Η κλιμάκωση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν δεν είναι ένα «μακρινό» πολεμικό επεισόδιο που αφορά μόνο χάρτες, στρατούς και διπλωματικά ανακοινωθέντα. Είναι μια κρίση που μπορεί να περάσει με βίαιο τρόπο στην ελληνική καθημερινότητα, χτυπώντας καύσιμα, ρεύμα, τρόφιμα, επιτόκια και τουρισμό.
Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, με βαριά εξάρτηση από τις διεθνείς ενεργειακές τιμές, υψηλό δημόσιο χρέος και οικονομία που παραμένει ευάλωτη σε εξωτερικούς κραδασμούς, μια παρατεταμένη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή δεν είναι απλώς γεωπολιτικός κίνδυνος. Είναι απειλή άμεσης οικονομικής αποσταθεροποίησης.
Το πετρέλαιο ανεβαίνει, η Ελλάδα πληρώνει
Όταν η ένταση στη Μέση Ανατολή ανεβαίνει, οι αγορές δεν περιμένουν να πέσει η πρώτη βόμβα στο Στενό του Ορμούζ για να αντιδράσουν. Η τιμή του πετρελαίου εκτοξεύεται από τον φόβο της διακοπής ροών και αμέσως αρχίζει το ντόμινο.
Ακριβότερο πετρέλαιο σημαίνει ακριβότερη βενζίνη, ακριβότερο πετρέλαιο κίνησης, αυξημένο μεταφορικό κόστος, μεγαλύτερη πίεση στο ηλεκτρικό ρεύμα και νέα ανατίμηση σε βασικά αγαθά. Σε μια Ελλάδα όπου τα νοικοκυριά έχουν ήδη εξαντληθεί από την ακρίβεια, ένα νέο ενεργειακό σοκ μπορεί να λειτουργήσει σαν πολλαπλασιαστής κοινωνικής πίεσης.
Πληθωρισμός, επιτόκια και νέα ασφυξία
Ο πόλεμος δεν φέρνει μόνο καταστροφές στο πεδίο. Φέρνει και ακριβότερο χρήμα. Αν η ενεργειακή κρίση αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό, οι κεντρικές τράπεζες θα δυσκολευτούν να χαλαρώσουν τη νομισματική πολιτική τους. Αυτό σημαίνει ότι τα επιτόκια μπορεί να παραμείνουν υψηλά για περισσότερο διάστημα.
Για την Ελλάδα, αυτό μεταφράζεται σε μεγαλύτερη πίεση στο κόστος δανεισμού, στις επιχειρήσεις, στην αγορά ακινήτων, στις επενδύσεις και συνολικά στη ρευστότητα της οικονομίας. Και όσο ανεβαίνουν οι διεθνείς αποδόσεις, τόσο πιο εύκολα επανέρχεται στο τραπέζι το ερώτημα: πόσο ανθεκτική είναι πραγματικά μια χώρα με τόσο βαρύ χρέος όταν το διεθνές περιβάλλον γίνει ξανά εχθρικό;
Τουρισμός, κατανάλωση και ο κίνδυνος στασιμοπληθωρισμού
Η Ελλάδα δεν ζει μόνο από αριθμούς υπουργείων και δελτία ομολόγων. Ζει και από τον τουρισμό, την κατανάλωση, την ψυχολογία της αγοράς. Μια παρατεταμένη πολεμική κρίση στην ευρύτερη περιοχή μπορεί να πλήξει τις μετακινήσεις, να αυξήσει το κόστος των αεροπορικών ταξιδιών και να μειώσει την καταναλωτική διάθεση στην Ευρώπη.
Το χειρότερο σενάριο δεν είναι μόνο η ύφεση. Είναι ο στασιμοπληθωρισμός: χαμηλή ανάπτυξη μαζί με επίμονα υψηλές τιμές. Δηλαδή μια κατάσταση όπου η οικονομία ασθενεί, αλλά το κόστος ζωής συνεχίζει να πνίγει τα νοικοκυριά. Και τότε η Ελλάδα θα βρεθεί ξανά μπροστά σε έναν εφιάλτη που γνωρίζει καλά: λιγότερη ανάσα για την κοινωνία, περισσότερη πίεση για το κράτος, μεγαλύτερη ανασφάλεια για το αύριο.
Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν μπορεί να ξεκινά χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, αλλά ο λογαριασμός του έρχεται πάντα κοντά: στην αντλία, στο ράφι, στον λογαριασμό του ρεύματος, στο επιτόκιο, στο πορτοφόλι κάθε ελληνικού σπιτιού.