Στην Ελλάδα η στέγαση δεν είναι «ένα έξοδο». Είναι ο πρώτος λογαριασμός που σε γονατίζει. Τα νοικοκυριά δίνουν κατά μέσο όρο πάνω από το 1/3 του διαθέσιμου εισοδήματος για να κρατήσουν ένα σπίτι όρθιο: ενοίκιο ή δόση, ρεύμα, θέρμανση, νερό, κοινόχρηστα, τέλη. Και όσο αυτό το ποσοστό ανεβαίνει, τόσο κατεβαίνει η ζωή: διατροφή, υγεία, παιδεία, αξιοπρέπεια.
Ο αριθμός που λέει την αλήθεια
- 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματος πάει στη στέγη.
- Στην Ευρώπη ο μέσος όρος είναι περίπου 19,2%.
- Μεταφράζεται απλά: πριν ζήσεις, πληρώνεις σπίτι. Και το «πριν» γίνεται μόνιμη κατάσταση.
Το όριο των 40%: εκεί που τελειώνει η ανάσα
Υπάρχει ένα κρίσιμο κατώφλι: όταν η στέγαση ξεπερνά το 40% του εισοδήματος, δεν μιλάμε πια για «πίεση». Μιλάμε για οικονομική ασφυξία.
Στην Ελλάδα ένα τεράστιο κομμάτι νοικοκυριών ζει ακριβώς εκεί: στη ζώνη που το σπίτι τρώει το μέλλον.
Και μετά αρχίζει η αλυσίδα:
- καθυστέρηση λογαριασμών,
- υποβάθμιση κατοικίας,
- συγκατοικήσεις ανάγκης,
- «αναγκαστικές μετακομίσεις»,
- κοινωνική κόπωση που γίνεται οργή.
Γιατί αυτό είναι πολιτικό θέμα (όχι lifestyle)
Η «οικονομικά προσιτή κατοικία» δεν είναι μόδα. Είναι η βάση της κοινωνικής συνοχής.
Όταν τα εισοδήματα δεν ακολουθούν, η αγορά δεν «ισορροπεί» από μόνη της — αποκλείει. Και η έξοδος δεν είναι ατομική υπόθεση. Είναι δημόσια πολιτική:
- τι γίνεται με την προσφορά κατοικίας,
- τι γίνεται με τα ενοίκια,
- τι γίνεται με την ενέργεια,
- τι γίνεται με τη φορολογία,
- τι γίνεται με τις στοχευμένες ενισχύσεις,
- τι γίνεται με το ποιος μένει και ποιος φεύγει από τη γειτονιά του.
Timeline
- Τα τελευταία χρόνια, η στεγαστική επιβάρυνση γίνεται σταθερά πιο βαριά.
- Η συζήτηση ξανανοίγει με νέα μελέτη για τη «στεγαστική πραγματικότητα» και δημόσιο διάλογο γύρω από την προσιτή κατοικία.
- Το θέμα πλέον δεν χωράει σε «ανακοινώσεις»: χρειάζεται μετρήσιμο σχέδιο, χρονοδιάγραμμα και λογοδοσία.
Ερωτήματα
- Ποιος είναι ο στόχος; Σε πόσα χρόνια πρέπει να πέσει το 35,5% και σε ποιο επίπεδο;
- Ποιο είναι το πακέτο μέτρων που μειώνει πραγματικά το κόστος στέγασης και δεν απλώς «ακουμπάει» την αγορά;
- Πού χτυπάει το κράτος το πρόβλημα: στην προσφορά, στη ζήτηση, στην ενέργεια, στους φόρους/τέλη ή σε όλα μαζί;
- Ποιος ελέγχει και πώς: ποιοι δείκτες, ποια δημόσια παρακολούθηση, ποια λογοδοσία ανά εξάμηνο;
Η στέγη δεν είναι προνόμιο. Είναι η προϋπόθεση για να σταθεί άνθρωπος.
Όταν το σπίτι παίρνει πάνω από το 1/3 του εισοδήματος, η κοινωνία δεν «προχωρά»: σέρνεται.
Και μια κοινωνία που σέρνεται… κάποια στιγμή σπάει.