Στη Ρωσία ανακοινώνονται (και εφαρμόζονται σε διάφορες μορφές) σχήματα που «δένουν» Άμυνα–Παιδεία για να τραβήξουν τεχνικό προσωπικό προς την επιχειρησιακή αλυσίδα των drones: μηχανικούς, προγραμματιστές, τηλεπικοινωνίες, πλοήγηση, υποστήριξη δικτύων.
Στην Ελλάδα, αντίστοιχη συζήτηση γίνεται συνήθως με όρους συνθημάτων: “να φτιάξουμε βάσεις drones”. Το κρίσιμο όμως είναι άλλο: ποιος θα τα στελεχώσει, με ποιο καθεστώς, με ποια πιστοποίηση, με ποια ευθύνη, με ποιον έλεγχο και με ποια διαλειτουργικότητα. Χωρίς αυτά, το “πρόγραμμα” είναι ανακοίνωση χωρίς φορέα.
Τι σημαίνει στην πράξη «στελέχωση drones»
Δεν μιλάμε για “χειριστές” μόνο. Μιλάμε για πλήρη αλυσίδα λειτουργίας:
- C2 / Διοίκηση-Έλεγχος: διαδικασίες, κανόνες εμπλοκής, ασφάλεια, καταγραφή.
- Ασφαλείς επικοινωνίες: link management, κρυπτογράφηση, anti-jam, εφεδρείες.
- Αισθητήρες & data: συλλογή/επεξεργασία εικόνας, fusion, target recognition (όπου επιτρέπεται).
- Συντήρηση & διαθεσιμότητα: ανταλλακτικά, τεχνικά πρωτόκολλα, MTBF/MTTR, αποθήκες.
- Αντι-drone: ανίχνευση, ταξινόμηση απειλής, ηλεκτρονικά/κινητικά αντίμετρα, κανόνες ασφάλειας.
Σημείωση: Αν δεν υπάρχει οργανωμένο “σύστημα”, το drone καταλήγει να είναι ακριβό αναλώσιμο.
Το ελληνικό θεσμικό ρήγμα
Όποιος λέει “να στελεχώσουμε με φοιτητές” οφείλει να απαντήσει σε 6 πράγματα:
- Καθεστώς απασχόλησης: σύμβαση έργου; πρακτική; εφεδρεία; υποτροφία με υποχρεώσεις;
- Ασφάλεια/διαβάθμιση: ποιος δίνει πρόσβαση, ποιος ελέγχει, ποιος ανακαλεί;
- Ευθύνη/λογοδοσία: ποιος υπογράφει επιχειρησιακές αποφάσεις και ποιος φέρει ποινική/διοικητική ευθύνη;
- Πιστοποίηση: ποια σχολή/ποιο curriculum/ποιες εξετάσεις;
- Προμήθειες/συντήρηση: ποιος αγοράζει, ποιος κρατά διαθεσιμότητα, ποιος ελέγχει συμβάσεις;
- Διαλειτουργικότητα: πώς “μιλά” το σύστημα με Έβρο–Νησιά–Ναυτικό–Αεροπορία–Πολιτική Προστασία (όπου απαιτείται);
Χωρίς απαντήσεις, η πρόταση δεν είναι σχέδιο. Είναι απλή μεταφορά ιδέας.
Ρεαλιστική διαδρομή 12 μηνών (αν υπήρχε πολιτική βούληση)
Μήνας 1–2 | Θεσμική αρχιτεκτονική
- Ιδρύεται φορέας/διεύθυνση UAS (ή ενισχύεται υφιστάμενη) με καθαρή αρμοδιότητα.
- Ορίζονται ρόλοι: επιχειρησιακός, τεχνικός, εκπαιδευτικός, προμηθειών, ασφάλειας.
Μήνας 3–4 | Πλαίσιο “Tech Reserve”
- Προκήρυξη θέσεων ανά ειδικότητα με σαφείς όρους (αμοιβή, ώρες, υποχρεώσεις, ρήτρες).
- Διαδικασία ελέγχων/πιστοποίησης/δεοντολογίας.
Μήνας 5–7 | Ενιαία εκπαίδευση και εξετάσεις
- Κοινός κορμός: ασφάλεια πληροφοριών, διαδικασίες, επικοινωνίες, anti-drone πρωτόκολλα, συντήρηση.
- Πιστοποίηση ρόλων (όχι “γενικοί χειριστές για όλα”).
Μήνας 8–10 | Πιλοτική επιχειρησιακή ένταξη
- Επιλογή συγκεκριμένων κόμβων επιτήρησης/προστασίας υποδομών.
- Ασκήσεις διαλειτουργικότητας και αξιολόγηση ανθεκτικότητας σε παρεμβολές.
Μήνας 11–12 | Διορθώσεις, κλιμάκωση, KPI
- Μετρήσιμα KPI (διαθεσιμότητα, χρόνος αντίδρασης, κάλυψη, ανθεκτικότητα link).
- Δεύτερος κύκλος εισαγωγής με βελτιώσεις.
Τα ερωτήματα που δεν απαντώνται ποτέ
- Ποιος είναι ο εθνικός υπεύθυνος UAS; (όνομα/θέση/αρμοδιότητα) ή θα μείνει “σκόρπιο” σε διευθύνσεις;
- Ποιος ελέγχει τις προμήθειες και τη συντήρηση; (γιατί χωρίς sustainment, όλα πεθαίνουν σε 6 μήνες)
- Με ποιο καθεστώς θα πληρώνονται οι φοιτητές; και πώς αποφεύγεται να γίνει “φθηνή εργασία” με στρατιωτική βιτρίνα;
- Ποιος καθορίζει τους κανόνες ασφάλειας και πρόσβασης; (διαβάθμιση, data handling, τηλεπικοινωνιακή ασφάλεια)
- Ποια είναι η γραπτή επιχειρησιακή απαίτηση; (CONOPS) ή θα μείνουμε σε “να φτιάξουμε βάσεις” χωρίς επιχειρησιακή μεθοδολογία;
Η ελληνική συζήτηση για drones πάσχει από το γνωστό νόσημα: μιλά για πλατφόρμες και αποφεύγει τους θεσμούς.
Αν η χώρα θέλει πραγματική αποτροπή, δεν χρειάζεται άλλη μία “ιδέα” στα κοινωνικά δίκτυα. Χρειάζεται πρόγραμμα με καθεστώς, πιστοποίηση, ευθύνη, προμήθειες, sustainment και KPI.
Αλλιώς, ακόμη κι αν υπάρξουν drones, θα λείπει το βασικό: το κράτος που ξέρει να τα λειτουργεί.