Η επίκαιρη ερώτηση αναδεικνύει την κραυγαλέα αντίφαση ανάμεσα στη δημοσιονομική πειθαρχία που απαιτεί η κυβέρνηση και στη διαρκή διόγκωση των κομματικών της υποχρεώσεων – Συγχέει, όμως, τις πρόωρες αποπληρωμές με τις κοινωνικές δαπάνες και παρουσιάζει λανθασμένα τα 36 δισ. του Ταμείου Ανάκαμψης
Με μία σκληρή επίκαιρη ερώτηση προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη, η Ζωή Κωνσταντοπούλου φέρνει στη Βουλή δύο διαφορετικούς οικονομικούς κόσμους.
Στον πρώτο, η κυβέρνηση πανηγυρίζει επειδή η Ελλάδα αποπληρώνει πρόωρα δισεκατομμύρια ευρώ δημόσιου χρέους και ζητά από πολίτες, εργαζομένους και αντιπολίτευση δημοσιονομική πειθαρχία.
Στον δεύτερο, η Νέα Δημοκρατία εμφανίζει συνολικές υποχρεώσεις άνω των 602 εκατ. ευρώ, οι οποίες αυξάνονται χρόνο με τον χρόνο, ενώ ο αντιπρόεδρός της, Άδωνις Γεωργιάδης, έχει δηλώσει δημόσια ότι τα χρέη των δύο πρώην μεγάλων κομμάτων δεν μπορούν να αποπληρωθούν και «μόνο θα αυξάνονται».
Η πολιτική αντίφαση είναι πραγματική και εξαιρετικά βαριά.
Δεν είναι, όμως, όλα τα οικονομικά επιχειρήματα της ερώτησης εξίσου ακριβή.
Το δύσκολο ερώτημα βρίσκεται στα οικονομικά της ΝΔ
Σύμφωνα με τις οικονομικές καταστάσεις του 2025, οι συνολικές υποχρεώσεις της Νέας Δημοκρατίας ανήλθαν στα 602,14 εκατ. ευρώ, από 541,87 εκατ. ευρώ το 2024.
Από το 2016, όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέλαβε την προεδρία της ΝΔ με τη δέσμευση «βάζουμε τάξη στο σπίτι μας», οι υποχρεώσεις αυξήθηκαν από 239,39 εκατ. σε 602,14 εκατ. ευρώ.
Οι τραπεζικές οφειλές έφτασαν τα 592,95 εκατ. ευρώ. Από αυτά, περίπου 508,54 εκατ. αφορούν τόκους και ανατοκισμό κεφαλαιοποιημένων τόκων. Τα συγκεκριμένα δάνεια είχαν συναφθεί έως το 2011, ενώ από το 2016 το καταστατικό της ΝΔ απαγορεύει τη λήψη νέου τραπεζικού δανεισμού.
Αυτό σημαίνει ότι η αύξηση δεν προήλθε κυρίως από νέα δάνεια που έλαβε το κόμμα επί Μητσοτάκη, αλλά από τη συνεχή συσσώρευση τόκων πάνω στις παλαιές υποχρεώσεις.
Δεν κάνει το πρόβλημα μικρότερο.
Το κάνει ακόμη πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί.
Το 2025 η ΝΔ είχε έσοδα 19,27 εκατ. ευρώ, ενώ οι τόκοι και τα τραπεζικά έξοδα έφτασαν τα 65,93 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για οικονομική εξίσωση που δεν μπορεί να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση χωρίς ρύθμιση, διαγραφή, αύξηση εσόδων ή διαφορετική συμφωνία με τις τράπεζες. Οικονομικά στοιχεία ΝΔ 2016–2025
Η δήλωση του Άδωνι Γεωργιάδη δεν αποτελεί επινόηση της αντιπολίτευσης. Στις 29 Μαΐου υποστήριξε ότι τα χρέη της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ «δεν μπορούν ποτέ να πληρωθούν» και πως «μόνο θα αυξάνονται», αποδίδοντας το αδιέξοδο στη δραστική μείωση της κρατικής χρηματοδότησης των κομμάτων. Εφημερίδα των Συντακτών
Εδώ η κυβέρνηση οφείλει καθαρή απάντηση:
Ποιο είναι το σχέδιο αποπληρωμής; Πόσα καταβάλλονται κάθε χρόνο; Ποιο μέρος καλύπτει κεφάλαιο και ποιο τόκους; Υπάρχει ενεργή ρύθμιση; Θεωρεί η ΝΔ πιθανή τη διαγραφή μέρους των υποχρεώσεων;
Αν η απάντηση είναι ότι το χρέος δεν μπορεί να αποπληρωθεί ποτέ, τότε δεν υπάρχει οικονομική εξυγίανση. Υπάρχει λογιστική ανακύκλωση μιας οφειλής που διογκώνεται επ’ αόριστον.
