέμα διεθνών σχολίων ή “κακής δημοσιότητας”. Είναι θέμα λειτουργίας:
- Καθυστέρηση: όταν μια υπόθεση σέρνεται, η αδικία γίνεται καθεστώς.
- Ατιμωρησία: όταν δεν κλείνει ο κύκλος της λογοδοσίας, η παρανομία γίνεται επένδυση.
- Ανισότητα: όταν άλλος έχει πρόσβαση και άλλος όχι, η δημοκρατία γίνεται βιτρίνα.
- Διαπλοκή: όταν η δημόσια εξουσία μπλέκεται με ιδιωτικά συμφέροντα, η κοινωνία πληρώνει τον λογαριασμό.
Η διαφθορά δεν είναι “χαρακτήρας”. Είναι μηχανισμός.
Η διαφθορά δεν είναι “κακός Έλληνας”, ούτε “εθνικό κουσούρι”. Είναι μηχανισμός:
- που τρέφεται από αδιαφάνεια,
- μεγαλώνει με εξαιρέσεις,
- θεριεύει με ασυλία,
- και προστατεύεται από αργοπορία.
Και όταν ο μηχανισμός δεν σπάει, σπάνε οι πολίτες: ψυχολογικά, οικονομικά, πολιτικά.
Πώς γεννιέται ο κυνισμός
- Πρώτα έρχεται το “έλα μωρέ”.
- Μετά έρχεται το “έτσι είναι το σύστημα”.
- Μετά έρχεται το “δεν βγάζεις άκρη αν δεν έχεις άνθρωπο”.
- Και στο τέλος έρχεται το χειρότερο: «όλοι ίδιοι είναι, δεν αλλάζει τίποτα».
Αυτό το τελευταίο είναι η ήττα της χώρας.
5 ερωτήματα
- Ποιο είναι το συγκεκριμένο σχέδιο για να μειωθούν οι χρόνοι εκδίκασης και να τελειώνει η αίσθηση της “αιώνιας εκκρεμότητας”;
- Πώς κόβονται οι εξαρτήσεις και τα άτυπα δίκτυα επιρροής που κάνουν την ισονομία να μοιάζει ανέκδοτο;
- Ποιος ελέγχει, πότε, και με τι συνέπειες, τις συγκρούσεις συμφερόντων εκεί που παίρνονται αποφάσεις;
- Πώς προστατεύεται πραγματικά όποιος καταγγέλλει (και δεν γίνεται στόχος, εξόντωση, παράδειγμα προς αποφυγή);
- Πότε θα γίνει κανόνας αυτό που σήμερα είναι εξαίρεση: πλήρης διαφάνεια, ίση πρόσβαση, πραγματική λογοδοσία;
- Δεν μας προσβάλλει η κριτική. Μας προσβάλλει η αντοχή της παθογένειας.
- Δεν υπάρχει “ανάπτυξη” πάνω σε θεσμική δυσπιστία. Υπάρχει μόνο φθορά.
- Κι όσο η κοινωνία πιστεύει ότι η δικαιοσύνη είναι “για τους πολλούς”, τόσο θα ανεβαίνει η οργή, η αποχή και ο κυνισμός.: Δεν ζητάμε θαύματα. Ζητάμε το αυτονόητο: να μη χρειάζεται “άκρη” για να βρεις το δίκιο σου.