Η ενοποίηση των δύο ειδικών σχολείων έγινε το 2018, όμως η προσωρινή λύση παραμένει μόνιμη – Μετακινήσεις, απόσταση 14 χιλιομέτρων και κανένα δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για νέο κτίριο
Σχεδόν οκτώ χρόνια έχουν περάσει από τότε που το Ενιαίο Ειδικό Επαγγελματικό Γυμνάσιο–Λύκειο Χαλκίδας εγκαταστάθηκε στη Ριτσώνα. Μια επιλογή που παρουσιάστηκε ως λύση ανάγκης για να στεγαστούν κάτω από την ίδια στέγη δύο μέχρι τότε χωριστές σχολικές μονάδες έχει εξελιχθεί σε μια μακρόχρονη πραγματικότητα, χωρίς να έχει δοθεί ακόμη οριστική απάντηση στο βασικό ερώτημα: πότε θα αποκτήσουν οι μαθητές της Ειδικής Αγωγής ένα σύγχρονο, μόνιμο και κατάλληλα χωροθετημένο σχολείο;
Το ΕΝΕΕΓΥΛ λειτουργεί στο 3ο χιλιόμετρο του δρόμου Ριτσώνας–Βαθέος, στη θέση Μυρτέζα, σε απόσταση περίπου 14 χιλιομέτρων από τη Χαλκίδα. Πρόκειται για τις εγκαταστάσεις των πρώην ιδιωτικών Εκπαιδευτηρίων «ΑΛΦΑ», σε μια περιοχή έξω από τον αστικό ιστό και πλήρως εξαρτημένη από την οργανωμένη μεταφορά των μαθητών.
Για ένα συνηθισμένο σχολείο η απόσταση αποτελεί δυσκολία. Για ένα σχολείο στο οποίο φοιτούν παιδιά με αναπηρία ή και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, η ασφαλής και σταθερή μετακίνηση, η πρόσβαση σε υπηρεσίες και η δυνατότητα κοινωνικής επαφής δεν είναι λεπτομέρειες. Είναι βασικά στοιχεία της εκπαιδευτικής διαδικασίας και της πραγματικής συμπερίληψης.
Η ενοποίηση ήταν ομόφωνη – Η χωροθέτηση προκάλεσε αντιδράσεις
Πριν από το 2018, το Ειδικό Επαγγελματικό Γυμνάσιο και το Ειδικό Επαγγελματικό Λύκειο Χαλκίδας λειτουργούσαν χωριστά και είχαν γνωρίσει διαφορετικές, προσωρινές στεγαστικές λύσεις. Το Γυμνάσιο στεγαζόταν σε κτίριο στη Λεωφόρο Δροσιάς, ενώ το Λύκειο είχε φιλοξενηθεί τόσο στο συγκρότημα των ΕΠΑΛ στον Βούρκο όσο και σε δημοτικές εγκαταστάσεις στις Καμάρες.
Το επίσημο διοικητικό ιστορικό χρειάζεται να αποδίδεται με ακρίβεια. Στις 18 Σεπτεμβρίου 2017, το Δημοτικό Συμβούλιο Χαλκιδέων ενέκρινε ομόφωνα την ενοποίηση των δύο σχολικών μονάδων και ανέθεσε στην αρμόδια επιτροπή να αναζητήσει χώρο στέγασης. Στην ίδια κατεύθυνση ξεκίνησε η διαδικασία μίσθωσης ακινήτου, με ρητή πρόβλεψη αυτό να βρίσκεται εντός της Δημοτικής Ενότητας Αυλίδας.
Η διακήρυξη ζητούσε ισόγειο κτίριο περίπου 2.000 τετραγωνικών μέτρων, αύλειο χώρο τουλάχιστον 3.000 τετραγωνικών, πρόσβαση για ΑμεΑ, αίθουσες διδασκαλίας και εργαστήρια, καθώς και τις αναγκαίες προϋποθέσεις ασφάλειας και καταλληλότητας.
Η ενοποίηση, επομένως, δεν αποτέλεσε σημείο κομματικής αντιπαράθεσης. Η χωροθέτηση, όμως, προκάλεσε επιφυλάξεις. Κατά τον καθορισμό των όρων της δημοπρασίας στην Οικονομική Επιτροπή, τον Οκτώβριο του 2017, ο Βασίλης Γουρνής —σήμερα αντιδήμαρχος της διοίκησης Βάκα— ψήφισε λευκό, όπως και ο Διαμαντής Καρκαντελίδης, με ρητή αναφορά στην επιλογή της συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής.
Τον Μάρτιο του 2018 εκδόθηκε η υπουργική απόφαση που μετέτρεψε το Ειδικό Επαγγελματικό Γυμνάσιο Εύβοιας και το Ειδικό Επαγγελματικό Λύκειο Χαλκίδας σε ενιαία σχολική μονάδα από το σχολικό έτος 2018–2019. Το ΦΕΚ επέβαλε την ενοποίηση, αλλά δεν περιλαμβάνει ρητή απειλή ότι τα σχολεία δεν θα άνοιγαν αν δεν μεταφέρονταν άμεσα στη Ριτσώνα.
Η απόσταση έγινε μέρος του προβλήματος
Η επιλογή της Ριτσώνας δεν έμεινε μια θεωρητική διαφωνία του 2017. Στην πράξη, η απομακρυσμένη θέση του σχολείου αποδείχθηκε κρίσιμο ζήτημα κάθε φορά που παρουσιάστηκε πρόβλημα στα δρομολόγια.