Η σύνδεση, πάντως, αυτής της κατάστασης με κάποια κυβερνητική «σκανδαλώδη ανοχή» δεν αποδεικνύεται από την ερώτηση. Αποτελεί πολιτικό υπαινιγμό που χρειάζεται συγκεκριμένα στοιχεία για τις τραπεζικές ρυθμίσεις και την εξυπηρέτηση των δανείων.
Τι ακριβώς είναι τα 13 δισ. της πρόωρης αποπληρωμής
Ο πρωθυπουργός μίλησε για περίπου 13 δισ. ευρώ πρόωρων αποπληρωμών μέσα στο 2026.
Το ακριβέστερο ποσό που έδωσε το Υπουργείο Οικονομικών είναι 12,84 δισ. ευρώ και αποτελείται από:
- 6,94 δισ. ευρώ για διμερή δάνεια του πρώτου προγράμματος, τα οποία αποπληρώθηκαν τον Ιούνιο,
- 1,2 δισ. ευρώ από μείωση των εντόκων γραμματίων,
- 2,5 δισ. ευρώ από επικείμενη πρόωρη εξόφληση δανείων του EFSF,
- 2,2 δισ. ευρώ για πρόωρη εξόφληση ομολογιακού δανείου που έληγε τον Δεκέμβριο του 2027.
Το Υπουργείο υπολογίζει ετήσια εξοικονόμηση τόκων περίπου 370 εκατ. ευρώ και συνολικό όφελος τουλάχιστον 2,6 δισ. σε επτά χρόνια. Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών
Άρα το ποσό των 13 δισ. είναι πραγματικό, όπως πραγματική είναι και η κυβερνητική απόφαση να χρησιμοποιηθούν διαθέσιμα χρήματα για ταχύτερη απομείωση υποχρεώσεων.
Από πού προέρχονται τα χρήματα
Το ερώτημα που έθεσε η Αθανασία Γεωργοσοπούλου κάτω από τη σχετική ανάρτηση είναι ουσιαστικό:
«Ποια είναι η πηγή αυτών των δισ.;»
Η επίσημη απάντηση βρίσκεται στη στρατηγική του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους.
Τα χρήματα προέρχονται κυρίως από τα ταμειακά διαθέσιμα του Δημοσίου, τα οποία είχαν φτάσει περίπου στα 39 δισ. ευρώ στο τέλος του 2025. Τα αποθέματα αυτά δημιουργήθηκαν από εκδόσεις κρατικών ομολόγων, από δημοσιονομικά πλεονάσματα πριν από την πανδημία και κατά την περίοδο 2023–2025, καθώς και από το ευνοϊκό πρόγραμμα λήξεων του χρέους.
Ο σχεδιασμός του 2026 προέβλεπε μείωση των διαθεσίμων κατά περίπου 11,86 δισ. ευρώ, παράλληλα με νέες εκδόσεις ομολόγων και άλλες χρηματοδοτικές εισροές. ΟΔΔΗΧ – Στρατηγική χρηματοδότησης 2026
Επομένως δεν υπάρχει μία αποκλειστική πηγή, όπως μόνο οι φόροι ή μόνο ο νέος δανεισμός. Πρόκειται για το συνολικό ταμείο του κράτους, στο οποίο καταλήγουν έσοδα, πλεονάσματα, δανεισμός και άλλες χρηματοδοτικές ροές.
Γιατί τα 49 δισ. δεν συγκρίνονται ευθέως με μισθούς και νοσοκομεία
Η απλή πρόσθεση των 36 δισ. που, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, αποπληρώθηκαν πρόωρα από το 2019 και των περίπου 13 δισ. του 2026 οδηγεί πράγματι κοντά στα 49 δισ. ευρώ.
Από εκεί και πέρα, όμως, η σύγκριση με τις κοινωνικές δαπάνες γίνεται λογιστικά προβληματική.
Η αποπληρωμή χρέους είναι χρηματοοικονομική συναλλαγή: μειώνεται ένα ταμειακό περιουσιακό στοιχείο και ταυτόχρονα μία υποχρέωση. Δεν προσμετράται ως πρωτογενής δαπάνη ούτε επιβαρύνει το δημοσιονομικό έλλειμμα.
Οι μισθοί, οι προσλήψεις, οι δαπάνες Υγείας και η χρηματοδότηση της Παιδείας αποτελούν δημοσιονομικές δαπάνες. Επηρεάζουν κάθε χρόνο το έλλειμμα, τον στόχο καθαρών δαπανών και –εφόσον δεν καλύπτονται από έσοδα– το δημόσιο χρέος.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει πολιτική επιλογή.
Η κυβέρνηση επιλέγει πόσο μεγάλα πλεονάσματα θα επιδιώξει, πόσα διαθέσιμα θα κρατήσει, πόσα θα αποπληρώσει και πόσο δημοσιονομικό χώρο θα κατευθύνει στην κοινωνία. Δεν μπορεί, όμως, να υποστηριχθεί ότι τα ίδια 49 δισ. ήταν αυτομάτως διαθέσιμα για να μοιραστούν σε μισθούς, νοσοκομεία και σχολεία χωρίς δημοσιονομικές συνέπειες.
