Αντικρουόμενα μηνύματα έστειλε ο Ντόναλντ Τραμπ για την πορεία του πολέμου με το Ιράν, καθώς μέσα σε λίγες ώρες πέρασε από το αφήγημα της «σχεδόν ολοκλήρωσης» στο σενάριο συνέχισης και περαιτέρω κλιμάκωσης.
Την ώρα που οι αγορές, η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και ολόκληρη η Μέση Ανατολή παρακολουθούν κάθε λέξη της Ουάσιγκτον, ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται να παίζει σε δύο ταμπλό: καθησυχασμός προς τα έξω, πολεμική αποφασιστικότητα προς τα μέσα.
Από το «σχεδόν τελείωσε» στο «δεν θα υποχωρήσουμε»
Ο Τραμπ δήλωσε αρχικά ότι ο πόλεμος έχει «ουσιαστικά ολοκληρωθεί σε μεγάλο βαθμό» και ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται «πολύ μπροστά από το χρονοδιάγραμμα».
Λίγες ώρες αργότερα όμως, άλλαξε τόνο: μίλησε για «τελική νίκη», ξεκαθάρισε ότι οι επιχειρήσεις συνεχίζονται και υποστήριξε πως η Ουάσιγκτον δεν πρόκειται να σταματήσει αν δεν ηττηθεί ολοκληρωτικά ο αντίπαλος.
Η αντίφαση είναι προφανής:
ή ο πόλεμος τελειώνει, ή η Ουάσιγκτον προετοιμάζει νέο γύρο κλιμάκωσης. Και τα δύο μαζί δεν μπορούν να σταθούν πολιτικά χωρίς να παράγουν αβεβαιότητα.
Ορμούζ, πετρέλαιο και παγκόσμια ανησυχία
Οι δηλώσεις Τραμπ δεν αφορούν μόνο το στρατιωτικό πεδίο. Αφορούν την παγκόσμια οικονομία.
Η σύγκρουση έχει ήδη επηρεάσει σοβαρά τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου περνά κρίσιμο ποσοστό της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου. Οι τιμές του αργού εκτινάχθηκαν, πριν υποχωρήσουν, καθώς οι αγορές προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν αν η Ουάσιγκτον οδεύει προς αποκλιμάκωση ή προς μακρύτερη αναμέτρηση.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η αναφορά του Αμερικανού προέδρου στο ενδεχόμενο «ελέγχου» των Στενών του Ορμούζ.
Μια τέτοια προοπτική δεν είναι απλώς στρατιωτική λεπτομέρεια. Είναι γεωπολιτικός σεισμός.
Το Ιράν δεν δείχνει να λυγίζει
Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη δεν εκπέμπει κανένα σήμα υποχώρησης.
Η ανάδειξη του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ στην ηγεσία δείχνει ότι το ιρανικό σύστημα επιλέγει συνέχεια, συσπείρωση και σκλήρυνση. Δηλώσεις πίστης από θεσμούς και στρατιωτικούς μηχανισμούς επιβεβαιώνουν ότι το καθεστώς δεν καταρρέει, αλλά ανασυντάσσεται μέσα στον πόλεμο.
Αυτό σημαίνει ότι ο στόχος μιας γρήγορης πολιτικής κάμψης του Ιράν δεν επιβεβαιώνεται στην πράξη.
Και έτσι, τα «σύντομα» τέλη που προαναγγέλλει ο Τραμπ μοιάζουν περισσότερο με πολιτική διαχείριση εντυπώσεων παρά με καθαρή εικόνα από το πεδίο.
Όταν ένας πρόεδρος μιλά ταυτόχρονα σαν να τελειώνει ο πόλεμος και σαν να ετοιμάζεται να τον βαθύνει, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η αντίφαση. Είναι ότι ολόκληρος ο πλανήτης καταλαβαίνει πως κανείς δεν ξέρει πού ακριβώς σταματά αυτή η σύγκρουση — ίσως ούτε ο ίδιος ο Τραμπ.