Το 2023, η Ένωση Συλλόγων Γονέων και Κηδεμόνων κατήγγειλε ότι, μετά τη λήξη σύμβασης μεταφοράς, οικογένειες κλήθηκαν αρχικά να μεταφέρουν τα παιδιά με δικά τους μέσα. Στη συνέχεια, μαθητές αναγκάζονταν να μετακινούνται σε μακρινές στάσεις, ενώ ορισμένα δρομολόγια διαρκούσαν περίπου μιάμιση ώρα προς και από το σχολείο.
Τον Ιανουάριο του 2022 η λειτουργία του ΕΝΕΕΓΥΛ ανεστάλη για δύο ημέρες εξαιτίας βλάβης στις ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις. Τον Ιανουάριο του 2026 το σχολείο έκλεισε ξανά, αυτή τη φορά επειδή ο αποκλεισμός της Υψηλής Γέφυρας δημιούργησε σοβαρές δυσχέρειες στη μετακίνηση των μαθητών. Το τελευταίο περιστατικό ήταν ακόμη μία απτή υπενθύμιση ότι η πρόσβαση στο σχολείο εξαρτάται από μια μεγάλη και ευάλωτη διαδρομή.
Η κοινωνικοποίηση των μαθητών δεν εξαντλείται στις οργανωμένες δράσεις και στις φιλότιμες προσπάθειες εκπαιδευτικών και γονέων. Ένα σχολείο αποκομμένο από τον αστικό ιστό δυσκολεύεται αντικειμενικά να αποτελέσει οργανικό κομμάτι της καθημερινότητας της πόλης. Η συμπερίληψη δεν μπορεί να διακηρύσσεται στις εκδηλώσεις και να ακυρώνεται στη χωροθέτηση.
Από την κριτική στην ευθύνη της διοίκησης
Η σημερινή δημοτική αρχή βρίσκεται στη διοίκηση του Δήμου Χαλκιδέων από τον Σεπτέμβριο του 2019. Είχε, επομένως, μπροστά της σχεδόν επτά χρόνια για να μετατρέψει την παλαιότερη κριτική προς τη χωροθέτηση σε συγκεκριμένο σχέδιο εξόδου από τη Ριτσώνα.
Μέχρι σήμερα, όμως, δεν έχει παρουσιαστεί στους πολίτες ένα αυτοτελές, δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για νέο κτίριο του ΕΝΕΕΓΥΛ: επιλεγμένο και παραχωρημένο οικόπεδο, ολοκληρωμένες μελέτες, εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, ημερομηνία δημοπράτησης και σαφής χρόνος παράδοσης.
Τον Μάρτιο του 2026 ανακοινώθηκε ότι στην πολεοδομική πρόβλεψη για το Οικοδομικό Τετράγωνο 1064, κοντά στο Πάρκο Ελευθερίας, μπορεί να ενταχθεί μελλοντικά και το ΕΝΕΕΓΥΛ. Η συγκεκριμένη αναφορά αποτελεί μια κατεύθυνση, όχι ακόμη ώριμο έργο. Για το ΕΕΕΕΚ Χαλκίδας έχει ανακοινωθεί προϋπολογισμός 9 εκατ. ευρώ και διαδικασία ολοκλήρωσης μελετών με στόχο χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ 2021–2027. Για το ΕΝΕΕΓΥΛ, αντίθετα, δεν έχει δημοσιοποιηθεί αντίστοιχος πλήρης φάκελος ούτε συγκεκριμένα ορόσημα.
Η Ειδική Αγωγή δεν αντέχει άλλες «προσωρινές» δεκαετίες
Η πορεία του ΕΕΕΕΚ είναι το πιο σκληρό παράδειγμα της ίδιας παθογένειας. Έπειτα από πολλά χρόνια σε φθαρμένες λυόμενες εγκαταστάσεις, οι μαθητές μεταφέρθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2024 σε 46 νέες προκατασκευασμένες μονάδες στο στρατόπεδο «Πηλίκα». Οι νέες εγκαταστάσεις βελτίωσαν ουσιαστικά τις συνθήκες, αλλά χαρακτηρίστηκαν επισήμως προσωρινές μέχρι την κατασκευή μόνιμου σχολικού συγκροτήματος.
Οι γονείς των παιδιών του ΕΝΕΕΓΥΛ και του ΕΕΕΕΚ δεν ζητούν χάρη. Δεν ζητούν ακόμη μία φωτογραφία, ακόμη μία σύσκεψη ή ακόμη μία γενική υπόσχεση. Ζητούν το αυτονόητο: ασφαλή, προσβάσιμα, σύγχρονα σχολεία, μέσα σε ένα περιβάλλον που υπηρετεί την εκπαίδευση, την αυτονομία και την κοινωνική ένταξη των παιδιών τους.
Ο Δήμος Χαλκιδέων οφείλει πλέον να απαντήσει δημόσια και συγκεκριμένα: Ποιο είναι το ακριβές σχέδιο για τη μόνιμη στέγαση του ΕΝΕΕΓΥΛ; Σε ποιο οικόπεδο; Με ποια χρηματοδότηση; Πότε ολοκληρώνονται οι μελέτες; Πότε δημοπρατείται το έργο και πότε θα παραδοθεί;
Γιατί όταν μια «προσωρινή» λύση πλησιάζει τη δεκαετία, δεν είναι πια προσωρινή. Είναι πολιτική επιλογή. Και όταν αυτή η επιλογή αφορά τα παιδιά της Ειδικής Αγωγής, η σιωπή και η καθυστέρηση δεν είναι απλώς διοικητική ολιγωρία. Είναι διαχρονική θεσμική αδικία.