Όταν τελειώνει το χρήμα που «μαλακώνει» την κοινωνία, αρχίζει η ώρα του πολιτικού λογαριασμού — και τότε το σκηνικό δεν “διορθώνεται”, ανατρέπεται.
Η πολιτική των επιδοτήσεων δεν ήταν απλώς ένα εργαλείο διαχείρισης κρίσεων. Ήταν το καύσιμο μιας ολόκληρης περιόδου εξουσίας: κράτα την πίεση χαμηλά με “ανάσες”, κέρδισε χρόνο, μετάθεσε την πραγματικότητα. Αν αυτό το μοντέλο τελειώνει, δεν τελειώνει μόνο μια πρακτική. Τελειώνει η «συνταγή» πάνω στην οποία πάτησε η διακυβέρνηση — και μαζί της μπορεί να τελειώσει και το πρόσωπο που τη συμβόλισε.
1) Οι επιδοτήσεις δεν ήταν πολιτική: ήταν υποκατάστατο πολιτικής
Όταν μια κυβέρνηση απαντά σε κάθε κοινωνική φθορά με επίδομα, δεν θεραπεύει την αιτία — σβήνει το σύμπτωμα. Και όσο το σύμπτωμα “σβήνει”, η αιτία ριζώνει: ακρίβεια, εισόδημα, στέγη, υπηρεσίες, παραγωγή, θεσμοί.
Μόλις κοπεί η εύκολη “ασπιρίνη”, εμφανίζεται ξανά ο πυρετός. Και τότε δεν σώζει η επικοινωνία.
2) Γιατί αυτό μπορεί να γίνει «τέλος» — πολιτικά, όχι απλώς δημοσκοπικά
Το τέλος της επιδότησης είναι το τέλος της ανοχής. Γιατί το κοινωνικό συμβόλαιο αλλάζει απότομα:
- από το «κάτι δίνεται»
- στο «τίποτα δεν αλλάζει»
Σε τέτοιες καμπές, η φθορά δεν μοιράζεται ομαλά. Προσωποποιείται. Και όταν προσωποποιηθεί, ο στόχος γίνεται ένας: ο ηγέτης.
3) Η «ανάταξη του πολιτικού σκηνικού» δεν θα έρθει με ευχές — θα έρθει με σύγκρουση
Αν κλείνει ο κύκλος του μοντέλου “επιδοτώ για να κυβερνώ”, ανοίγει ο κύκλος του “λογοδοτώ για να ξαναπιστευτώ”.
Και τότε, δύο πράγματα συμβαίνουν μαζί:
- οι βεβαιότητες του Νέα Δημοκρατία γίνονται ρωγμές
- οι αντισυστημικές/αντι-ελίτ φωνές δυναμώνουν, γιατί η κοινωνία ζητά «άλλη απάντηση», όχι άλλη διαχείριση
- Τι ακριβώς μένει όταν τελειώνει η «πολιτική του βοηθήματος»;
- Υπάρχει σχέδιο παραγωγής και εισοδήματος ή μόνο μηχανισμός “ανακούφισης”;
- Ποιοι πλήρωσαν την “ηρεμία” και ποιοι κέρδισαν χρόνο;
- Αν έρθει αναδιάταξη, θα είναι θεσμική ανανέωση ή πολιτική αστάθεια;
Οι επιδοτήσεις ήταν το χαλί που έκρυβε τη σκόνη. Αν τραβηχτεί το χαλί, δεν φαίνεται μόνο η σκόνη. Φαίνεται ποιος την έκρυβε.