Όταν οι τράπεζες κατέρρεαν, το κράτος, οι φορολογούμενοι και η ελληνική οικονομία κλήθηκαν να σηκώσουν το βάρος. Τώρα που οι ίδιες τράπεζες επιστρέφουν σε τροχιά υψηλής κερδοφορίας, ετοιμάζονται να μοιράσουν δισεκατομμύρια στους μετόχους τους — σαν να μην πλήρωσε ποτέ κανείς τον προηγούμενο λογαριασμό.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο τραπεζικό. Είναι βαθιά πολιτικό: βλέπουν ο Γιάννης Στουρνάρας και ο Κυριάκος Πιερρακάκης αυτή την εικόνα; Την εγκρίνουν; Και κυρίως: ποιος εγγυάται σήμερα ότι, όταν έρθει ο επόμενος κύκλος ζημιών, δεν θα ζητηθεί ξανά από την κοινωνία να σώσει ένα σύστημα που στην καλή εποχή ιδιωτικοποιεί τα κέρδη και στη δύσκολη κοινωνικοποιεί τις απώλειες;
Τα κέρδη ιδιωτικά, ο κίνδυνος δημόσιος
Οι τράπεζες εμφανίζονται ξανά ισχυρές, αυτάρκεις και γενναιόδωρες προς τους μετόχους τους. Διανομές δισεκατομμυρίων, πανηγυρικές παρουσιάσεις, υποσχέσεις για αποδόσεις και “επιστροφή αξίας”.
Μόνο που στην Ελλάδα αυτή η ιστορία δεν ξεκινά από λευκό χαρτί.
Ξεκινά από μια χώρα που φορτώθηκε το κόστος της τραπεζικής διάσωσης, από πολίτες που πλήρωσαν μνημόνια, ανακεφαλαιοποιήσεις, απομειώσεις, φορολογική εξόντωση και διαρκή αποστράγγιση εισοδήματος.
Και καταλήγει σήμερα σε ένα τραπεζικό σύστημα που φέρεται σαν να μην χρωστά πολιτικά, κοινωνικά και ιστορικά τίποτα σε κανέναν.
Το γνωστό κόλπο τράπεζα – fund – εισπρακτική – real estate
Η κοινωνία δεν βλέπει “υγιή τραπεζική κανονικότητα”.
Βλέπει ένα σκληρό μηχανισμό μεταφοράς πλούτου: το δάνειο φεύγει από την τράπεζα, περνά σε fund, ακολουθεί η εισπρακτική, έρχεται η πίεση, η απαξίωση, ο πλειστηριασμός, η μεταβίβαση ακινήτων και στο τέλος η περιουσία αλλάζει χέρια.
Αυτό δεν είναι απλώς μια τεχνική διαχείρισης κόκκινων δανείων.
Είναι ένα μοντέλο αναδιανομής υπέρ ισχυρών σχημάτων, σε βάρος νοικοκυριών, μικρομεσαίων και της ίδιας της εσωτερικής οικονομίας.
Και όσο οι τράπεζες εμφανίζουν κερδοφορία, τόσο πιο επιτακτικό γίνεται το ερώτημα:
ποιος ελέγχει πραγματικά αν αυτό το μοντέλο υπηρετεί την οικονομία ή απλώς απομυζά ό,τι απέμεινε από αυτήν;
Ποιος εποπτεύει; Και ποιος θα πληρώσει την επόμενη φορά;
Στην Ελλάδα έχουμε συνηθίσει σε μια βολική υποκρισία.
Στην ανάπτυξη, ακούμε για “ιδιωτική πρωτοβουλία”, “αγορές”, “επιτυχία διοικήσεων” και “επιστροφή εμπιστοσύνης”.
Στην κρίση, εμφανίζεται ξαφνικά το κράτος, ο φορολογούμενος, ο δημόσιος λογαριασμός και η “συστημική ανάγκη”.
Αυτό είναι το πραγματικό σκάνδαλο:
όχι ότι οι τράπεζες θέλουν να βγάλουν κέρδη — αυτό είναι στη φύση τους.
Αλλά ότι σε αυτή τη χώρα δεν έχει αποδειχθεί πως υπάρχει επαρκής πολιτικός και θεσμικός έλεγχος ώστε τα κέρδη να μην ξαναχτιστούν πάνω στην ίδια σαθρή βάση που αύριο θα παράξει νέες ζημιές.
Γι’ αυτό τα ερωτήματα προς Στουρνάρα και Πιερρακάκη είναι απολύτως νόμιμα:
ελέγχετε το σύστημα ή απλώς παρακολουθείτε;
Έχετε διασφαλίσει ότι δεν θα ξαναζήσουμε το ίδιο έργο ή απλώς ελπίζετε ότι δεν θα σκάσει στα χέρια σας;
Αν οι τράπεζες μοιράζουν δισ. όταν ευημερούν, αλλά η κοινωνία πληρώνει όταν καταρρέουν, τότε δεν έχουμε τραπεζικό σύστημα στην υπηρεσία της χώρας. Έχουμε μηχανισμό λεηλασίας με κρατική ομπρέλα.