Αντίστοιχα, τα 2,1 δισ. για 13ο και 14ο μισθό αποτελούν παλαιότερη κοστολόγηση. Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί πλέον εκτίμηση περίπου 2,7 δισ. ευρώ ετησίως. Με αυτό το ποσό, το κόστος επτά ετών δεν είναι 14,7 αλλά 18,9 δισ. ευρώ – και συνεχίζει να επαναλαμβάνεται κάθε επόμενο έτος. Υπουργείο Οικονομικών
Τα 36 δισ. του Ταμείου Ανάκαμψης δεν δόθηκαν το 2020
Σημαντική διόρθωση χρειάζεται και η αναφορά ότι η Ελλάδα «έλαβε 36 δισ. ευρώ το 2020 για την αντιμετώπιση του κορονοϊού».
Τα σχεδόν 36 δισ. αφορούν τον συνολικό προϋπολογισμό του μεταπανδημικού προγράμματος «Ελλάδα 2.0». Δεν εκταμιεύθηκαν το 2020 ούτε αποτελούνται αποκλειστικά από δάνεια.
Το συνολικό πακέτο ανέρχεται στα 35,95 δισ. ευρώ:
- 18,22 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις,
- 17,73 δισ. ευρώ σε δάνεια.
Μέχρι τον Απρίλιο του 2026 είχαν εκταμιευθεί 24,6 δισ. ευρώ, δηλαδή το 68,5% του συνολικού προγράμματος. Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Ελλάδα 2.0
Τα 36 δισ. του Ταμείου Ανάκαμψης και τα 36 δισ. των πρόωρων αποπληρωμών είναι δύο εντελώς διαφορετικά μεγέθη. Η αριθμητική σύμπτωση δεν αποδεικνύει ότι το ένα ποσό χρησιμοποιήθηκε για το άλλο.
Η Επιτροπή Αλήθειας υπήρξε – Δεν διέγραψε το χρέος
Η Επιτροπή Αλήθειας Δημοσίου Χρέους συστάθηκε το 2015 υπό την προεδρία της τότε Προέδρου της Βουλής Ζωής Κωνσταντοπούλου. Το προκαταρκτικό της πόρισμα χαρακτήριζε το ελληνικό χρέος αθέμιτο, παράνομο, επονείδιστο και μη βιώσιμο. Το κείμενο εξακολουθεί να βρίσκεται αναρτημένο στην ιστοσελίδα της Βουλής. Βουλή των Ελλήνων
Την ίδια περίοδο, το ίδιο το ΔΝΤ είχε χαρακτηρίσει το ελληνικό χρέος «εξαιρετικά μη βιώσιμο». Διεθνές Νομισματικό Ταμείο
Το πόρισμα, όμως, δεν αποτέλεσε δεσμευτική δικαστική απόφαση ούτε ακύρωσε αυτομάτως τις δανειακές υποχρεώσεις της χώρας. Αντίστοιχα, οι αρχές του ΟΗΕ για τις αναδιαρθρώσεις κρατικού χρέους διαμορφώνουν διεθνές πολιτικό πλαίσιο, αλλά δεν παρέχουν έναν αυτόματο μηχανισμό μονομερούς διαγραφής. ΟΗΕ – Απόφαση 69/319
Η επαναφορά του πορίσματος, ο λογιστικός έλεγχος και η πολιτική διεκδίκηση αναδιάρθρωσης αποτελούν απολύτως νόμιμες πολιτικές προτάσεις. Η θέση, όμως, ότι κάθε κυβέρνηση ήταν νομικά υποχρεωμένη να αρνηθεί την αναγνώριση του χρέους δεν αποτελεί αποδεδειγμένο νομικό δεδομένο.
Ο απολογισμός που δεν πρέπει να μείνει ευχή
Ο Αιμίλιος Καραβανάκης σχολίασε δηκτικά:
«Αυτόν τον απολογισμό να δω, κι ας πεθάνω!»
Ο απολογισμός, όμως, δεν χρειάζεται να περιμένει τη Δευτέρα Παρουσία.
Ο πρωθυπουργός μπορεί να καταθέσει έναν αναλυτικό πίνακα με όλες τις πρόωρες αποπληρωμές από το 2019, την προέλευση των χρημάτων, τα επιτόκια που αποφεύχθηκαν, την εξοικονόμηση τόκων και το υπόλοιπο των ταμειακών διαθεσίμων.
Και ως πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας μπορεί να παρουσιάσει το σχέδιο για τα 602 εκατ. ευρώ των κομματικών υποχρεώσεων.
Η κυβέρνηση οφείλει απαντήσεις για την κοινωνική της πολιτική και για τα οικονομικά του κόμματός της.
Η αντιπολίτευση, από την άλλη, οφείλει να χρησιμοποιεί σωστούς αριθμούς και συγκρίσιμα οικονομικά μεγέθη.
Διότι η πραγματική αντίφαση είναι ήδη αρκετά βαριά. Δεν χρειάζεται λογιστικές συγχύσεις για να γίνει πολιτικά εκκωφαντική.