Γιατί άλλο να κάνεις λάθη στη διακυβέρνηση και άλλο να τινάζεις στον αέρα την εμπιστοσύνη, να γκρεμίζεις την οικονομία στην πιο εύθραυστη στιγμή της, και μετά να αποχωρείς από τη σκηνή κομματιασμένος σε «παρέες», αφήνοντας τη χώρα χωρίς σοβαρό αντίβαρο εξουσίας.
1) Το πολιτικό θέαμα που βαφτίστηκε «αντιπολίτευση»
Η σημερινή εικόνα της λεγόμενης «προοδευτικής» αντιπολίτευσης θυμίζει περισσότερο φασαρία παρά σχέδιο. Θυμίζει τους κακούς μαθητές στο τελευταίο θρανίο: δεν διαβάζουν, δεν προτείνουν, απλώς διακόπτουν το μάθημα για να μη γίνει μάθημα. Και όταν η πολιτική καταντά μόνιμη φασαρία, κερδίζει πάντα αυτός που κυβερνά.
Η μεγάλη απογοήτευση είναι ότι και το ΠΑΣΟΚ, αντί να σηκώσει θεσμικά το βάρος μιας σοβαρής αντιπολίτευσης, συχνά παρασύρεται σε μιμήσεις κακής αισθητικής: περισσότερη κραυγή, λιγότερη ουσία. Όταν χάνεις πολιτικό κεφάλαιο, δεν το ξανακερδίζεις με «άναρθρες κραυγές». Το ξανακερδίζεις με πειστικό σχέδιο και θεσμική σοβαρότητα.
2) 2015: όταν η χώρα πλήρωσε την «ιδεοληψία» με μετρητά
Το πρώτο εξάμηνο του 2015 ήταν το εργαστήριο της αβεβαιότητας. Η οικονομία δεν «διαπραγματευόταν». Αιμορραγούσε. Οι καταθέσεις έφευγαν, η αξιοπιστία κατέρρεε, οι τράπεζες έμπαιναν σε ασφυξία, η αγορά πάγωνε. Και το κόστος; Δημόσιες εκτιμήσεις μιλούν για δεκάδες δισεκατομμύρια, με αριθμούς που αναφέρονται ευθέως στην τάξη των 80+ δισ. και –ανάλογα με τη μέτρηση– ακόμη υψηλότερα.
Αυτό δεν ήταν «ηρωισμός». Ήταν ρίσκο χωρίς σχέδιο. Και το ρίσκο χωρίς σχέδιο το πληρώνει ο πολίτης – όχι αυτός που κάνει το αφήγημα.
3) Το δημοψήφισμα-σοκ και η πολιτική αναξιοπιστία
Η κορύφωση ήρθε με το δημοψήφισμα. Όχι μόνο γιατί διέλυσε ό,τι απέμενε από την εμπιστοσύνη, αλλά γιατί τελικά μετατράπηκε σε μηχανισμό παραγωγής σύγχυσης. Η κοινωνία κατάλαβε τότε κάτι απλό: ότι μπορεί να καλείται να ψηφίσει «όχι», αλλά στο τέλος να ξυπνά σε «ναι» – και να πληρώνει τη διαφορά.
Κι έτσι φτάσαμε στο τρίτο μνημόνιο, που δεν υπήρξε «άλλη μια συμφωνία», αλλά το αποτύπωμα μιας περιόδου όπου η χώρα επέστρεψε στην επιτήρηση με όρους εξάντλησης.
4) Υπερταμείο, ΑΑΔΕ και μια κυριαρχία με αστερίσκους
Μετά ήρθαν οι «θεσμικές σφραγίδες»: Υπερταμείο, ΑΑΔΕ, δομές και μηχανισμοί που παρουσιάστηκαν ως εξορθολογισμός, αλλά για πολλούς αποτυπώνουν μια πραγματικότητα: ότι, αφού η χώρα γονάτισε, αποδέχτηκε έναν τρόπο διακυβέρνησης με περιορισμένα περιθώρια αυτοδιάθεσης. Όχι από ιδεολογία. Από αδυναμία.
5) Ιδιωτικοποιήσεις, ξεπουλήματα και επιλογές που δεν ξεχνιούνται
Στο ίδιο νήμα κουμπώνουν επιλογές όπως η ΤΡΑΙΝΟΣΕ, τα αεροδρόμια, η ενέργεια, και μια σειρά πολιτικών που τότε χρεώθηκαν ως «αναγκαίες» και σήμερα παραμένουν πληγή. Όχι επειδή έγιναν «μεταρρυθμίσεις», αλλά επειδή έγιναν μέσα σε συνθήκες πολιτικού πανικού και με κοινωνία εξουθενωμένη.
6) Το τελικό χτύπημα: κατακερματισμός και δώρο εξουσίας
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε και το ύστατο «δώρο»: διαλύθηκε σε κομμάτια. Σε 4–5 σχήματα που δεν μπορούν να συμφωνήσουν ούτε στα βασικά, στερώντας από τη χώρα κάτι θεμελιώδες σε κάθε δημοκρατία: ισχυρή αξιωματική αντιπολίτευση.
Κι όταν δεν υπάρχει ισχυρό αντίβαρο, η κυβέρνηση κάνει ό,τι θέλει. Και τότε ανθίζουν όσα πληρώνει καθημερινά η κοινωνία: αναθέσεις, καρτέλ, ολιγοπώλια, προνομιούχοι, αισχροκέρδεια, θεσμική ατιμωρησία. Όχι γιατί «έτσι είναι η μοίρα μας», αλλά γιατί το πολιτικό σύστημα δεν παράγει έλεγχο.